Iran ishobora kwikura mu Gikombe cy’Isi 2026 nyuma y’umwuka mubi wa politiki hagati yayo na Amerika
Minisitiri wa Siporo muri Iran, Ahmad Donyamali, yatangaje ko Ikipe y’Igihugu y’Umupira w’Amaguru ya Iran ishobora kutitabira imikino y’Igikombe cy’Isi iteganyijwe mu mpeshyi y’uyu mwaka. Iyi mikino izabera mu bihugu bitatu byo ku mugabane wa Amerika y’Amajyaruguru ari byo United States, Mexico na Canada.
Iri tangazo ryashyizwe ahagaragara nyuma y’uko umwuka wa politiki hagati ya Iran n’ibihugu byo mu burengerazuba ukomeje kuba mubi cyane. Minisitiri yavuze ko impamvu nyamukuru ishobora gutuma Iran ititabira iri rushanwa ari ibitero Iran ivuga ko ikomeje kugabwaho n’Amerika ifatanyije na Israel, ndetse n’urupfu rw’uwari Umuyobozi w’Ikirenga w’iki gihugu, Ayatollah Ali Khamenei.
Icyemezo cyatewe n’umwuka mubi wa politiki
Mu kiganiro n’itangazamakuru ryo muri Iran, Minisitiri Ahmad Donyamali yavuze ko igihugu cye kidashobora kwitwara nk’aho nta kibazo gihari mu gihe igihugu cyacyo kiri mu bibazo bya politiki n’umutekano.
Yagize ati: “Ntibyoroshye ko ikipe y’igihugu ijya gukina mu bihugu twita ko biri mu bitera umutekano muke mu gihugu cyacu. Mu gihe abaturage bacu bari mu bihe bikomeye, siporo nayo igomba kwitwara mu buryo bujyanye n’inyungu z’igihugu.”
Aya magambo yateje impaka nyinshi ku isi, cyane cyane mu bakunzi b’umupira w’amaguru, aho bamwe bavuga ko siporo itagombye kuvangwa na politiki, mu gihe abandi bavuga ko igihugu gifite uburenganzira bwo gufata ibyemezo gishingiye ku mutekano n’imibanire mpuzamahanga.
Igikombe cy’Isi cya 2026 cyitezweho byinshi
Irushanwa rya FIFA World Cup 2026 riteganyijwe kuba irya mbere rizitabirwa n’amakipe 48 aho kuba 32 nk’uko byari bisanzwe. Ni irushanwa rizabera mu bihugu bitatu ari byo United States, Mexico na Canada.
Abategura iri rushanwa baritezeho kuba rimwe mu marushanwa akomeye mu mateka y’umupira w’amaguru ku isi, kuko rizitabirwa n’ibihugu byinshi kurushaho, rikazakinirwa mu mijyi myinshi ndetse n’ibibuga by’ikoranabuhanga rihanitse.
Ikipe y’Igihugu ya Iran, izwi nka Team Melli, ni imwe mu makipe akunze kwitabira iri rushanwa, ndetse ikaba yaritabiriye ibikombe by’isi byinshi mu mateka yayo.
Iran ifite amateka mu Gikombe cy’Isi
Ikipe y’Igihugu ya Iran yatangiye kwitabira Igikombe cy’Isi mu mwaka wa 1978, aho yagaragaye bwa mbere mu marushanwa yabereye muri Argentina. Kuva icyo gihe, Iran yakomeje kwitabira amarushanwa atandukanye, harimo ayabereye muri France mu 1998, Germany mu 2006, Russia mu 2018 ndetse na Qatar mu 2022.
Nubwo itarigeze igera mu byiciro bya nyuma cyane by’irushanwa, Iran yagiye igaragaza ko ishobora guhangana n’amakipe akomeye ku isi. Umukino wibukwa cyane ni uwo yatsinzemo Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu Gikombe cy’Isi cya 1998, umukino wari ufite amateka akomeye ya politiki.
Umubano mubi hagati ya Iran na Amerika
Umubano hagati ya Iran na United States umaze imyaka myinshi urangwa n’ukutumvikana. Ibihugu byombi byagiye bishinjanya ibikorwa by’ubutasi, ibihano by’ubukungu ndetse n’ibitero bya gisirikare mu bice bitandukanye by’akarere ka Moyen-Orient.
Iran ishinja Amerika gufasha Israel mu bikorwa bya gisirikare byibasira inyungu zayo mu karere. Mu gihe Amerika nayo ishinja Iran gushyigikira imitwe yitwaje intwaro mu bihugu bitandukanye byo mu Burasirazuba bwo Hagati.
Urupfu rw’uwari Umuyobozi w’Ikirenga w’iki gihugu, Ayatollah Ali Khamenei, rwavuzweho byinshi mu itangazamakuru ryo muri Iran, aho bamwe mu bayobozi bavuga ko ari igikorwa gifitanye isano n’ibihugu byo mu burengerazuba, nubwo nta gihamya ifatika iratangazwa ku mugaragaro.
Impaka ku kuvanga siporo na politiki
Icyemezo cyo kutitabira irushanwa rya FIFA World Cup 2026 cyateje impaka zikomeye mu isi ya siporo.
Abasesenguzi bamwe bavuga ko siporo igomba kuba urubuga rwo guhuza abantu no guteza imbere amahoro, bityo politiki ntigomba kuyivangwamo. Abandi bo bavuga ko siporo nayo ari igice cy’imibereho y’igihugu, bityo ikaba ishobora gufata icyemezo gishingiye ku bibazo by’umutekano cyangwa politiki.
Mu mateka y’umupira w’amaguru ku isi, si ubwa mbere igihugu kivanywe mu marushanwa kubera impamvu za politiki. Hari ibihugu byagiye bihagarikwa cyangwa bigahitamo kwikura mu marushanwa mpuzamahanga bitewe n’ibibazo by’intambara, ibihano by’ubukungu cyangwa ibindi bibazo bya dipolomasi.
Icyo FIFA ishobora gukora
Ishyirahamwe ry’umupira w’amaguru ku isi, FIFA, ntiriragira icyo ritangaza ku mugaragaro ku magambo ya Minisitiri wa Siporo wa Iran.
Ariko abasesenguzi bavuga ko FIFA ishobora kugerageza kuganira n’ubuyobozi bwa Iran kugira ngo harebwe niba haboneka igisubizo cyatuma ikipe y’igihugu yitabira iri rushanwa.
FIFA ikunze kuvuga ko siporo igomba kuba igikoresho cyo guhuza ibihugu n’abaturage, bityo ikirinda ko politiki ikabije igira ingaruka ku marushanwa mpuzamahanga.
Ingaruka ku bakinnyi n’abafana
Niba Iran koko yikuye mu Gikombe cy’Isi cya 2026, bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bakinnyi bayo ndetse n’abafana bayo.
Abakinnyi benshi baba bategereje iri rushanwa nk’amahirwe akomeye yo kwigaragaza ku rwego mpuzamahanga. Ku bafana bo muri Iran, Igikombe cy’Isi ni kimwe mu birori bikomeye bibahuza n’isi yose.
Abasesenguzi bavuga ko kutitabira iri rushanwa byaba igihombo ku mupira w’amaguru wa Iran ndetse n’abafana bawo.
Ahazaza h’iki cyemezo
Kugeza ubu, amagambo ya Minisitiri wa Siporo wa Iran afatwa nk’icyitonderwa cyangwa ubutumwa bwa politiki, ariko ntabwo haratangazwa icyemezo cya nyuma ku mugaragaro.
Biteganyijwe ko ubuyobozi bwa siporo muri Iran buzakomeza kuganira n’izindi nzego za leta mbere yo gufata icyemezo cya nyuma ku bijyanye no kwitabira FIFA World Cup 2026.
Mu gihe ibiganiro byaba byiza, Iran ishobora guhindura icyemezo igahitamo kohereza ikipe yayo. Ariko niba umwuka wa politiki ukomeje kuba mubi, ntibitangaje ko Iran yakwemeza ku mugaragaro ko itazitabira iri rushanwa rikomeye ku isi.
Umusozo
Ibyatangajwe na Minisitiri wa Siporo wa Iran byerekana uko politiki mpuzamahanga ishobora kugira ingaruka no mu rwego rwa siporo. Mu gihe isi yose itegereje irushanwa rya FIFA World Cup 2026, haracyari ibibazo byinshi bishobora kugira uruhare ku makipe azaryitabira.
Niba Iran koko yikuye muri iri rushanwa, bizaba ari inkuru ikomeye mu mupira w’amaguru ku isi, kandi bishobora kongera kugaragaza uburyo siporo n’imibanire mpuzamahanga bikunze kujyana mu buryo budashobora gutandukanywa burundu.