Ubutumwa bw’ingenzi mbere y’inkuru: Inkuru zivuga ku kwiyahura zikwiriye kwitonderwa no gutangazwa mu buryo bubaha ubuzima bw’abantu kandi butabikangurira abandi. Iyo umuntu afite ibitekerezo byo kwiyahura cyangwa akababara bikabije, ni byiza kugisha inama abavandimwe, inshuti, cyangwa inzego z’ubuzima.
Mu gace ko mu Mujyi wa Kigali, mu Karere ka Gasabo mu Murenge wa Nduba, haravugwa inkuru y’akababaro nyuma y’uko umusore w’imyaka iri mu za 20 yasanzwe yiyahuye mu mpera z’icyumweru gishize. Amakuru y’iyi nkuru yatangiye gukwirakwira mu baturage bo muri aka gace nyuma y’uko bamwe mu baturanyi be bamenye ibyabaye mu gitondo, bakavuga ko uyu musore yari amaze igihe agaragaza agahinda kenshi nyuma yo kubura amafaranga ye yose.
Abaturage bavuga ko uyu musore yari asanzwe atuye mu Kagari ko muri uwo murenge, aho yari azwi nk’umuntu wicisha bugufi kandi uharanira gukora ngo abone imibereho. Benshi bavuga ko nubwo ubuzima butari bumworoheye cyane, yakundaga gushaka uburyo bwo gukora no kubona amafaranga yo kwitunga.
Amakuru y’ibanze ku byabaye
Nk’uko bamwe mu baturanyi babitangaje, byamenyekanye mu gitondo cyo ku wa Gatandatu ubwo umwe mu baturage yamubonaga mu buryo budasanzwe. Nyuma yo kwegera aho yari ari, nibwo byaje kugaragara ko yamaze kwiyambura ubuzima.
Abaturanyi bahise batabaza inzego z’ibanze n’iz’umutekano kugira ngo zize kureba ibyabaye. Inzego z’umutekano n’abashinzwe ubuzima bahageze basanga koko yamaze kwitaba Imana.
Amakuru y’ibanze yaturutse mu baturage bavuga ko mbere y’uko ibi biba, uyu musore yari amaze igihe agaragaza ko yababajwe cyane n’uko amafaranga ye yari amaze kubura. Bamwe mu bari bamuzi neza bavuga ko yavugaga ko ayo mafaranga yayashoye mu gikorwa runaka ariko nyuma bikaza kugaragara ko atakiyabona.
Uko abaturage babivuga
Umwe mu baturage batuye hafi y’aho uyu musore yabaga yavuze ko bari baramubonye mu minsi mike ishize agaragaza agahinda kenshi.
Yagize ati:
“Twari tumaze iminsi tumubona asa n’ufite ibitekerezo byinshi. Yavugaga ko amafaranga ye yose yariganyijwe, kandi byaramubabazaga cyane. Yavugaga ko atazi uko azongera gutangira ubuzima.”
Undi muturanyi yavuze ko nubwo batari bazi neza uko byagenze, bavugaga ko ayo mafaranga yari ayakusanyije mu gihe kinini.
Ati:
“Yari yarakoze igihe kinini ashaka ayo mafaranga. Iyo umuntu abonye ibyo yakoreye igihe kirekire bigiye ubusa, biramugora cyane kubyakira.”
Ibibazo by’uburiganya bikomeje kugaragara
Iyi nkuru yongeye gutuma bamwe mu baturage bagaruka ku kibazo cy’uburiganya bukomeje kuvugwa mu bice bitandukanye by’igihugu, cyane cyane aho abantu bashorwa mu bikorwa by’amafaranga bibizeza inyungu nyinshi mu gihe gito.
Mu bihe byinshi, abantu bashukishwa inyungu nyinshi bakabura amafaranga yabo yose, bikabateza igihombo gikomeye.
Abaturage bavuga ko ibi bikwiye kurushaho kwitabwaho, kuko hari benshi bashobora kugwa muri ibi bikorwa batabizi neza.
Umwe mu batuye muri Nduba yagize ati:
“Abantu bakwiye kwitonda cyane ku bijyanye n’amafaranga bashora mu bikorwa batazi neza. Hari benshi bariganywa kuko bashukwa n’inyungu bavuga ko zizaboneka vuba.”
Inzego z’ibanze zisaba abantu kwegera abegereye
Nyuma y’iyi nkuru yateye benshi agahinda, bamwe mu bayobozi b’inzego z’ibanze mu Murenge wa Nduba basabye abaturage kujya baganira ku bibazo bibaremereye aho kubyihererana.
Bagaragaje ko hari uburyo bwinshi abantu bashobora kubona ubufasha igihe bahuye n’ibibazo bikomeye by’ubuzima cyangwa iby’ubukungu.
Umwe mu bayobozi mu nzego z’ibanze yavuze ko abantu bakwiye kwegera inshuti, imiryango cyangwa ubuyobozi igihe bafite ibibazo bikomeye.
Ati:
“Iyo umuntu afite ikibazo kimuremereye, ni byiza kukivuga aho kukigumana wenyine. Hari abantu benshi bashobora kumufasha kubona igisubizo cyangwa nibura kumuhumuriza.”
Ubutumwa ku rubyiruko
Iyi nkuru yanagarutsweho n’urubyiruko rwo muri ako gace, bavuga ko bibabaje kubona umuntu akiri muto agera ku rwego rwo kwiheba cyane.
Bamwe mu rubyiruko bavuga ko ubuzima bugira ibigeragezo byinshi, ariko ko ari byiza gushaka ubufasha aho kwihererana ibibazo.
Umwe mu rubyiruko yagize ati:
“Ubuzima bugira ibihe bikomeye, ariko ntabwo ari byiza kubyihererana. Iyo uganiriye n’abandi hari igihe ubona ibisubizo utari kubona.”
Impuguke ku buzima bwo mu mutwe zivuga iki?
Impuguke mu buzima bwo mu mutwe zivuga ko ibibazo by’ubukungu bishobora kugira ingaruka zikomeye ku mitekerereze y’umuntu, cyane cyane iyo yumva ko nta wundi muntu wamufasha cyangwa ko ubuzima bwe bwageze ku iherezo.
Ariko kandi zigaragaza ko ibibazo nk’ibi bishobora gukemurwa iyo umuntu abonye ubufasha bwihuse.
Zisaba abantu kudatinya kwegera abaganga cyangwa abajyanama mu by’imitekerereze igihe bafite ibitekerezo bibaremereye.
Umuryango n’inshuti mu gahinda
Amakuru aturuka mu baturage avuga ko umuryango w’uyu musore wakiriye iyi nkuru mu gahinda gakomeye, kuko nta wari witeze ko ibintu byagera kuri uru rwego.
Abamumenye bavuga ko yari umuntu usanzwe witonda kandi udakunda imvururu, bigatuma benshi batungurwa n’icyemezo yafashe.
Abaturage bo muri ako gace bavuga ko bazakomeza kwibuka uyu musore nk’umuntu wacaga bugufi kandi wifuzaga gutera imbere.
Icyitonderwa ku bantu bafite ibitekerezo byo kwiyahura
Abaganga n’impuguke mu buzima bwo mu mutwe basaba umuntu wese wumva afite ibitekerezo byo kwiyahura cyangwa kwiheba bikabije kugerageza kuvugana n’abandi bantu bamwegereye.
Kuganira n’inshuti, umuryango cyangwa inzego z’ubuzima bishobora gufasha cyane mu kubona igisubizo.
Ubuzima bufite agaciro gakomeye, kandi ibibazo umuntu ahura na byo bishobora gukemuka iyo abonye ubufasha bukwiye.