IBURASIRAZUBA: Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwakatiye Nyirahabiyaremye Agnès igifungo cya burundu, Mugenzi Joseph akatirwa imyaka 25 ku bw’uruhare mu rupfu rwa Habufite Jean Pierre
Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma rwahamije Nyirahabiyaremye Agnès icyaha cyo kwica ku bushake rumukatira igifungo cya burundu, mu gihe Mugenzi Joseph we rumuhamya icyaha cyo kuba icyitso mu cyaha cyo kwica, rumukatira igifungo cy’imyaka 25. Ni icyemezo cyasomwe kuri uyu wa Gatanu, gisoza urubanza rwari rumaze igihe rukurikiranwa n’inzego z’ubutabera mu Ntara y’Iburasirazuba.
Iki cyemezo kije gikurikira ubwicanyi bwabaye ku wa 31 Mutarama 2026, mu Mudugudu wa Gishaka, Akagari ka Bujyujyu, Umurenge wa Muyumbu mu Karere ka Rwamagana, aho Habufite Jean Pierre yishwe atewe icyuma n’umugore we Nyirahabiyaremye Agnès, nyuma y’umugambi wari waracuzwe mbere hagati ye na Mugenzi Joseph.
Uko icyaha cyakozwe
Dushingiye ku byagaragajwe n’Ubushinjacyaha mu rukiko, ku wa 31 Mutarama 2026, Habufite Jean Pierre yari mu rugo rwe asanzwe abana n’umugore we Nyirahabiyaremye Agnès. Mu masaha y’umugoroba, havutse amakimbirane hagati yabo, ariko iperereza ryaje kugaragaza ko ayo makimbirane atari impanuka, ahubwo yari igice cy’umugambi wari waracuzwe mbere.
Ubushinjacyaha bwagaragaje ko Nyirahabiyaremye yari amaze igihe afitanye umubano wihariye na Mugenzi Joseph, bakaba bari baramaze kumvikana ko bagomba kwikiza Habufite Jean Pierre kugira ngo babashe kubana nk’umugabo n’umugore nta nkomyi. Nk’uko byasobanuwe mu rukiko, Mugenzi Joseph yahaye Nyirahabiyaremye amafaranga 500 Frw yo kugura icyuma cyakoreshejwe mu kwica.
Icyo cyuma ngo cyaguzwe ku isoko ryo mu gace batuyemo, hanyuma Nyirahabiyaremye agishyira mu rugo ategereza umwanya abona ubereye wo gushyira mu bikorwa umugambi bari baracuze. Mu ijoro ryo ku wa 31 Mutarama, ubwo Habufite yari mu nzu, yaje gutungurwa n’umugore we amutera icyuma mu gituza no mu nda, bikamuviramo gupfa.
Abaturanyi bumvise induru batabaza, ariko basanga Habufite yamaze gushiramo umwuka. Nyirahabiyaremye yahise atabwa muri yombi, naho Mugenzi Joseph aza gufatwa nyuma y’iperereza ryimbitse ryagaragaje uruhare rwe mu mugambi w’ubwicanyi.
Ibyagaragajwe mu rukiko
Mu iburanisha, Ubushinjacyaha bwagaragaje ibimenyetso birimo ubutumwa bugufi bwari hagati ya Nyirahabiyaremye na Mugenzi Joseph, bwemezaga umugambi wo kwica. Hanagaragajwe ubuhamya bw’abaturanyi n’inshuti za nyakwigendera bavuze ko bari basanzwe babona umubano udasanzwe hagati ya Nyirahabiyaremye na Mugenzi.
Ubushinjacyaha bwavuze ko icyaha cyakozwe ku bushake, kandi ko cyari cyarateguwe mbere, bityo kigomba guhanwa hakurikijwe amategeko ateganya igifungo cya burundu ku muntu wahamwe n’icyaha cyo kwica ku bushake.
Ku ruhande rw’uregwa Nyirahabiyaremye, yemeye ko ari we wateye icyuma umugabo we, ariko asaba imbabazi avuga ko yabitewe n’igitutu n’ibibazo byo mu rugo. Gusa Urukiko rwasanze ibisobanuro bye bidakuraho ko icyaha cyakozwe cyari cyateguwe kandi kigashyirwa mu bikorwa ku bushake.
Mugenzi Joseph we yahakanye uruhare rwe mu rupfu rwa Habufite Jean Pierre, avuga ko amafaranga 500 Frw atari ayo kugura icyuma, ahubwo yari ayo gufasha Nyirahabiyaremye mu mibereho isanzwe. Icyakora, urukiko rwasanze ibimenyetso byatanzwe bihagije bigaragaza ko yari azi umugambi kandi yarawushyigikiye, bityo akabibazwa nk’icyitso.
Icyemezo cy’Urukiko
Mu gusoma icyemezo, Perezida w’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma yavuze ko icyaha Nyirahabiyaremye Agnès yakoze ari icyaha gikomeye cy’ubwicanyi bwakozwe ku bushake, kandi kikaba cyaratwaye ubuzima bw’umuntu wari umugabo we byemewe n’amategeko.
Urukiko rwamukatiye igifungo cya burundu, ruvuga ko igihano kigomba kuba isomo rikomeye ku bandi bashobora gutekereza gukora ibyaha nk’ibyo.
Mugenzi Joseph, wahamwe no kuba icyitso mu cyaha cyo kwica, yakatiwe igifungo cy’imyaka 25, urukiko ruvuga ko nubwo atari we wakoze igikorwa cyo gutera icyuma, uruhare rwe mu gutegura no gushyigikira umugambi w’ubwicanyi rumugira umufatanyacyaha ukwiye guhanwa.
Urukiko rwanategetse ko bombi bishyura indishyi z’akababaro ku muryango wa nyakwigendera, hakurikijwe amategeko agenga indishyi ku byaha byakorewe umuntu.
Ingaruka ku muryango n’abaturanyi
Urupfu rwa Habufite Jean Pierre rwateye intimba n’agahinda mu muryango we ndetse no mu baturage bo mu Mudugudu wa Gishaka. Abaturanyi bavuga ko batunguwe no kumva ko umugore yashobora kwica umugabo we kubera undi mugabo.
Umwe mu baturanyi yagize ati: “Ntitwari twiteze ko byagera aha. Twabonaga hari ibibazo mu rugo rwabo, ariko ntabwo twigeze dutekereza ko byavamo ubwicanyi.”
Abagize umuryango wa nyakwigendera basabye ko ubutabera bwubahirizwa, kandi bishimira ko urukiko rwafashe icyemezo gihamye. Bavuga ko nubwo igihano kitagarura ubuzima bw’uwabo, byibura kibahaye ihumure ryo kumva ko ukuri kwashyizwe ahagaragara.
Isomo ku miryango nyarwanda
Iyi dosiye yongeye kugaragaza ikibazo cy’amakimbirane yo mu miryango ashobora kugera ku rwego rwo hejuru iyo adakemuwe kare. Abasesenguzi mu by’imibanire bavuga ko ari ngombwa ko abafite ibibazo mu ngo zabo bashaka ubujyanama kare, aho gufata ibyemezo bikomeye bishobora kubagiraho ingaruka z’igihe kirekire.
Inzego z’ibanze mu Karere ka Rwamagana zatangaje ko zigiye kongera imbaraga mu bukangurambaga bwo gukumira amakimbirane yo mu miryango, hibandwa ku biganiro, ubujyanama n’ubufasha bw’abajyanama b’umuryango.
Abayobozi bavuga ko ubuzima bw’umuntu bufite agaciro kanini, kandi ko nta kibazo na kimwe cyakabaye impamvu yo kubwambura undi.
Amategeko ateganya iki ku cyaha cyo kwica ku bushake?
Mu mategeko ahana y’u Rwanda, icyaha cyo kwica ku bushake gihanishwa igifungo cya burundu iyo gihamye, cyane cyane iyo bigaragaye ko cyari cyateguwe cyangwa cyakozwe mu buryo bw’ubugome. Naho icyitso mu cyaha, iyo bigaragaye ko cyagize uruhare mu gutegura, gushishikariza cyangwa gufasha mu ishyirwa mu bikorwa ry’icyaha, na cyo gihanishwa igifungo gishobora kugera ku myaka myinshi bitewe n’uburemere bw’icyaha.
Urukiko rwagaragaje ko mu rubanza rwa Nyirahabiyaremye na Mugenzi, ibimenyetso byari bihagije kandi bidashidikanywaho, bityo icyemezo kikaba gishingiye ku mategeko no ku kuri kwagaragajwe mu iburanisha.
Umusozo
Icyemezo cyafashwe n’Urukiko Rwisumbuye rwa Ngoma kirangiza igice kimwe cy’uru rubanza rwashenguye umutima wa benshi mu Ntara y’Iburasirazuba. Nyirahabiyaremye Agnès azamara ubuzima bwe bwose muri gereza, mu gihe Mugenzi Joseph azafungwa imyaka 25 azira uruhare yagize mu mugambi wo kwica Habufite Jean Pierre.
Ni inkuru ibabaje, ariko kandi isomo rikomeye ku muryango nyarwanda, igaragaza ko amakimbirane n’ubusambanyi bishobora kugera kure iyo bidakemuwe mu nzira zemewe n’amategeko.
Ubutabera bwafashe icyemezo, ariko igikomere cyasizwe n’urupfu rwa Habufite kizakomeza kumvikana mu muryango we no mu baturage b’aho yabaga. Icyakora, benshi bemeza ko kubahiriza amategeko no guhana ibyaha ari imwe mu nzira zo kurinda ubuzima no kubaka sosiyete itekanye kandi yubahiriza agaciro ka muntu.