Abayobozi mu Ntara y’Amajyepfo basabwe kongera imbaraga mu kurwanya igwingira ry’abana no guteza imbere indyo yuzuye
Mu rwego rwo gukomeza gushyira imbaraga mu kurwanya ikibazo cy’igwingira ry’abana, abayobozi mu nzego zitandukanye mu Ntara y’Amajyepfo bibukijwe ko bafite inshingano zikomeye mu kurengera ubuzima n’imikurire myiza y’abana. Ibi byagarutsweho kuri uyu wa Gatatu, mu nama yahuje aba bayobozi na Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango, Uwimana Consolée, mu biganiro byibanze ku gushakira hamwe ibisubizo birambye ku bibazo byugarije umuryango nyarwanda.
Iyi nama iri mu rwego rwa gahunda ya minisiteri igamije kwegera abaturage no gukorana bya hafi n’inzego z’ibanze, hagamijwe kumenya ibibazo bihari no gufatanya kubishakira ibisubizo byihuse kandi birambye. By’umwihariko, hibanzwe ku kibazo cy’igwingira ry’abana, kikiri imbogamizi ku iterambere ry’umwana n’igihugu muri rusange.
Igwingira ry’abana rikomeje kuba ikibazo gikomeye
Minisitiri Uwimana Consolée yagaragaje ko nubwo hari intambwe imaze guterwa mu kurwanya imirire mibi, igwingira rikiri ikibazo gihangayikishije, cyane cyane mu bice bimwe by’icyaro. Yibukije ko umwana ugwingiye aba afite ibyago byinshi byo kudakura neza haba mu mubiri no mu bwenge, bikaba bishobora no kumugiraho ingaruka mu buzima bwe bwose.
Yagize ati: “Igwingira si ikibazo cy’umwana gusa, ni ikibazo cy’umuryango n’igihugu. Umwana utabonye indyo yuzuye ntashobora gukura neza, kandi ntashobora kuzatanga umusaruro ukenewe mu kubaka igihugu.”
Yakomeje asaba abayobozi kugira uruhare rugaragara mu bukangurambaga bugamije kwigisha ababyeyi akamaro ko gutegurira abana indyo yuzuye, ndetse no gukurikirana ko ibyo bigishwa bishyirwa mu bikorwa.
Uruhare rw’abayobozi mu nzego z’ibanze
Abayobozi mu nzego z’ibanze basabwe kuba ku isonga mu gukurikirana imibereho y’abaturage, cyane cyane ababyeyi bafite abana bato. Basabwe kumenya imiryango ifite abana bafite ibibazo by’imirire mibi no kuyifasha kubona ibisubizo birimo inama, ubujyanama ndetse n’ubufasha bwihuse aho bikenewe.
Byagaragajwe ko abayobozi bagomba gukorana bya hafi n’abajyanama b’ubuzima, abaforomo ndetse n’abandi bafite ubumenyi mu bijyanye n’imirire, kugira ngo ubukangurambaga bugere kuri buri rugo.
Umwe mu bayobozi witabiriye iyi nama yavuze ko hari aho usanga ababyeyi badafite amakuru ahagije ku bijyanye n’imirire iboneye, bigatuma abana babo bahura n’ikibazo cy’igwingira. Yagize ati: “Hari aho usanga ababyeyi batekereza ko indyo yuzuye isaba amafaranga menshi, nyamara hari ibiribwa biboneka hafi yabo bishobora gufasha abana gukura neza.”
Gukangurira ababyeyi gutegura indyo yuzuye
Mu nama, hashimangiwe akamaro ko gukangurira ababyeyi gutegura indyo yuzuye igizwe n’ibyubaka umubiri, ibitera imbaraga n’ibirinda indwara. Ababyeyi basabwe kwita ku gutegurira abana indyo irimo imboga, imbuto, ibinyampeke, ibikomoka ku matungo n’ibindi bifite intungamubiri zikenewe.
Minisitiri Uwimana yibukije ko atari ngombwa ko indyo yuzuye igomba kuba ihenze, ahubwo ko hakwiye gukoreshwa ibiribwa biboneka mu gace abaturage batuyemo. Yatanze urugero ku mboga n’imbuto zera mu turere dutandukanye, zishobora gukoreshwa mu kugaburira abana ku buryo buboneye.
Yagize ati: “Dufite ubutaka bwiza butuma haboneka ibiribwa bitandukanye. Ni inshingano zacu kubibyaza umusaruro no kubikoresha neza mu kugaburira abana bacu.”
Gahunda zihuriweho mu kurwanya ibibazo by’umuryango
Iyi nama yanagarutse ku zindi gahunda zigamije guteza imbere imibereho myiza y’umuryango, zirimo kurwanya ihohoterwa rishingiye ku gitsina, guteza imbere uburinganire n’ubwuzuzanye mu muryango, ndetse no gukumira ibibazo by’abana bata ishuri.
Abayobozi basabwe gufatanya n’inzego zitandukanye, zirimo iz’ubuzima, uburezi n’imibereho myiza, kugira ngo ibibazo by’umuryango bikemurwe mu buryo bwuzuzanya.
Gushyira imbaraga mu bukangurambaga
Mu gusoza iyi nama, Minisitiri Uwimana Consolée yashimangiye ko ubukangurambaga buhoraho ari ingenzi mu guhindura imyumvire y’abaturage. Yasabye abayobozi kudahwema kwegera abaturage, kubigisha no kubereka uburyo bwiza bwo kwita ku bana babo.
Yagize ati: “Impinduka duteganya ntizizaza mu ijoro rimwe, ariko binyuze mu bukangurambaga no gukorana, tuzagera ku ntego yo kugabanya igwingira no kubaka umuryango utekanye kandi utera imbere.”
Icyizere ku hazaza h’abana
Nubwo ibibazo bikiri byinshi, abayobozi bagaragaje icyizere ko binyuze mu bufatanye no gushyira mu bikorwa ingamba zafashwe, ikibazo cy’igwingira kizagenda kigabanuka. Bashimangiye ko umwana ari ejo hazaza h’igihugu, bityo ko kumwitaho ari inshingano ya buri wese.
Abaturage nabo basabwe kugira uruhare mu kubungabunga ubuzima bw’abana babo, birinda imirire mibi no kwitabira gahunda zose zibafasha kubona amakuru n’ubufasha bukenewe.
Mu gihe u Rwanda rukomeje guharanira iterambere rirambye, kwita ku bana no kubaha uburenganzira bwo gukura neza ni imwe mu nkingi zikomeye zizafasha igihugu kugera ku ntego zacyo. Ibi bisaba ubufatanye bw’inzego zose, uhereye ku muryango kugeza ku nzego za Leta, kugira ngo buri mwana agire amahirwe angana yo gukura neza no kuzavamo umuturage w’ingirakamaro.