U Rwanda rugiye gufasha urubyiruko kubona inguzanyo zoroshye binyuze mu kigega gishya cya BRD na Minisiteri y’Urubyiruko
Minisitiri w’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi, Jean Nepo Abdallah Utumatwishima, yatangaje ko Leta y’u Rwanda iri gutegura uburyo bushya bwo gufasha urubyiruko kubona inguzanyo mu buryo bworoshye, binyuze mu kigega kizashyirwaho ku bufatanye na Banki y’Amajyambere y’u Rwanda (BRD).
Iki kigega gishya kizajya gishingira urubyiruko rufite imishinga mito n’iciriritse ku kigero kigera kuri 90%, kikaba ari intambwe ikomeye igamije gukuraho inzitizi zari zisanzwe zibangamira benshi mu rubyiruko bashakaga gutangiza cyangwa kwagura imishinga yabo.
Ibi byatangajwe ku mugaragaro mu muhango wo gutangiza icyiciro cya kabiri cya gahunda ya “Aguka”, igamije gufasha urubyiruko kubona imirimo no kwihangira imirimo ibafasha kwiteza imbere.
Ikigega kizakuraho imbogamizi ku rubyiruko
Mu Rwanda, kimwe no mu bindi bihugu byinshi bikiri mu nzira y’amajyambere, urubyiruko rukunze guhura n’imbogamizi zikomeye mu kubona inguzanyo muri banki, cyane cyane kubera kubura ingwate.
Minisitiri Jean Nepo Abdallah Utumatwishima yavuze ko iki kigega kizaba igisubizo kuri icyo kibazo, kuko kizajya gishingira urubyiruko ku kigero cya 90%. Ibi bivuze ko:
- Umusore cyangwa umukobwa ufite umushinga ashobora kubona inguzanyo atagombye kuba afite ingwate nini
- Banki zizajya zitanga inguzanyo zizeye ko zishingiwe ku kigero kinini
- Urubyiruko ruzarushaho kugira ubushake bwo kwinjira mu bucuruzi
Ibi bizafasha cyane cyane abarangije amashuri ariko badafite akazi, ndetse n’abafite ibitekerezo by’imishinga idasanzwe ariko badafite ubushobozi bwo kuyitangiza.
Gahunda ya “Aguka” igamije guhanga imirimo
Gahunda ya “Aguka” iri mu nkingi za Leta y’u Rwanda mu rwego rwo guhangana n’ikibazo cy’ubushomeri mu rubyiruko. Icyiciro cya kabiri cy’iyi gahunda cyatangijwe hagamijwe kongera imbaraga mu gufasha urubyiruko kubona imirimo.
Iyi gahunda igamije:
- Gufasha urubyiruko kwihangira imirimo
- Kubahuza n’ibigo by’imari
- Kubaha amahugurwa mu bijyanye n’ubucuruzi
- Kubafasha kunoza imishinga yabo
Mu cyiciro cya mbere, urubyiruko rwinshi rwungutse ubumenyi n’amahirwe yo kubona akazi cyangwa gutangiza imishinga yabo. Icyiciro cya kabiri kikazibanda cyane ku kubafasha kubona igishoro.
Uruhare rwa BRD mu iterambere ry’urubyiruko
Banki y’Amajyambere y’u Rwanda (BRD) ni imwe mu nzego zikomeye mu guteza imbere imishinga ifite uruhare mu iterambere ry’igihugu.
Iyi banki isanzwe itera inkunga imishinga minini n’iciriritse, ariko muri iyi gahunda nshya, izarushaho kwegera urubyiruko rufite imishinga mito.
Mu bufatanye na Minisiteri y’Urubyiruko, BRD izafasha:
- Gushyiraho uburyo bworoshye bwo gutanga inguzanyo
- Gufasha urubyiruko gusobanukirwa imikorere y’imari
- Gukurikirana imishinga yahawe inkunga
Ibi bizafasha mu gutuma amafaranga atangwa akoreshwa neza kandi agatanga umusaruro.
Ingaruka nziza ku bukungu bw’igihugu
Gushyigikira urubyiruko mu kubona igishoro bizagira uruhare rukomeye mu kuzamura ubukungu bw’igihugu.
Iyo urubyiruko rushyigikiwe:
- Rwihangira imirimo mishya
- Rukoresha abandi bantu
- Rwongera umusaruro w’igihugu
- Rugabanya ubushomeri
Mu gihe kinini, ibi bituma igihugu kigira ubukungu burambye kandi bushobora guhangana ku rwego mpuzamahanga.
U Rwanda rumaze igihe rushyira imbaraga mu guteza imbere urubyiruko, kuko ari rwo musingi w’iterambere ry’igihe kirekire.
Urubyiruko rufite amahirwe mashya
Iyi gahunda izafungura amarembo mashya ku rubyiruko rufite ibitekerezo bishya by’imishinga. Hari benshi bafite ibitekerezo byiza ariko bagahura n’imbogamizi zo kubura amafaranga yo kubishyira mu bikorwa.
Ubu:
- Umusore ushaka gutangiza ubucuruzi ashobora kubona inguzanyo byoroshye
- Umukobwa ufite umushinga mu buhinzi, ubucuruzi cyangwa ikoranabuhanga ashobora gutera imbere
- Abahanzi n’abafite impano bazabona uburyo bwo kwagura ibikorwa byabo
Ibi bizatuma urubyiruko ruba igice gikomeye mu iterambere ry’igihugu.
Imbogamizi zishobora kugaragara
Nubwo iyi gahunda ari nziza, hari zimwe mu mbogamizi zishobora kugaragara zirimo:
- Kudakoresha neza inguzanyo ku rubyiruko rutarabona ubunararibonye
- Imishinga itateguwe neza
- Kubura ubumenyi buhagije mu micungire y’imari
Ni yo mpamvu bizaba ngombwa ko urubyiruko ruhabwa amahugurwa ahagije mbere yo guhabwa inguzanyo.
Icyo urubyiruko rusabwa
Minisitiri Jean Nepo Abdallah Utumatwishima yasabye urubyiruko kwitegura neza no gukoresha neza aya mahirwe.
Yagize ati:
- Mutegure imishinga ifite ireme
- Mwigire ku bandi bamaze gutsinda
- Mukoreshe neza inguzanyo muzahabwa
- Mube abanyamwuga mu byo mukora
Ibi bizatuma gahunda igera ku ntego zayo zo guteza imbere igihugu.
Icyerekezo cy’ejo hazaza
Iyi gahunda ni kimwe mu bikorwa byinshi Leta y’u Rwanda iri gushyira mu bikorwa bigamije guteza imbere urubyiruko.
Mu gihe kizaza, hitezwe:
- Kongera gahunda nk’izi zifasha urubyiruko
- Guteza imbere ikoranabuhanga mu bucuruzi
- Guhuza urubyiruko n’amasoko mpuzamahanga
- Kongera ishoramari mu rubyiruko
Ibi byose bizatuma u Rwanda rukomeza kuba igihugu gifite urubyiruko rufite imbaraga kandi rufite uruhare mu iterambere.
Umusozo
Gutangiza ikigega kizajya gishingira urubyiruko ku kigero cya 90% mu kubona inguzanyo ni intambwe ikomeye mu guteza imbere urubyiruko rw’u Rwanda.
Ku bufatanye bwa Minisiteri iyobowe na Jean Nepo Abdallah Utumatwishima na Banki y’Amajyambere y’u Rwanda (BRD), urubyiruko rugiye kubona amahirwe mashya yo kwihangira imirimo no kwiteza imbere.
Ibi bizagira uruhare rukomeye mu kugabanya ubushomeri no kuzamura ubukungu bw’igihugu muri rusange, bigaragaza ko urubyiruko ari rwo mizero y’ejo hazaza h’u Rwanda.