Umunyamideri Moshions yatakambiye Urukiko Rukuru ngo rumusubikire igihano mu rubanza rw’ibiyobyabwenge
Umunyamideri w’Umunyarwanda Turahirwa Moses uzwi cyane nka “Moshions”, umaze kumenyekana cyane mu ruganda rw’imideri mu Rwanda no hanze yarwo, yongeye kugarukwaho cyane mu itangazamakuru nyuma yo gutakambira Urukiko Rukuru asaba gusubikirwa igihano mu rubanza aregwamo ibyaha bifitanye isano n’ibiyobyabwenge.
Moshions ari mu maboko y’inzego z’ubutabera nyuma yo gushinjwa ibyaha bifitanye isano n’ibiyobyabwenge cyangwa imiti ikoreshwa nkabyo, ibyaha ubushinjacyaha buvuga ko bikomeye kandi ko byakozwe mu buryo busubiramo, ari na yo mpamvu bwagaragaje ko adakwiye guhabwa uburenganzira bwo gusubikirwa igihano.
Urubanza rwe rw’ubujurire ruteganyijwe kuzasomwa ku wa 30 Werurwe 2026, umunsi utegerejwe na benshi cyane cyane abakurikiranira hafi iby’imyidagaduro, imideri ndetse n’ubutabera mu Rwanda.
Moshions ni muntu ki mu ruganda rw’imideri?
Turahirwa Moses uzwi nka Moshions ni umwe mu bantu bubatse izina rikomeye mu bijyanye n’imideri mu Rwanda. Azwi cyane nk’uwashinze ikirango cy’imideri cyitwa “Moshions”, cyagiye cyambara ibyamamare bitandukanye haba mu Rwanda no mu mahanga.
Imideri ye yagiye igaragara mu birori bikomeye birimo ibitaramo by’imyidagaduro, ibirori by’ubukwe ndetse n’ibikorwa by’imideli mpuzamahanga.
Moshions azwiho gukora imyambaro ihuza umuco nyarwanda n’imyambarire ya kijyambere, ibintu byatumye benshi bamwubaha mu ruganda rw’imideri.
Mu myaka ishize, ibikorwa bye byatumye yegukana ibihembo bitandukanye ndetse akorana n’abahanzi n’ibyamamare mu Rwanda.
Ariko nubwo yari amaze kugera ku rwego rwo hejuru mu mwuga we, ibibazo by’amategeko byaje guhungabanya urugendo rwe.
Icyaha ashinjwa ni iki?
Moshions ashinjwa ibyaha bifitanye isano n’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo.
Nk’uko byasobanuwe n’ubushinjacyaha, ibi byaha birimo gukoresha cyangwa gutunga imiti ifatwa nk’ibiyobyabwenge, ibintu amategeko y’u Rwanda afata nk’ibyaha bikomeye.
Ubushinjacyaha bwagaragaje ko iki cyaha gikekwa ko cyakozwe mu buryo busubirwamo, ari yo mpamvu bwamushinje isubiracyaha.
Mu mategeko y’u Rwanda, isubiracyaha risobanura umuntu wakoze icyaha runaka akagihanirwa, hanyuma akaza kongera gukora icyaha gisa n’icyo yari yarahanweho.
Iyo umuntu ashinjwe isubiracyaha, ubusanzwe urukiko ruba rushobora kumufata nk’ukwiye guhanwa byisumbuyeho, cyangwa se ntirwemere kumurekura by’agateganyo.
Ubujurire bwa Moshions
Mu rubanza ruri kuburanishwa mu rwego rw’ubujurire, Moshions yasabye Urukiko Rukuru kumusubikira igihano, avuga ko hari impamvu zitandukanye zituma yakemererwa kuburana ari hanze.
Mu byo yagaragaje harimo:
-
ko afite uburenganzira bwo kwiregura mu bwisanzure
-
ko ibikorwa bye by’umwuga byahagaze kubera ifungwa rye
-
ko afite ibikorwa byinshi by’imyidagaduro n’imideri byari bitegerejwe
Yasabye urukiko kumuha amahirwe yo gukomeza ubuzima bwe busanzwe mu gihe urubanza rukomeje.
Abamwunganira mu mategeko nabo bagaragaje ko gufungwa mbere y’uko urubanza rusomwa bishobora kugira ingaruka zikomeye ku mwuga we, cyane cyane ko ibikorwa by’imideri bisaba ko umuntu aba ari hanze agakurikirana imishinga ye.
Icyo ubushinjacyaha buvuga
Nubwo Moshions yasabye gusubikirwa igihano, Ubushinjacyaha ntibwabyemeye.
Mu byavuzwe n’ubushinjacyaha, bwagaragaje ko Moshions ari isubiracyaha, bityo ko kumurekura by’agateganyo bishobora kuba ikibazo.
Ubushinjacyaha bwagize buti:
“Uregwa ashinjwa ibyaha bifitanye isano n’ibiyobyabwenge kandi bikekwa ko atari ubwa mbere. Kubera iyo mpamvu kumurekura by’agateganyo bishobora kubangamira ubutabera.”
Bwavuze kandi ko uburemere bw’icyaha akurikiranyweho busaba ko akomeza gukurikiranwa afunzwe kugeza igihe urukiko ruzafatira umwanzuro wa nyuma.
Urubanza ruzasomwa ryari?
Urukiko Rukuru rwatangaje ko umwanzuro ku bujurire bwa Moshions uzasomwa ku wa 30 Werurwe 2026.
Uyu munsi uzaba ari ingenzi cyane kuko ari bwo hazamenyekana niba:
-
urukiko ruzemera kumusubikira igihano
-
cyangwa se ruzemeza ko akomeza kuguma mu buroko
Benshi mu bakurikirana uru rubanza bavuga ko rushobora kugira ingaruka zikomeye ku mwuga wa Moshions ndetse no ku isura y’uruganda rw’imideri mu Rwanda.
Imyitwarire y’ibyamamare n’amategeko
Ibi bibazo byongeye kwibutsa abantu ko ibyamamare nabyo bigengwa n’amategeko nk’abandi baturage bose.
Mu Rwanda, amategeko ku bijyanye n’ibiyobyabwenge arakomeye cyane kuko leta ishaka kurwanya ikoreshwa ryabyo, cyane cyane mu rubyiruko.
Abasesenguzi bavuga ko iyo umuntu uzwi cyane afashwe akekwaho ibyaha nk’ibi, bishobora kugira ingaruka ku buryo urubyiruko rumufatiraho icyitegererezo.
Ni yo mpamvu bamwe basaba ko ibyamamare bikwiye kurushaho kwitwararika mu mibereho yabyo, kuko hari abantu benshi babireberaho.
Uruganda rw’imideri mu Rwanda
Nubwo uru rubanza rwateje impaka nyinshi, ntiruhindura ko uruganda rw’imideri mu Rwanda rukomeje gutera imbere.
Mu myaka ishize, abamideri b’Abanyarwanda bagiye bagaragaza impano ku rwego mpuzamahanga.
Ibikorwa by’imideri nka:
-
ibirori by’imideli
-
amarushanwa y’abamideri
-
ubufatanye n’abahanzi
byatumye u Rwanda ruba kimwe mu bihugu bigenda bigira uruhare mu guteza imbere imyambarire igezweho muri Afurika.
Moshions yari umwe mu bantu bagize uruhare runini muri iri terambere, ari yo mpamvu ibibazo bye by’amategeko byashimishije kandi bitungura benshi.
Icyizere ku mwanzuro w’urukiko
Mu gihe hategerejwe umwanzuro w’urukiko ku wa 30 Werurwe 2026, abafana ba Moshions ndetse n’abakurikiranira hafi imyidagaduro mu Rwanda bakomeje gukurikirana uru rubanza n’amatsiko menshi.
Hari abizera ko urukiko rushobora kumuha amahirwe yo kuburana ari hanze, mu gihe abandi bo bavuga ko amategeko agomba gukurikizwa nta vangura.
Icyakora, umwanzuro wa nyuma uzatangwa n’urukiko ni wo uzagaragaza niba Moshions azasubira mu buzima busanzwe by’agateganyo cyangwa se azakomeza gukurikiranwa afunzwe.
Uru rubanza rwabaye imwe mu nkuru zikurikiranwe cyane muri iyi minsi mu Rwanda, cyane cyane mu rubyiruko rukunda imyidagaduro n’imideri.
Mu gihe hategerejwe umwanzuro wa nyuma, benshi bakomeje kwibaza icyo ejo hazaza ha Moshions mu mwuga we w’imideri hazaba hameze, bitewe n’uko ibibazo by’amategeko bishobora kugira ingaruka zikomeye ku buzima bw’umuntu n’umwuga we.
Nubwo bimeze bityo, uru rubanza ruzaba ikimenyetso cy’uko ubutabera bugomba gukurikizwa kuri buri wese, yaba icyamamare cyangwa se umuturage usanzwe.