Ubufatanye hagati y’u Rwanda n’Ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bugenda gufata indi ntera mu bucuruzi n’ishoramari
Umuyobozi Mukuru w’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Iterambere, Rwanda Development Board (RDB), Jean-Guy Afrika, yatangaje ko u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bifite byinshi bihuriyeho bishobora kuba umusingi ukomeye w’ubufatanye burambye mu by’ubucuruzi n’ishoramari.
Yabitangaje kuri uyu wa Gatatu ubwo yafunguraga ku mugaragaro inama ihuza u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi, yabereye mu Mujyi wa Kigali ku nshuro ya kabiri, igamije gukomeza guteza imbere imikoranire mu nzego zitandukanye z’ubukungu.
Iyi nama yitabiriwe n’abayobozi batandukanye bo mu nzego za Leta, abahagarariye ibigo by’ubucuruzi, abashoramari n’abandi bafite aho bahuriye n’iterambere ry’ubukungu hagati y’u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi.
U Rwanda n’Ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bifite byinshi bihuriyeho
Mu ijambo rye, Jean-Guy Afrika yavuze ko u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bifite byinshi bihuriyeho birimo imiyoborere myiza, gukoresha ikoranabuhanga mu iterambere, kubungabunga ibidukikije no gushyira imbere ubukungu burambye.
Ibi bihugu birimo Sweden, Norway, Denmark, Finland ndetse na Iceland, bizwi cyane ku rwego mpuzamahanga kubera iterambere byagezeho mu ikoranabuhanga, ubucuruzi bugezweho, uburezi bufite ireme n’imishinga irengera ibidukikije.
Afrika yavuze ko u Rwanda rufite icyerekezo gisa n’icy’ibi bihugu mu kubaka ubukungu bushingiye ku bumenyi, ikoranabuhanga n’udushya.
Ati:
“U Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bisangiye indangagaciro nyinshi zirimo guharanira iterambere rirambye, kubaka ubukungu butangiza ibidukikije ndetse no guteza imbere udushya mu bucuruzi.”
Yongeyeho ko ibyo bihuriyeho ari byo bishobora kuba urufatiro rw’ubufatanye bukomeye mu nzego zitandukanye z’ubukungu.
Inama igamije guteza imbere ubufatanye bufatika
Jean-Guy Afrika yasobanuye ko iyi nama atari urubuga rw’ibiganiro gusa, ahubwo ari amahirwe yo guteza imbere ubufatanye bufatika hagati y’abashoramari bo mu Rwanda n’abaturuka mu Majyaruguru y’u Burayi.
Yavuze ko intego ari ukureba aho impande zombi zishobora gukorera hamwe mu buryo bufatika, cyane cyane mu nzego zifitiye akamaro iterambere ry’ubukungu bw’u Rwanda.
Ati:
“Iyi nama igamije gufasha abashoramari kumenyana, kumenya amahirwe mashya y’ishoramari ndetse no kubaka umusingi w’ubufatanye buzabyarira inyungu impande zombi.”
Abitabiriye iyi nama bagize umwanya wo kungurana ibitekerezo ku mahirwe y’ishoramari ari mu Rwanda, imbogamizi abashoramari bahura na zo ndetse n’ingamba zo kurushaho kunoza imikoranire hagati y’ibihugu byombi.
Inzego zifite amahirwe menshi y’ubufatanye
Mu biganiro byabereye muri iyi nama, hagaragajwe inzego zitandukanye zifite amahirwe menshi y’ubufatanye hagati y’u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi.
Zimwe muri zo zirimo:
-
Ikoranabuhanga n’udushya
-
Ingufu zisubira (renewable energy)
-
Ubuhinzi bugezweho
-
Ubukerarugendo burambye
-
Inganda zifite agaciro ku isoko mpuzamahanga
-
Kurengera ibidukikije
Ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bizwi cyane mu ikoranabuhanga no mu gukoresha ingufu zisubira zirimo iz’izuba, umuyaga n’amashanyarazi aturuka ku mazi.
U Rwanda na rwo rukomeje gushyira imbaraga mu kubaka ubukungu burengera ibidukikije ndetse bugakoresha ikoranabuhanga mu kongera umusaruro mu nzego zitandukanye.
U Rwanda rukomeje gukurura abashoramari
Mu myaka ishize, u Rwanda rwashyize imbaraga mu kunoza uburyo bwo kwakira abashoramari, rushyiraho politiki n’amategeko byorohereza abashaka gushora imari.
Urwego rwa Rwanda Development Board rukomeje kugira uruhare runini mu gukurura abashoramari baturuka hirya no hino ku isi, rufasha mu koroshya serivisi zijyanye n’ishoramari ndetse no gutanga amakuru ku mahirwe ari mu gihugu.
Raporo zitandukanye ku rwego mpuzamahanga zigaragaza ko u Rwanda ari kimwe mu bihugu byo muri Afurika byorohereza cyane gukora ubucuruzi.
Ibi bituma abashoramari benshi bagenda bagaragaza ubushake bwo gushora imari mu Rwanda, cyane cyane mu nzego zirimo ikoranabuhanga, ubukerarugendo, ubuhinzi n’inganda.
Ubukungu burambye n’ubudasa mu bucuruzi
Abayobozi batandukanye bitabiriye iyi nama bagaragaje ko ubufatanye hagati y’u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bushobora kugira uruhare rukomeye mu guteza imbere ubukungu burambye.
Ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bifite ubunararibonye mu bijyanye no kubungabunga ibidukikije, gukoresha ingufu zisubira no guteza imbere ubucuruzi butangiza ibidukikije.
Ku ruhande rw’u Rwanda, igihugu gifite amahirwe menshi mu bukerarugendo, ubuhinzi n’inganda, bikaba bishobora kubyazwa umusaruro binyuze mu bufatanye n’ibi bihugu.
Abahanga mu bukungu bavuga ko imikoranire nk’iyi ishobora gufasha u Rwanda kwagura amasoko y’ibicuruzwa byarwo ku rwego mpuzamahanga ndetse ikanongera amahirwe y’akazi ku baturage.
Gukomeza kubaka umubano w’ubucuruzi
Abitabiriye iyi nama bagaragaje ko hakenewe gukomeza kubaka umubano ukomeye hagati y’abikorera bo mu Rwanda n’abaturuka mu Majyaruguru y’u Burayi.
Ibi bishobora kugerwaho binyuze mu gusangira ubumenyi, guhererekanya ikoranabuhanga ndetse no gushyira imbaraga mu mishinga ihuriweho.
Jean-Guy Afrika yavuze ko intego ari uko iyi nama izakomeza kuba urubuga ruhuza abashoramari n’abayobozi batandukanye, bakaganira ku buryo bwo guteza imbere ubucuruzi n’ishoramari.
Yavuze ko u Rwanda rwiteguye kwakira abashoramari bashaka gushora imari mu gihugu, ndetse ko hari amahirwe menshi agishobora kubyazwa umusaruro.
Icyizere cy’ahazaza h’ubufatanye
Muri rusange, iyi nama igaragaza icyizere cy’uko ubufatanye hagati y’u Rwanda n’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi bushobora kurushaho gukomera mu myaka iri imbere.
U Rwanda rukomeje kwihutisha gahunda yo kubaka ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga, ubucuruzi mpuzamahanga n’ishoramari rituruka mu mahanga.
Ku ruhande rw’ibihugu byo mu Majyaruguru y’u Burayi, bikomeje gushaka amasoko mashya n’abafatanyabikorwa bashya bashobora gufasha mu guteza imbere ubukungu bwabyo no kwagura ibikorwa by’ubucuruzi ku mugabane wa Afurika.
Ibi byose bituma ubufatanye hagati y’impande zombi bushobora kugira uruhare rukomeye mu guteza imbere ubukungu bw’u Rwanda ndetse n’iterambere ry’akarere muri rusange.
Abayobozi bitabiriye iyi nama bagaragaje ko niba imikoranire ikomeje mu buryo bwubaka, ishobora kubyara inyungu zigaragara ku mpande zombi, haba mu kongera ubucuruzi, ishoramari ndetse no guhanga imirimo mishya.