Kuri uyu wa Kane, Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda, Justin Nsengiyumva yakiriye itsinda rikomeye riturutse mu Kigega cya Banki y’Isi gishinzwe gutera inkunga ibikorwa by’abikorera, International Finance Corporation (IFC), riyobowe na Visi Perezida ushinzwe Afurika, Ethiopis Tafara.
Ibiganiro byabo byibanze ku mishinga itandukanye IFC isanzwe ikorana n’u Rwanda ndetse banaganira ku cyerekezo gishya cy’ubufatanye hagati y’iki gihugu na World Bank mu gihe cya gahunda nshya iteganyijwe kuva mu 2026 kugeza mu 2035.
Iyi nama ifatwa nk’indi ntambwe ikomeye mu gukomeza ubufatanye bw’u Rwanda n’ibigo mpuzamahanga by’imari, cyane cyane mu guteza imbere urwego rw’abikorera no gushyigikira iterambere rirambye.
Ubufatanye bw’u Rwanda na IFC mu guteza imbere abikorera
Ikigega cya IFC ni kimwe mu bigize Banki y’Isi cyibanda cyane ku guteza imbere urwego rw’abikorera mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere. Mu Rwanda, IFC imaze igihe kinini ishyigikira imishinga igamije guteza imbere ubukungu no guteza imbere amahirwe y’ishoramari.
Mu biganiro byabaye hagati ya Minisitiri w’Intebe n’iri tsinda, bagarutse ku ruhare rukomeye IFC igira mu gushyigikira ibigo byigenga mu Rwanda, cyane cyane mu nzego zirimo:
-
Ubuhinzi n’inganda zibukomokaho
-
Ikoranabuhanga
-
Imishinga y’ingufu
-
Ubwikorezi n’ibikorwa remezo
-
Ubukerarugendo
-
Serivisi z’imari
Abayobozi bombi bagaragaje ko ubufatanye bukomeje gutanga umusaruro ufatika mu kuzamura urwego rw’ubukungu bw’u Rwanda no guteza imbere amahirwe y’akazi ku baturage.
Minisitiri w’Intebe yagaragaje ko u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu guteza imbere ubukungu bushingiye ku bikorera, kuko ari rwo rufatwa nk’inkingi ikomeye mu iterambere ry’igihugu.
Gahunda y’ubufatanye hagati ya Banki y’Isi n’u Rwanda (2026–2035)
Kimwe mu by’ingenzi byaganiriweho ni gahunda nshya y’ubufatanye hagati ya Banki y’Isi n’u Rwanda izatangira mu mwaka wa 2026 kugeza mu 2035. Iyi gahunda igamije kurushaho gushimangira iterambere ry’ubukungu n’imibereho myiza y’abaturage.
Iyi gahunda izibanda ku nkingi zitandukanye zirimo:
-
Guteza imbere ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga
-
Gushyigikira urwego rw’abikorera
-
Kongera amahirwe y’akazi ku rubyiruko
-
Guteza imbere ibikorwa remezo
-
Kurwanya ubukene no kuzamura imibereho y’abaturage
Abayobozi bagaragaje ko iyi gahunda izafasha u Rwanda kugera ku ntego z’iterambere rishingiye ku cyerekezo cya Leta cyo kubaka ubukungu burambye kandi buhanganye ku rwego mpuzamahanga.
Ethiopis Tafara yashimye intambwe u Rwanda rumaze gutera
Mu biganiro byabaye, Ethiopis Tafara yashimye cyane intambwe u Rwanda rumaze gutera mu guteza imbere ubukungu, imiyoborere myiza n’ikorwa ry’ubucuruzi.
Yagaragaje ko u Rwanda ari kimwe mu bihugu byo muri Afurika bikomeje kugaragaza impinduka nziza mu korohereza ishoramari no guteza imbere abikorera.
Yagize ati:
“U Rwanda rwagaragaje ubushake bukomeye mu guteza imbere ubucuruzi no gushyiraho uburyo bworohereza abashoramari. IFC izakomeza gukorana na Leta y’u Rwanda mu guteza imbere imishinga ifasha ubukungu n’imibereho y’abaturage.”
Yakomeje avuga ko IFC ifite gahunda yo kongera inkunga n’ishoramari mu Rwanda mu myaka iri imbere, cyane cyane mu mishinga ifasha iterambere rirambye.
Icyerekezo cy’u Rwanda mu guteza imbere ubukungu
Mu kiganiro cyabo, Minisitiri w’Intebe Justin Nsengiyumva yagaragaje ko Leta y’u Rwanda ifite gahunda yo gukomeza guteza imbere ubukungu bushingiye ku baturage no ku bikorera.
Yavuze ko igihugu cyashyize imbere gahunda zitandukanye zigamije guteza imbere ishoramari, kuzamura ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga ndetse no guteza imbere inganda.
Yashimangiye ko ubufatanye n’ibigo mpuzamahanga nka International Finance Corporation na World Bank ari ingenzi cyane mu kugera kuri izo ntego.
Ati:
“Ubufatanye dufitanye na IFC na Banki y’Isi ni ingenzi cyane mu gukomeza guteza imbere ubukungu bw’igihugu. Turifuza gukomeza gukorana mu mishinga itandukanye izafasha abikorera n’abaturage muri rusange.”
Uruhare rw’abikorera mu iterambere ry’igihugu
Abasesenguzi mu bukungu bagaragaza ko urwego rw’abikorera ari ingenzi cyane mu kuzamura ubukungu bw’igihugu. Iyo uru rwego rushyigikiwe neza, rufasha mu:
-
Guhanga imirimo mishya
-
Kongera umusaruro w’inganda
-
Guteza imbere ubucuruzi
-
Kongera amafaranga igihugu cyinjiza
Mu Rwanda, Leta yashyizeho politiki zitandukanye zigamije gushyigikira abikorera, harimo korohereza ishoramari, guteza imbere inganda n’ikorwa ry’ubucuruzi.
Ibi bituma ibigo mpuzamahanga byinshi birimo IFC bikomeza gushora imari mu Rwanda.
Imishinga IFC imaze gushyigikira mu Rwanda
Mu myaka ishize, International Finance Corporation imaze gutera inkunga imishinga myinshi mu Rwanda.
Iyo mishinga irimo:
-
Gushyigikira amabanki n’ibigo by’imari
-
Guteza imbere inganda zitunganya umusaruro w’ubuhinzi
-
Guteza imbere ingufu zisubira
-
Guteza imbere ibikorwa remezo
Iyo mishinga ifasha mu kongera umusaruro w’ubukungu ndetse igatanga amahirwe mashya ku baturage.
Icyizere ku hazaza h’ubufatanye
Ibiganiro byabaye hagati ya Minisitiri w’Intebe n’iri tsinda rya IFC byagaragaje ko impande zombi zifite ubushake bwo gukomeza ubufatanye mu guteza imbere ubukungu bw’u Rwanda.
U Rwanda rukomeje gushaka abafatanyabikorwa mpuzamahanga bashobora gutera inkunga imishinga itandukanye, cyane cyane iyongera amahirwe y’akazi ku rubyiruko.
Ku rundi ruhande, IFC nayo igaragaza ko u Rwanda ari kimwe mu bihugu ifitiye icyizere mu gushoramo imari kubera politiki nziza ishyigikira ubucuruzi n’ishoramari.
Umwanzuro
Ibiganiro byabaye hagati ya Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda Justin Nsengiyumva n’itsinda rya International Finance Corporation riyobowe na Ethiopis Tafara ni indi ntambwe igaragaza ko u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu kubaka ubufatanye n’ibigo mpuzamahanga by’imari.
Iyi nama yagaragaje ko ubufatanye hagati y’u Rwanda na World Bank buzakomeza gushimangirwa mu myaka iri imbere, cyane cyane binyuze muri gahunda nshya y’ubufatanye iteganyijwe kuva mu 2026 kugeza mu 2035.
Abasesenguzi bavuga ko ubu bufatanye bushobora kugira uruhare runini mu guteza imbere ubukungu bw’igihugu, guteza imbere urwego rw’abikorera ndetse no kongera amahirwe y’akazi ku baturage.
Mu gihe u Rwanda rukomeje kwiyubaka mu bukungu no gukurura ishoramari mpuzamahanga, ibiganiro nk’ibi bigaragaza icyizere cy’ejo hazaza heza ku bukungu bw’igihugu no ku mibereho y’abaturage.