M23 Yatunguranye Mu Ijoro Ryo Ku wa 8 Werurwe 2026: Makenga Agaragaza Ibikoresho Bishya Byahinduye Imiterere y’Intambara
Mu ijoro ryo ku wa Gatandatu tariki ya 8 Werurwe 2026, umutwe witwaje intwaro wa M23 wongeye gutungura isi n’akarere ka Afurika yo hagati nyuma yo kugaragara ukoresha ibikoresho bya gisirikare bishya bivugwa ko bidasanzwe. Ibi byagaragajwe mu mashusho n’amakuru yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza abarwanyi b’uyu mutwe bari kumwe n’umuyobozi wabo wa gisirikare Gen. Sultani Makenga, bagaragaza ibikoresho bishya by’intambara byatumye benshi bibaza aho byaturutse n’icyo bishobora guhindura mu rugamba rukomeje mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Aya makuru yahise akwirakwira cyane mu bihugu bitandukanye, cyane cyane mu karere k’Ibiyaga Bigari, aho abaturage n’abasesenguzi ba politiki n’umutekano batangiye kwibaza ku ngaruka bishobora kugira ku mutekano w’akarere muri rusange.
Ibikoresho bishya byagaragaye
Mu mashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga, hagaragaraga abarwanyi ba M23 bafite imodoka za gisirikare zigezweho, imbunda nini ndetse n’ibindi bikoresho bigezweho by’ikoranabuhanga mu bya gisirikare. Hari n’amakuru avuga ko hagaragaye drones zifasha mu kugenzura ibibera ku rugamba ndetse no gukurikirana aho umwanzi aherereye.
Abasesenguzi bavuga ko ibi bikoresho bishobora guhindura uburyo imirwano imaze igihe ibera mu burasirazuba bwa Congo ikorwamo, cyane cyane mu ntara ya Kivu y’Amajyaruguru aho uyu mutwe umaze igihe uhanganye n’ingabo za leta ya Congo (FARDC) zifatanyije n’imitwe itandukanye yitwaje intwaro.
Umwe mu basesenguzi mu bya gisirikare utifuje ko amazina ye atangazwa yavuze ko niba aya mashusho ari ukuri, bishobora kugaragaza ko uyu mutwe uri kugerageza kongera imbaraga mu buryo bushya.
Yagize ati:
“Mu bihe byashize twabonaga M23 ikoresha ibikoresho bya gisirikare bisanzwe, ariko kugaragaza ibikoresho bigezweho bishobora kuba ikimenyetso cy’uko hari impinduka mu buryo uyu mutwe utegura ibikorwa byawo.”
Makenga agaragara ayoboye ibikorwa
Mu mashusho yakwirakwijwe, hagaragaraga Gen. Sultani Makenga ari kumwe n’abarwanyi benshi ba M23, asa n’uri kubasura mu birindiro byabo. Makenga amaze imyaka myinshi ari umwe mu bayobozi bakomeye muri uyu mutwe, kandi yakomeje kugaragara mu bikorwa bitandukanye byawo kuva M23 yongeye kugaruka mu mirwano mu mwaka wa 2021.
Abakurikirana ibibera mu burasirazuba bwa Congo bavuga ko kugaragara kwe mu mashusho ari kumwe n’ibikoresho bishya bishobora kuba ubutumwa bugamije kugaragaza imbaraga z’uyu mutwe mu gihe ibiganiro bya politiki bikomeje kugenda bigorana.
Hari n’abavuga ko bishobora kuba ari uburyo bwo kugaragaza ko M23 igifite ubushobozi bwo gukomeza kurwana nubwo igitutu mpuzamahanga gikomeje kwiyongera.
Uko abaturage babifashe
Mu mijyi itandukanye yo mu burasirazuba bwa Congo, amakuru y’ibi bikoresho mashya yakiriwe mu buryo butandukanye. Hari abaturage bavuga ko ibi bishobora kongera impungenge z’umutekano, cyane cyane mu bice byegereye aho imirwano ibera.
Umwe mu baturage bo mu gace kegereye Goma yavuze ko abaturage benshi bafite impungenge ko intambara ishobora kongera gukara.
Yagize ati:
“Uko tubona amashusho n’amakuru mashya ku bikoresho bya gisirikare, bituma abantu batekereza ko imirwano ishobora kongera gukomera kurusha mbere.”
Hari ariko n’abandi bavuga ko amakuru nk’aya akwiye gufatwa neza mbere yo kwemezwa, kuko akenshi mu bihe by’intambara amakuru akwirakwizwa ku mbuga nkoranyambaga ashobora kuba agamije no guhindura imyumvire y’abantu.
Icyo abasesenguzi babivugaho
Abasesenguzi mu bya politiki n’umutekano bavuga ko ibikoresho bishya by’intambara bishobora kugira ingaruka ku buryo impande zihanganye zitegura ibikorwa byazo.
Hari abavuga ko niba aya makuru yemezwa, bishobora gusaba ko habaho ubundi buryo bushya bwo gushaka amahoro mu karere, kuko imbaraga z’intambara zikomeje kwiyongera aho kugabanuka.
Umusesenguzi umwe yavuze ko:
“Mu gihe cyose impande zihanganye zikomeje kongera ibikoresho bya gisirikare, amahirwe yo kugera ku mahoro arushaho kugabanuka. Icy’ingenzi ni uko ibiganiro bya politiki byashyirwa imbere.”
Umwuka w’umutekano mu karere
Ibi byose bibaye mu gihe umwuka w’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari ukomeje kugorana. Ibihugu byinshi byagaragaje impungenge ku kibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo, ndetse hari n’ingabo z’ibihugu by’akarere zagiye zoherezwa mu rwego rwo gufasha kugarura amahoro.
Imiryango mpuzamahanga irimo Umuryango w’Abibumbye n’indi miryango y’akarere yakomeje gusaba impande zose guhagarika imirwano no gushyira imbere ibiganiro bya politiki.
Nubwo bimeze bityo, amakuru y’ibikoresho bishya bya gisirikare akomeje gutuma benshi bibaza niba koko amahoro ashobora kugerwaho vuba mu gihe imbaraga z’intambara zikomeje kongerwa.
Icyo ejo hazaza hashobora kuzana
Abasesenguzi bavuga ko ibyabaye muri iri joro bishobora kuba intangiriro y’indi ntambwe nshya mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Congo. Gusa bavuga ko hakenewe amakuru arambuye kandi yemewe kugira ngo hamenyekane neza niba ibyo bikoresho byagaragaye ari bishya koko cyangwa niba ari amakuru akwirakwijwe agamije izindi nyungu.
Ku rundi ruhande, abaturage bo mu karere bakomeje gusaba ko haboneka ibisubizo birambye byagarura amahoro, kuko ari bo bakomeje guhura n’ingaruka z’intambara zirimo kwimurwa mu byabo, kubura umutekano ndetse n’ubuzima bugenda burushaho kugorana.
Mu gihe amahanga akomeje gukurikirana iby’aya makuru mashya, benshi bategereje kureba niba hari indi myanzuro ishobora gufatwa mu rwego rwo gukemura ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo.