U Rwanda rwakiriye abandi Banyarwanda 205 baturutse muri Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo
Mu gitondo cyo kuri uyu wa Kane, u Rwanda rwakiriye abandi Banyarwanda 205 bari bamaze igihe baba muri Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo (RDC). Aba baturage binjiye mu gihugu banyuze ku mupaka wa La Corniche uherereye mu Karere ka Rubavu, bakirwa n’inzego zitandukanye zirimo iz’umutekano n’izishinzwe abinjira n’abasohoka mu gihugu.
Iki gikorwa cyo kwakira aba Banyarwanda kiri mu murongo wa gahunda u Rwanda rushyize imbere yo kwakira no gufasha abaturage barwo baba barahunze cyangwa baragiye kuba mu bindi bihugu bagahitamo gutahuka ku bushake bwabo. Abageze ku mupaka bakirwa mu buryo bwiza, bagahabwa ubufasha bw’ibanze mbere yo koherezwa mu bigo bibakira by’agateganyo aho bategurirwa gusubira mu buzima busanzwe.
Uko bakiriwe ku mupaka
Abageze ku mupaka wa La Corniche bageze mu Rwanda mu gitondo kare, bamwe bagaragaza amarangamutima akomeye yo kongera gukandagira ku butaka bw’igihugu cyabo nyuma y’igihe kinini bari bamaze mu mahanga. Bakiriwe n’abakozi b’inzego za Leta ndetse n’imiryango ifasha mu bikorwa by’ubutabazi, bahabwa amazi yo kunywa, ibiribwa byoroheje ndetse n’ubuvuzi bw’ibanze ku babukeneye.
Nyuma yo kwakirwa, aba baturage bakorerwa igenzura ry’ibyangombwa n’ubuzima kugira ngo harebwe niba nta bibazo byihariye bafite. Ibi bikorwa mu rwego rwo kurinda ubuzima bwabo ndetse n’ubw’abandi baturage.
Impamvu yo gutahuka kwabo
Mu buhamya bamwe muri aba Banyarwanda batanze, bavuze ko icyemezo cyo gutahuka bagifashe nyuma yo kumva amakuru y’abagenzi babo bari baramaze gutaha mbere yabo. Aba bari barabagejejeho amakuru y’uko bageze mu Rwanda bakakirwa neza, bagahabwa ubufasha bwo gusubira mu buzima busanzwe ndetse bamwe bakaba baratangiye ibikorwa bibateza imbere.
Umwe muri bo yavuze ko mu gihe yari akiri muri RDC yabonaga ubuzima bugenda burushaho kuba bugoye, bityo gutahuka mu gihugu cye akabona amahirwe yo kubaho mu mutekano no gukora akiteza imbere bikaba ari byo byamushishikarije gutaha.
Yagize ati: “Twabonaga amakuru y’abatashye mbere yacu, bakatubwira ko bageze mu gihugu bakakirwa neza, bagahabwa ubufasha ndetse bagafashwa gutangira ubuzima bushya. Ibyo byatumye natwe dufata icyemezo cyo gutaha.”
Ubufasha bahabwa
Iyo Banyarwanda bageze mu gihugu bakuwe ku mupaka bajyanwa mu bigo byakira by’agateganyo aho bahabwa ibikoresho by’ibanze birimo imyambaro, ibiribwa, ibikoresho by’isuku ndetse n’ubufasha bw’ubuvuzi. Ibi bikorwa mu rwego rwo kubafasha kwitegura gusubira mu buzima busanzwe.
Nyuma y’igihe gito bamaze muri ibyo bigo, bakorerwa igenzura ry’imyirondoro yabo ndetse bagahuzwa n’imiryango yabo niba bayifite mu gihugu. Abadafite aho berekeza bahabwa ubufasha bwo kubona aho kuba n’uburyo bwo gutangira ubuzima bushya.
Gahunda yo gusubiza mu buzima busanzwe
Guverinoma y’u Rwanda ifite gahunda zitandukanye zigamije gufasha abatahutse kongera kwiyubaka no kwinjira mu buzima busanzwe bw’igihugu. Muri izo gahunda harimo kubafasha kubona ubutaka bwo guhinga, kubaha amahugurwa mu myuga itandukanye ndetse no kubafasha kubona inguzanyo nto zo gutangira ibikorwa bibateza imbere.
Izi gahunda zifasha benshi mu baturage batahutse kubona amahirwe yo kubaho neza no kwiyubakira ejo hazaza habo n’imiryango yabo.
Icyizere cy’ejo hazaza
Abenshi mu batahutse bagaragaza ko bafite icyizere cy’uko bazabasha kongera kubaka ubuzima bwabo mu Rwanda. Bavuga ko kuba igihugu cyabo kibakira neza kandi kikabaha amahirwe yo gukora kibatera imbaraga zo gutangira ubuzima bushya.
Bamwe muri bo bavuga ko bifuza gutangira ubuhinzi n’ubworozi, mu gihe abandi bifuza kwiga imyuga itandukanye izabafasha kubona akazi cyangwa gutangira ubucuruzi buto.
Uruhare rw’inzego zitandukanye
Mu kwakira no gufasha aba Banyarwanda batahutse, inzego zitandukanye zigira uruhare rukomeye. Harimo inzego za Leta, imiryango itari iya Leta ndetse n’abafatanyabikorwa batandukanye bafasha mu bikorwa by’ubutabazi.
Izi nzego zifatanya mu gutanga ubufasha bwihuse ku batahutse, kubaha aho kuba by’agateganyo, kubitaho mu bijyanye n’ubuzima ndetse no kubafasha mu rugendo rwo kongera kwiyubaka.
Umutekano n’ituze
Abageze mu Rwanda bagaragaje ko kimwe mu byabashishikarije gutahuka ari umutekano n’ituze biri mu gihugu. Bavuga ko mu gihe bari mu mahanga hari ibibazo by’umutekano byatumaga ubuzima bugora, bityo bagahitamo gutahuka aho bazi ko bashobora kubaho mu mahoro.
U Rwanda ruzwiho gushyira imbere umutekano w’abaturage barwo ndetse no guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
Ubutumwa ku bandi Banyarwanda bari hanze
Bamwe mu batahutse batanze ubutumwa ku bandi Banyarwanda bakiri mu mahanga, cyane cyane abari mu bihe bitoroshye, babashishikariza gutekereza gutahuka mu gihugu cyabo.
Bavuga ko amakuru menshi atari yo ashobora gutuma bamwe batinya gutaha, ariko ko ubuhamya bw’abageze mu gihugu bwerekana ko bakirwa neza kandi bagahabwa amahirwe yo gutangira ubuzima bushya.
Umwanzuro
Kwakira aba Banyarwanda 205 baturutse muri RDC ni ikimenyetso cy’uko u Rwanda rukomeje gushyira imbere gahunda yo kwakira abaturage barwo bose bashaka gutahuka. Ni igikorwa kigaragaza kandi ko igihugu gikomeje gufasha abatahutse kubona ubuzima bushya bufite icyizere.
Mu gihe abandi bakomeje gutahuka ku bushake bwabo, u Rwanda rukomeje kubashyiriraho uburyo bwo kubafasha kwinjira neza mu buzima bw’igihugu no kugira uruhare mu iterambere rusange.