Itegeko Rishya Mu Rwanda: Abatwara Ibinyabiziga Banyoye Inzoga Bashobora Gufungwa Amezi 6 – Menya Ibyo Rivuga Byose
Mu rwego rwo gukomeza kubungabunga umutekano wo mu muhanda no kugabanya impanuka ziterwa n’abatwara ibinyabiziga banyoye inzoga, Rwanda yashyizeho itegeko rishya rigenga ikoreshwa ry’imihanda, rigena ibihano bikomeye ku muntu utwara ikinyabiziga yarengeje igipimo ntarengwa cya arukoro (alcohol) mu maraso.
Iri tegeko rishya ryashyizweho rigamije kurushaho kurinda ubuzima bw’abakoresha umuhanda bose, harimo abatwara ibinyabiziga, abanyamaguru, abagenzi ndetse n’abandi bose bawukoresha. Inzego zishinzwe umutekano zo mu muhanda zivuga ko kunywa inzoga ugatwara imodoka ari imwe mu mpamvu zikomeye zitera impanuka nyinshi ku mihanda.
Nk’uko iri tegeko ribivuga, umuntu wese utwara ikinyabiziga agasangwa afite igipimo cya arukoro mu maraso kirenze igiteganywa n’amategeko aba akoze icyaha gishobora kumugeza imbere y’urukiko.
Ibyo itegeko rishya rivuga ku banyoye inzoga batwaye ibinyabiziga
Itegeko rishya rigenga ikoreshwa ry’imihanda mu Rwanda rivuga ko umuntu utwara ikinyabiziga yarengeje igipimo ntarengwa cya arukoro mu maraso aba akoze icyaha.
Iyo uwo muntu abihamijwe n’urukiko, ashobora guhanishwa ibihano bikurikira:
Ihazabu itari munsi ya 100.000 Frw
Ihazabu itarenze 400.000 Frw
Igifungo kitari munsi y’amezi 3
Igifungo kitarenze amezi 6
Ibi bihano bishyirwaho hagamijwe gukangurira abatwara ibinyabiziga kwirinda gutwara banyoye inzoga, kuko bishobora gushyira ubuzima bw’abantu benshi mu kaga.
Abarebwa cyane n’iri tegeko
Itegeko ryagaragaje ko hari ibyiciro by’abatwara ibinyabiziga bigomba kwitwararika cyane kurushaho, kubera ko batwara abantu benshi cyangwa imizigo ishobora guteza impanuka zikomeye.
Abarebwa cyane n’iri tegeko ni:
Abatwara abagenzi mu buryo bwa rusange
Abatwara abanyeshuri
Abatwara abakozi b’ibigo mu buryo bwa rusange
Abatwara ba mukerarugendo
Abatwara imizigo irengeje toni 3,5
Aba bantu bose bagomba kwitwararika cyane kuko ubuzima bw’abantu benshi buba buri mu maboko yabo igihe batwaye ibinyabiziga.
Iyo umuntu uri muri ibi byiciro asanzwe afite arukoro mu maraso irenze igipimo cyemewe, ashobora guhanishwa ibihano byavuzwe haruguru.
Ibihano bikomeye ku barenze igipimo inshuro ebyiri
Iri tegeko ntiryagarukiye gusa ku bantu banyoye inzoga gato bakarenza igipimo cyemewe. Hari n’ibihano bikomeye ku bantu basanzwe banyoye inzoga nyinshi cyane mbere yo gutwara ikinyabiziga.
Itegeko rivuga ko umuyobozi w’ikinyabiziga utavuzwe mu byiciro byavuzwe haruguru, iyo asanzwe afite igipimo cya arukoro mu maraso gikubye nibura inshuro ebyiri z’igipimo ntarengwa cyemewe, ahanishwa ibihano bikurikira:
Ihazabu itari munsi ya 200.000 Frw
Ihazabu itarenze 500.000 Frw
Igifungo kitari munsi y’amezi 3
Igifungo kitarenze amezi 6
Urukiko rushobora no gutegeka kimwe muri ibyo bihano, bitewe n’uburemere bw’icyaha cyakozwe.
Ibi bigaragaza ko leta yashyizeho ingamba zikomeye zo kurwanya ikibazo cyo gutwara ibinyabiziga abantu banyoye inzoga nyinshi.
Igipimo ntarengwa cya arukoro cyemewe
Itegeko rishya ryashyizeho igipimo ntarengwa cya arukoro mu maraso umuntu utwara ikinyabiziga agomba kutarenza.
Nk’uko biteganywa n’iri tegeko, igipimo ntarengwa cya arukoro mu maraso ku muntu utwara ikinyabiziga ni:
Garama 0.80 muri litiro imwe y’amaraso.
Iyo umuntu arengeje iki gipimo aba ashobora gufatwa nk’uwakoze icyaha cyo gutwara ikinyabiziga yasinze.
Abapolisi bashinzwe umutekano wo mu muhanda bashobora gukoresha ibikoresho byabugenewe bipima arukoro mu maraso cyangwa mu mwuka umuntu ahumeka kugira ngo bamenye niba arengeje igipimo cyemewe.
Impamvu iri tegeko ryashyizweho
Inzego zishinzwe umutekano zo mu muhanda zagaragaje ko impanuka nyinshi zibera ku mihanda ziterwa n’abantu batwara ibinyabiziga banyoye inzoga.
Iyo umuntu yanyoye inzoga nyinshi:
ubushobozi bwo gufata ibyemezo bugabanuka
gutekereza vuba biragabanuka
ubushobozi bwo kugenzura ikinyabiziga bugabanuka
Ibi byose bituma umuntu ashobora guteza impanuka mu buryo bworoshye.
Ni yo mpamvu leta ya Rwanda yashyizeho iri tegeko rikomeye kugira ngo irinde ubuzima bw’abantu benshi.
Ingaruka z’impanuka zo mu muhanda
Impanuka zo mu muhanda zishobora guteza ibibazo byinshi bikomeye ku baturage n’igihugu muri rusange.
Bimwe mu bibazo zikunze guteza harimo:
Gupfa kw’abantu
Gukomereka bikabije
Igihombo cy’ubukungu
Ibyangirika by’ibinyabiziga n’ibikorwaremezo
Iyo umuntu atwaye ikinyabiziga yanyoye inzoga, aba ari gushyira ubuzima bwe n’ubw’abandi bantu mu kaga.
Ni yo mpamvu amategeko menshi ku isi ashyiraho ibihano bikomeye ku bantu batwara ibinyabiziga banyoye inzoga.
Uruhare rw’abatwara ibinyabiziga mu kurinda ubuzima
Nubwo amategeko ari ingenzi mu kugabanya impanuka zo mu muhanda, uruhare runini ruri ku batwara ibinyabiziga ubwabo.
Umuntu utwara ikinyabiziga agomba:
kwirinda gutwara yanyoye inzoga
kubahiriza amategeko y’umuhanda
kugendera ku muvuduko wemewe
kwitwararika mu gihe cyose ari mu muhanda
Iyo buri wese yubahirije amategeko y’umuhanda, impanuka zishobora kugabanuka ku buryo bugaragara.
Ubutumwa ku baturage
Inzego zishinzwe umutekano zo mu muhanda zikomeje gukangurira abatwara ibinyabiziga bose kwirinda gutwara banyoye inzoga.
Abaturage basabwa kwibuka ko:
ubuzima bw’abantu ari ingenzi cyane
impanuka zo mu muhanda zishobora kwirindwa
kubahiriza amategeko ari inshingano za buri wese
Iyo abantu bubahirije amategeko, umutekano wo mu muhanda urushaho kwiyongera kandi ubuzima bw’abaturage bukarindwa.
Umwanzuro
Itegeko rishya rigenga ikoreshwa ry’imihanda mu Rwanda rigaragaza ko igihugu gikomeje gushyira imbaraga mu kurinda ubuzima bw’abaturage no kugabanya impanuka zo mu muhanda.
Ibihano birimo ihazabu iri hagati ya 100.000 Frw na 500.000 Frw ndetse n’igifungo gishobora kugera ku amezi 6 bigaragaza ko ikibazo cyo gutwara ikinyabiziga umuntu yanyoye inzoga gifatwa nk’icyaha gikomeye.
Abatwara ibinyabiziga bose basabwa kubahiriza iri tegeko no kwirinda gutwara banyoye inzoga kugira ngo barinde ubuzima bwabo n’ubw’abandi bakoresha umuhanda.
Umutekano wo mu muhanda ni inshingano za buri wese, kandi kubahiriza amategeko ni intambwe ikomeye mu kubaka igihugu gifite umutekano n’iterambere rirambye.