Mu gihe imbuga nkoranyambaga zikomeje kwiyongera mu Rwanda no ku isi hose, hari bamwe mu bantu bazikoresha bavuga ko bahanuye cyangwa bakavuga ko bafite impano zidasanzwe zo kuvuga ibizaba mu buzima bw’abantu. Icyakora, hari abagiye bakoresha izo mbuga mu buryo bwateye impungenge, basaba abantu amafaranga kugira ngo babahanurire.
Ni muri urwo rwego Umuvugizi w’Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha, Rwanda Investigation Bureau (RIB), Dr. Murangira B. Thierry, yagaragaje ko hari bamwe mu bantu bari gukoresha imbuga nkoranyambaga mu buryo bushobora gushuka abaturage, cyane cyane abavuga ko bahanuye bagasaba amafaranga kugira ngo batange ubuhanuzi.
Yagize ati: “Niba munasoma Bibiliya, nta muntu wishyuye ubuhanuzi. Harimo ubupfayongo.”
Aya magambo yagaragaje ko hari impungenge z’uko bamwe mu bantu bashobora kuba bari gushuka abaturage bakoresheje imyemerere cyangwa imyizerere yabo.
Abahanurira ku mbuga nkoranyambaga biyongereye
Mu myaka ishize, imbuga nkoranyambaga nk’iya TikTok, Facebook na YouTube zagiye zigaragaramo abantu bavuga ko bafite impano zo guhanura.
Aba bantu bakunze kuvuga ko:
-
babona ibizaba mu buzima bw’abantu
-
bashobora kumenya ibibazo byihishe mu miryango
-
bashobora gufasha abantu gukemura ibibazo byabo
Ariko hari bamwe bagiye basabwa kwishyura amafaranga mbere kugira ngo bahabwe ubwo buhanuzi.
Ibi byatumye hari abaturage batangira kwibaza niba ibyo bikorwa byaba bifite ishingiro cyangwa niba hari ababa bari gushukwa.
RIB ivuga ko hari abashobora kuba bashukwa
Umuvugizi wa Rwanda Investigation Bureau, Dr. Murangira B. Thierry, yavuze ko inzego zishinzwe umutekano zifite inshingano zo kurinda abaturage ibikorwa by’uburiganya.
Yagaragaje ko gusaba amafaranga ku bintu bishingiye ku buhanuzi bishobora guteza ibibazo byinshi, cyane cyane ku bantu bashobora kuba bafite ibibazo bikomeye mu buzima bakaba bashaka ibisubizo byihuse.
Yagize ati:
“Hari abantu bashobora kwiyita abahanura, bakifashisha imbuga nkoranyambaga bagashuka abaturage, bakabasaba amafaranga babizeza kubabwira ibizababaho.”
Yongeyeho ko abaturage bagomba kwitwararika cyane ku makuru babona ku mbuga nkoranyambaga.
TikTok mu mbuga zigaragaramo ibyo bikorwa
Imbuga nkoranyambaga nka TikTok zifite umubare munini w’abakoresha, cyane cyane urubyiruko.
Aha ni ho bamwe mu bantu bagaragara bavuga ko bafite impano zo guhanura.
Akenshi bakora amashusho bavuga ibintu nk’ibi:
-
“Mfite ubutumwa ku muntu ureba iyi video.”
-
“Hari ikibazo ufite, reka nkibabwire.”
-
“Nohereza amafaranga nkugire inama cyangwa ubuhanuzi.”
Ibi bishobora gutuma abantu bamwe bemera ko uwo muntu afite ubushobozi budasanzwe, bakamwoherereza amafaranga.
Bibiliya ivuga iki ku buhanuzi?
Mu magambo ye, Dr. Murangira B. Thierry yagarutse ku byo Bibiliya ivuga ku buhanuzi.
Yagaragaje ko mu mateka ya Bibiliya, abahanuzi batigeze basaba amafaranga kugira ngo batange ubutumwa bw’Imana.
Yagize ati:
“Niba munasoma Bibiliya neza, nta muntu wishyuye ubuhanuzi.”
Aya magambo agaragaza ko hari abantu bashobora kuba bari gukoresha imyemerere y’abantu mu nyungu zabo bwite.
Impamvu abantu benshi babyizera
Abasesenguzi bavuga ko hari impamvu zitandukanye zituma abantu bamwe bemera ibyo bavuga ko ari ubuhanuzi ku mbuga nkoranyambaga.
Zimwe muri zo ni izi:
-
Ibibazo by’ubuzima – abantu baba bafite ibibazo bikomeye bashaka ibisubizo.
-
Ubwoba bw’ejo hazaza – abantu bashaka kumenya ibizababaho.
-
Imyemerere – hari abantu bemera cyane ibijyanye n’ubuhanuzi.
-
Imbaraga z’imbuga nkoranyambaga – amashusho n’ubutumwa byihuta kugera ku bantu benshi.
Ibi byose bituma hari abantu bemera ibyo babona cyangwa bumva kuri izo mbuga.
RIB isaba abaturage kwitwararika
Rwanda Investigation Bureau yasabye abaturage kwitwararika ku makuru babona ku mbuga nkoranyambaga.
Yibukije ko hari abantu bashobora gukoresha izo mbuga bagamije gushuka abandi.
Mu butumwa bwatanzwe, abaturage basabwe:
-
kutemera amakuru yose babona ku mbuga nkoranyambaga
-
kwirinda kohereza amafaranga ku bantu batazi
-
gutanga amakuru ku nzego zibishinzwe igihe babonye ibikorwa by’uburiganya
Ibi ngo bizafasha kugabanya ibibazo by’abashuka abaturage.
Uruhare rw’imbuga nkoranyambaga
Imbuga nkoranyambaga zifite uruhare runini mu itumanaho ry’iki gihe.
Ariko nanone zishobora gukoreshwa nabi n’abantu bashaka inyungu zabo bwite.
Abasesenguzi bavuga ko ari ngombwa ko abantu biga gutandukanya:
-
amakuru y’ukuri
-
amakuru agamije gushuka
Ibi bizafasha abantu kwirinda kugwa mu mitego y’ababashuka.
Ubutumwa ku baturage
Abayobozi mu nzego zitandukanye basaba abaturage gukoresha imbuga nkoranyambaga mu buryo buboneye.
Basaba ko abantu birinda kwemera ibintu byose babona ku mbuga nkoranyambaga, cyane cyane ibyabasaba amafaranga.
Abaturage basabwa gukoresha ubwenge no gushishoza mbere yo kwizera umuntu uvuga ko afite ubushobozi budasanzwe.
Umwanzuro
Amagambo yatangajwe n’Umuvugizi wa Rwanda Investigation Bureau, Dr. Murangira B. Thierry, agaragaza impungenge ku bantu bakoresha imbuga nkoranyambaga bavuga ko bahanuye bagasaba amafaranga.
Mu gihe imbuga nkoranyambaga nka TikTok zikomeje gukura no kugira abakoresha benshi, ni ngombwa ko abaturage bagira ubushishozi ku makuru bahura na yo.
Kwirinda gushukwa, kumenya amakuru y’ukuri ndetse no gutanga amakuru ku nzego zibishinzwe ni imwe mu nzira zishobora gufasha kurinda abaturage ibikorwa by’uburiganya