CG Felix Namuhoranye ari mu ruzinduko rw’akazi muri Kenya, yakiriwe na mugenzi we Douglas Kanja Kirocho; baganira ku gushimangira umutekano n’ubufatanye bw’ibihugu byombi
Umuyobozi Mukuru wa Polisi y’u Rwanda, Felix Namuhoranye, kuri uyu wa Mbere yakiriwe i Nairobi na mugenzi we wa Kenya, Douglas Kanja Kirocho, mu ruzinduko rw’akazi rugamije gukomeza gutsura umubano n’ubufatanye hagati y’inzego za Polisi z’ibihugu byombi.
Uru ruzinduko rubaye mu gihe u Rwanda na Kenya bisanzwe bifitanye umubano mwiza ushingiye ku bufatanye mu nzego zitandukanye zirimo umutekano, ubucuruzi, ubwikorezi n’iterambere rusange. Ibiganiro hagati y’aba bayobozi bombi byibanze cyane ku buryo bwo kurushaho kongera imbaraga mu gukumira no kurwanya ibyaha byambukiranya imipaka, guhanahana amakuru ku gihe, ndetse no guhuriza hamwe imbaraga mu kubungabunga umutekano w’abaturage b’ibihugu byombi.
Ubufatanye mu kurwanya ibyaha byambukiranya imipaka
Mu biganiro byabereye ku cyicaro gikuru cya Polisi ya Kenya i Nairobi, impande zombi zagaragaje ko ibyaha byambukiranya imipaka bikomeje gufata indi ntera ku rwego mpuzamahanga, bityo ko hakenewe ubufatanye bukomeye hagati y’inzego z’umutekano.
Bimwe mu byaha byagarutsweho birimo icuruzwa ry’abantu, icuruzwa ry’ibiyobyabwenge, ibyaha by’ikoranabuhanga (cybercrime), iterabwoba, ndetse n’ikorwa ry’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu karere ka Afurika y’Iburasirazuba. Aba bayobozi bombi bashimangiye ko gukorera hamwe no guhanahana amakuru yizewe kandi ku gihe ari imwe mu ntwaro zikomeye zo gukumira no kurwanya bene ibyo byaha.
CG Felix Namuhoranye yashimangiye ko u Rwanda rushyira imbere umutekano w’abaturage ndetse no gukorana bya hafi n’ibihugu by’inshuti, cyane cyane ibiri mu Muryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC), kugira ngo habeho akarere gatekanye kandi gashobora guteza imbere ubucuruzi n’ishoramari.
Yagize ati: “Ubufatanye bwacu na Kenya bufite uruhare rukomeye mu gukomeza kubungabunga umutekano w’akarere. Iyo inzego z’umutekano z’ibihugu byacu zikorana mu mucyo no mu bwumvikane, bituma ibyaha byinshi bikumirwa bitaraba.”
Guhana ubumenyi n’amahugurwa
Kimwe mu byaganiriweho ni ukongera ubufatanye mu mahugurwa n’isanamitima ry’abapolisi, aho abapolisi bo mu Rwanda bashobora kujya bahugurirwa muri Kenya, ndetse n’abo muri Kenya bakagana mu Rwanda mu rwego rwo gusangira ubunararibonye.
Polisi y’u Rwanda imaze kubaka izina rikomeye mu bijyanye no kubungabunga amahoro no gucunga umutekano, haba imbere mu gihugu no mu butumwa bwo kubungabunga amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye. Ni mu gihe kandi Polisi ya Kenya na yo ifite uburambe mu kurwanya iterabwoba n’ibyaha bikomeye byibasira akarere.
Impande zombi zagaragaje ko guhuza ubumenyi n’ubushobozi mu by’ikoranabuhanga, iperereza, ndetse no gukoresha ibikoresho bigezweho mu gucunga umutekano, ari ingenzi mu guhangana n’ibibazo bishya by’umutekano bigenda bivuka.
Gushimangira umubano w’u Rwanda na Kenya
U Rwanda na Kenya bisanzwe bifitanye umubano ushingiye ku mateka maremare y’ubufatanye. Kenya ni kimwe mu bihugu by’ingenzi mu karere ka Afurika y’Iburasirazuba, kandi gifite uruhare rukomeye mu bucuruzi no gutwara ibicuruzwa byinjira cyangwa bisohoka mu Rwanda, cyane cyane binyuze ku cyambu cya Mombasa.
Kubera iyo mpamvu, umutekano w’inzira z’ubucuruzi n’ubwikorezi ni ingenzi ku bukungu bw’u Rwanda. Ubufatanye bwa Polisi y’ibihugu byombi bufasha mu kurinda izi nzira no gukumira ibikorwa by’imitwe y’abagizi ba nabi bishobora guhungabanya ubucuruzi n’imigenderanire y’abaturage.
Douglas Kanja Kirocho yashimye ubufatanye busanzwe hagati ya Polisi ya Kenya n’iy’u Rwanda, agaragaza ko gukomeza guhuriza hamwe imbaraga bizafasha mu guhangana n’ibibazo bihari ndetse n’ibishobora kuvuka mu gihe kizaza.
Yagize ati: “Kenya iha agaciro umubano ifitanye n’u Rwanda. Gukorana n’inzego z’umutekano z’u Rwanda bidufasha gusangira amakuru no kongera imbaraga mu kurwanya ibyaha bihungabanya umutekano w’akarere kacu.”
Umutekano nk’ishingiro ry’iterambere
Abasesenguzi mu by’umutekano bagaragaza ko umutekano ari inkingi ya mwamba y’iterambere rirambye. Iyo ibihugu bifite umutekano usesuye, birushaho gukurura ishoramari, ubucuruzi bugatera imbere, ndetse n’imibereho myiza y’abaturage ikazamuka.
U Rwanda na Kenya byombi biri mu bihugu byashyize imbaraga mu gukoresha ikoranabuhanga mu rwego rwo guteza imbere serivisi za Polisi no kunoza imikorere. Ubufatanye mu guhanahana amakuru y’ikoranabuhanga no gukoresha uburyo bugezweho bwo gukurikirana abakekwaho ibyaha ni imwe mu nzira izafasha impande zombi kugera ku ntego zo kubungabunga umutekano.
Uruhare rw’akarere n’imiryango mpuzamahanga
Uru ruzinduko kandi rugaragaza ubushake bw’ibihugu byombi bwo gukomeza gukorana mu rwego rw’akarere no mu miryango mpuzamahanga iharanira amahoro n’umutekano. Kuba ibihugu byombi bigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba bituma ubufatanye bwabyo bugira uruhare rukomeye mu gushyira mu bikorwa amasezerano agamije koroshya urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa, ariko kandi hanabungabungwa umutekano.
Ibi biganiro bishobora no kuvamo amasezerano mashya cyangwa kuvugurura asanzweho ajyanye no guhanahana amakuru, gukurikirana abanyabyaha bahungira mu bindi bihugu, no gutanga ubutabera ku byaha bikomeye.
Icyizere ku hazaza h’ubufatanye
Uruzinduko rwa CG Felix Namuhoranye muri Kenya rugaragaza intambwe ikomeye mu gukomeza gushimangira umubano w’inzego z’umutekano z’ibihugu byombi. Ni urugendo rutanga icyizere ko ubufatanye buzakomeza kwaguka no gutanga umusaruro mu kurwanya ibyaha no kubungabunga amahoro.
Abaturage b’u Rwanda na Kenya bungukira muri ubu bufatanye kuko butanga umutekano usesuye, bugafasha mu kurinda ubuzima n’imitungo yabo, ndetse no guteza imbere ubucuruzi n’imigenderanire.
Mu gihe isi ikomeje guhura n’ibibazo by’umutekano birimo ibyaha by’ikoranabuhanga, iterabwoba n’icuruzwa ry’abantu, gukorana bya hafi hagati y’ibihugu ni imwe mu nzira yizewe yo kubihashya. U Rwanda na Kenya bigaragaje ko bifite ubushake n’ubuyobozi bukomeye mu gukomeza kubaka akarere gatekanye kandi gateye imbere.
Uru ruzinduko rw’akazi rwa CG Felix Namuhoranye rusize ishusho nziza y’ubufatanye n’ubwumvikane hagati ya Polisi y’u Rwanda n’iya Kenya, bikaba biteganyijwe ko ruzatanga umusaruro ugaragara mu gihe kiri imbere, haba mu kurwanya ibyaha no mu kubungabunga umutekano rusange w’abaturage b’ibihugu byombi ndetse n’akarere muri rusange.