IRAN YANZE AGASUZUGURO: KABAYE ARATABAYE – PUTIN KERA, TRUMP NA ISRAEL MU BYAGO BIKOMEYE
Intangiriro: Isi yinjiye mu ntambara ishobora guhindura amateka
Ku wa 28 Gashyantare 2026, isi yose yatunguwe n’igitero gikomeye cyakozwe n’igisirikare cya Amerika n’Isiraheli ku gihugu cya Iran. Icyo gitero cyiswe Operation Lion’s Roar, cyari kigamije gusenya ibikorwa bya Iran bifitanye isano n’intwaro za misile n’icyo bita gahunda ya nuclear. �
Wikipedia
Ibi bitero byahise bihindura akarere ka Middle East ahantu hashobora kuvamo intambara ikomeye kurusha izindi zabaye mu myaka myinshi ishize. Nubwo Amerika na Isiraheli bavuze ko bari kwirinda igitero cya Iran, Tehran yo yahise ivuga ko ari agasuzuguro gakomeye ku gihugu cyayo.
Iran yatangaje ko itazemera guterwa igitutu cyangwa gusenywa n’ibihugu by’amahanga, maze igasubiza ibitero ku birindiro bya Amerika ndetse no ku mijyi ya Isiraheli. �
The Washington Post
Ubu ku wa 5 Werurwe 2026, intambara imaze iminsi igera ku cyumweru ariko ibintu bikomeje gukomera cyane ku mpande zombi.
1. Iran yavuze ko yanze agasuzuguro
Nyuma y’ibitero by’indege n’ibisasu byaturutse muri Amerika na Isiraheli, ubuyobozi bwa Iran bwahise buvuga ko igihugu cyabo cyatewe mu buryo budakurikije amategeko mpuzamahanga.
Iran yavuze ko ibyo bitero byari uguhonyora ubusugire bwayo.
Mu magambo akomeye yatangajwe n’abayobozi ba Tehran:
Iran ntabwo izemera guterwa igitutu.
Izarwana kugeza ku munota wa nyuma.
Ibitero bya Amerika na Isiraheli bizasubizwa mu buryo bukomeye kurushaho.
Ibi byatumye Iran ihita itangira kurasa misile nyinshi ndetse n’indege zitagira abapilote (drones) ku birindiro bya Amerika mu bihugu bitandukanye bya Middle East no ku butaka bwa Isiraheli. �
The Washington Post
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko Iran iri gushaka kugaragaza ko itazapfukamira igitutu cy’ibihugu bikomeye.
2. Urupfu rw’umuyobozi ukomeye wa Iran rwahinduye ibintu
Ikintu cyahinduye cyane iyi ntambara ni urupfu rw’uwari umuyobozi w’ikirenga wa Iran Ali Khamenei.
Yishwe mu gitero cy’indege cyagabwe i Tehran ku munsi wa mbere w’iyi ntambara. �
Wikipedia
Urupfu rwe rwatumye:
abaturage benshi ba Iran barakara cyane
ingabo z’iki gihugu zirushaho gukaza uburakari
abayobozi bashya bafata icyemezo cyo kurwana nta gutinya
Abasesenguzi bavuga ko urupfu rwa Khamenei rwahinduye intambara ikava ku rwego rw’intambara ya gisirikare igahinduka n’intambara y’ubwibone bw’igihugu.
3. Amerika na Isiraheli bavuga ko bari gutsinda
Ku ruhande rwa Amerika, Perezida Donald Trump yavuze ko ibikorwa bya gisirikare biri kugenda neza cyane.
Trump yavuze ko:
ibikorwa bya gisirikare bya Amerika biri ku rwego rwa “15 kuri 10” mu gutsinda. �
The Times of India
Amerika ivuga ko ibitero byayo byamaze:
gusenya igice kinini cy’igisirikare cya Iran
kwangiza uburyo bwo kurasa misile
gusenya bimwe mu birindiro bya gisirikare by’ingenzi
Hari n’igikorwa cyavuzwe cyane aho submarine ya Amerika yarohamije ubwato bw’intambara bwa Iran hafi ya Sri Lanka, bikica abasirikare barenga 80. �
The Guardian
Ariko nubwo Amerika ivuga ko iri gutsinda, impuguke nyinshi zivuga ko Iran ikiri igihugu gikomeye cyane.
4. Israel nayo iri mu ntambara ikomeye
Ku ruhande rwa Israel, igisirikare cyayo cyakomeje kurasa ibisasu byinshi ku bikorwa bya Iran ndetse no ku mitwe iyishyigikiye muri Lebanon.
Israel ivuga ko igomba:
gusenya gahunda ya nuclear ya Iran
gusenya misile zayo
gukuraho imitwe iyishyigikiye mu karere
Ambasaderi wa Israel muri UN yavuze ko igihe cyo kuganira kitaragera.
Yagize ati:
“Tugomba kubanza gusenya ubushobozi bwa Iran mbere yo kujya mu biganiro.” �
The Washington Post
Ibi bivuze ko intambara ishobora gukomeza iminsi cyangwa ibyumweru byinshi.
5. Putin yinjiye mu kibazo – ashinja Amerika na Israel
Perezida w’Uburusiya Vladimir Putin nawe yinjiye muri iki kibazo mu buryo bukomeye.
Uburusiya bwashinje Amerika na Israel ko ari bo bashyize akarere mu kaga.
Minisiteri y’ububanyi n’amahanga y’Uburusiya yavuze ko Amerika n’Isiraheli:
bashaka gukurura ibihugu byinshi mu ntambara
bashaka gutera Iran ngo bayisenye
bashobora gutuma intambara iba nini cyane
Putin yahise agirana ibiganiro n’abayobozi b’ibihugu bya Gulf kugira ngo bashake uko bahagarika intambara. �
Reuters
Ibi byatumye benshi bavuga ko Uburusiya bushobora gushyigikira Iran mu buryo runaka niba ibintu bikomeje gukomera.
6. Iran nayo yakomeje kwihorera
Nubwo Iran yangijwe cyane n’ibitero by’indege, nayo ntiyahise icika intege.
Mu minsi ya mbere y’intambara:
Iran yarashe misile zirenga 500
drones nyinshi zoherezwa muri Israel
ibitero bigabwa ku birindiro bya Amerika
Ariko amakuru mashya avuga ko ubushobozi bwo kurasa misile bwagabanutse cyane nyuma y’uko ibirindiro byinshi bisenywe. �
The Wall Street Journal
Abasesenguzi bavuga ko Amerika na Israel bari kugerageza gusenya burundu ubushobozi bwa Iran bwo kurasa misile.
7. Ibihugu byinshi byatangiye gutinya intambara nini
Intambara ya Iran ishobora gukurura ibindi bihugu bikomeye ku isi.
Ibihugu byibazwa cyane ni:
Uburusiya
Ubushinwa
ibihugu bya Arab
NATO
Ikindi kibazo gikomeye ni Strait of Hormuz, inzira inyuramo peteroli nyinshi y’isi.
Iyo inzira ifunzwe:
ibiciro bya peteroli birazamuka cyane
ubukungu bw’isi bugahungabana
Ubu ibiciro bya peteroli byatangiye kuzamuka ku masoko mpuzamahanga. �
The Guardian
8. Imibare y’abamaze gupfa iriyongera
Nk’uko amakuru mashya abitangaza:
abantu barenga 1,200 bamaze gupfa muri Iran
abarenga 70 bapfuye muri Lebanon
abandi bapfuye muri Israel
abasirikare ba Amerika 6 bamaze gupfa
Ibi bituma iyi ntambara iba imwe mu ntambara zikomeye cyane zo mu kinyejana cya 21. �
The Washington Post
9. Ese Trump na Israel bari mu byago bikomeye?
Nubwo Amerika ivuga ko iri gutsinda, hari ibibazo byinshi bishobora kuvuka:
1️⃣ Iran ishobora gufunga inzira ya peteroli
Ibi byahungabanya ubukungu bw’isi.
2️⃣ Uburusiya bushobora gufasha Iran
Ibi byatuma intambara iba nini cyane.
3️⃣ Intambara ishobora gukwira Middle East yose
Ibihugu byinshi byaba bikururwa muri iyo ntambara.
4️⃣ Imyigaragambyo ishobora kwiyongera ku isi
Abantu benshi barimo kwamagana iyi ntambara.
10. Ese intambara izarangira ryari?
Perezida Trump yavuze ko ishobora kumara:
ibyumweru 4 cyangwa 5
cyangwa ikaba ndende kurushaho
Ariko impuguke nyinshi zemeza ko nta muntu ushobora kumenya igihe izarangirira. �
The Week
Intambara zisa n’izi zishobora:
kumara imyaka
cyangwa guhindura politiki y’akarere burundu.
Umusozo: Iran yavuze ko izarwana kugeza ku munota wa nyuma
Iyi ntambara iri guhindura amateka ya politiki ku isi.
Iran yavuze ko:
itazapfukamira igitutu
izarwana kugeza ku munota wa nyuma
igomba kwihorera ku bayiteye
Ku rundi ruhande, Amerika na Israel bavuga ko bagomba gusenya ubushobozi bwa Iran mbere yo guhagarika intambara.
Isi yose ubu iri gukurikirana niba iyi ntambara izahagarara cyangwa niba ishobora kuvamo Intambara ya gatatu y’Isi.