Intumwa z’u Rwanda na RDC zahuriye muri Amerika mu biganiro byo kwihutisha amasezerano ya Washington
Mu rwego rwo gukomeza gushaka amahoro arambye mu karere k’Ibiyaga Bigari, intumwa z’u Rwanda n’iza Repubulika Iharanira Demukarasi ya Congo (RDC) zahuriye muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu biganiro byihariye bigamije kwihutisha ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro n’uburumbuke aherutse gusinyirwa i Washington.
Ibi biganiro byabaye mu gihe hakomeje kugaragara impungenge ku mutekano muke mu burasirazuba bwa RDC, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guhungabanya ubuzima bw’abaturage ndetse ikanabangamira umubano mwiza hagati y’ibihugu byombi.
Intego y’ibiganiro
Nk’uko byatangajwe n’abari muri ibi biganiro, intego nyamukuru yari iyo kurebera hamwe uburyo bwihuse bwo gushyira mu bikorwa ibyemeranyijweho, cyane cyane mu bijyanye no kubahiriza ubusugire bwa buri gihugu, gukumira ibikorwa by’imitwe yitwaje intwaro, no kurinda abasivili.
Impande zombi zagaragaje ko zishyize imbere gukemura ibibazo binyuze mu nzira z’amahoro, aho bemeranyije ko ibiganiro bihoraho ari bwo buryo bwizewe bwo kugera ku mutekano urambye.
Amasezerano ya Washington: icyo agamije
Amasezerano ya Washington yashyizweho mu rwego rwo gushakira ibisubizo ibibazo bimaze igihe mu karere, by’umwihariko ibirebana n’umutekano muke mu burasirazuba bwa RDC.
Aya masezerano agaruka cyane ku ngingo zikurikira:
Kubaha ubusugire n’imbibi z’ibihugu
Kurandura imitwe yitwaje intwaro ikorera mu mashyamba ya RDC
Gushyigikira ubufatanye mu bukungu n’iterambere
Kurinda abasivili no kubahiriza uburenganzira bwa muntu
Abasesenguzi bavuga ko aya masezerano ari intambwe ikomeye, ariko ko azatanga umusaruro ari uko ashyizwe mu bikorwa mu buryo bufatika kandi bwihuse.
Uruhare rwa RDC mu kurandura FDLR
Kimwe mu byibanzweho cyane muri ibi biganiro ni uruhare rwa RDC mu kurandura umutwe wa FDLR, umaze imyaka myinshi ubarizwa mu mashyamba yo mu burasirazuba bw’iki gihugu.
U Rwanda rwakomeje kugaragaza ko FDLR ari ikibazo gikomeye ku mutekano warwo, bityo rukaba rusaba ko hashyirwa imbaraga zifatika mu kuwurandura burundu.
Mu biganiro byabereye muri Amerika, impande zombi zemeranyije ko hakenewe ibikorwa bifatika kandi bihuriweho bigamije kurandura uyu mutwe, no gukumira ko wakomeza guhungabanya umutekano w’akarere.
Kurinda abasivili: inshingano rusange
Ikindi cyagarutsweho ni ikibazo cy’umutekano w’abasivili, cyane cyane abatuye mu bice byibasirwa n’imirwano. Intumwa z’ibihugu byombi zemeranyije ko kurinda ubuzima bw’abaturage ari inshingano ya buri wese.
Hagaragajwe ko hakenewe ubufatanye hagati y’inzego z’umutekano, imiryango mpuzamahanga ndetse n’abaturage ubwabo, kugira ngo habeho uburyo bwihuse bwo gutabara no gukumira ihohoterwa.
Ubufatanye mpuzamahanga
Leta Zunze Ubumwe za Amerika zakiriye ibi biganiro zashimangiye ko zizakomeza gushyigikira inzira y’amahoro hagati y’u Rwanda na RDC. Abayobozi b’iki gihugu bagaragaje ko amahoro arambye mu karere ari ingenzi ku iterambere ry’Afurika muri rusange.
Abandi bafatanyabikorwa mpuzamahanga barimo Umuryango w’Abibumbye (UN) n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) na bo bakomeje gukurikirana hafi ibi biganiro, bashishikariza impande zombi kubahiriza ibyo ziyemeje.
Icyizere ku hazaza
Nubwo ibibazo bikiri byinshi, abitabiriye ibi biganiro bagaragaje icyizere ko hashobora kuboneka ibisubizo birambye, hashingiwe ku bushake bwa politiki bugaragazwa n’impande zombi.
Abasesenguzi bavuga ko intambwe imaze guterwa ari nziza, ariko ko igikenewe ari ugushyira mu bikorwa ibyemezo byafashwe, aho kubigira amagambo gusa.
Inzitizi zishobora kugaragara
Nubwo hari icyizere, hari n’imbogamizi zitandukanye zishobora kudindiza ishyirwa mu bikorwa ry’aya masezerano. Muri zo harimo:
Kubura icyizere gihagije hagati y’impande zombi
Imbaraga nke mu kurwanya imitwe yitwaje intwaro
Ibibazo by’ubukungu bishobora kubangamira ibikorwa by’umutekano
Imyumvire itandukanye ku byakorwa n’uruhare rwa buri gihugu
Izi nzitizi zisaba ubwitange n’ubufatanye bwimbitse kugira ngo zitsindwe.
Umusozo
Ibiganiro byahuje intumwa z’u Rwanda n’iza RDC muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika ni indi ntambwe igaragaza ubushake bwo gushaka amahoro arambye mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Kuba impande zombi zaremeye gukorana mu kurandura imitwe yitwaje intwaro, kubaha ubusugire bwa buri gihugu no kurinda abasivili, bitanga icyizere cy’uko ejo hazaza hashobora kuba heza kurushaho.
Icyakora, nk’uko abasesenguzi babivuga, amahoro nyayo azagerwaho ari uko ibyemeranyijweho bishyizwe mu bikorwa mu buryo bunoze, kandi impande zose zikagaragaza ubushake bwo gukemura ibibazo binyuze mu biganiro no mu bwumvikane.