Ntabwo ari serivisi mbi, bigize icyaha”: Perezida Kagame Yamaganye Serivisi mbi mu Bigo Nderabuzima – Isomo Rikomeye ku Buzima bw’Abanyarwanda
Mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu guteza imbere ubuvuzi bwegereye abaturage, hari ibibazo bikomeje kugaragara mu mitangire ya serivisi mu bigo nderabuzima (centres de santé), bigashyira ubuzima bw’abaturage mu kaga. Kimwe mu byagarutsweho cyane mu minsi ishize ni inkuru ibabaje y’umugore wo mu Karere ka Karongi wapfuye nyuma yo kwangirwa ubuvuzi azizwa ikibazo cya mituweli.
Iyi nkuru yakurikiwe n’ijambo rikomeye rya Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, wavuze ko ibi bitagomba gufatwa nk’“ikosa risanzwe” cyangwa “serivisi mbi”, ahubwo ko ari icyaha gikomeye kigomba guhanwa.
Inkuru Yateye Agahinda: Umugore Wapfuye Azizwa Mituweli
Mu Karere ka Karongi, umugore yajyanywe ku kigo nderabuzima afite uburwayi bukomeye, akeneye ubufasha bwihuse. Ariko aho guhabwa ubuvuzi, abakozi b’icyo kigo bamubwiye ko mituweli ye ifite ikibazo, bityo ntashobora kwitabwaho.
Mu gihe cyari gikenewe ubuvuzi bwihuse, uyu mugore yatinze kwitabwaho, amaherezo aza gupfa. Iyi nkuru yakwirakwiye mu gihugu, itera uburakari n’agahinda mu baturage benshi, bibaza uko ubuzima bw’umuntu bushobora gushyirwa ku ruhande kubera ikibazo cy’inyandiko.
Ijambo Rikomeye rya Perezida Kagame
Agaruka kuri iki kibazo, Perezida Kagame yavuze amagambo akomeye agaragaza uburemere bw’iki kibazo:
“Ntabwo ari serivisi mbi, bigize icyaha.”
Aya magambo asobanuye byinshi. Perezida yashakaga kugaragaza ko kwanga kuvura umuntu uri mu kaga atari ikibazo cy’imikorere gusa, ahubwo ari igikorwa gihonyora uburenganzira bw’ibanze bw’umuntu bwo kubaho.
Yanibukije abakozi b’ubuvuzi ko inshingano yabo ya mbere ari ugukiza ubuzima, ibindi bibazo bikaza nyuma.
Ikibazo Rusange mu Bigo Nderabuzima
Nubwo iyi nkuru yabereye i Karongi, ikibazo cyayo si icy’aho gusa. Mu bice byinshi by’igihugu, hari abaturage bagaragaza ko:
- Hari aho basabwa kwishyura mbere yo kuvurwa nubwo barembye
- Hari aho mituweli iba ikibazo gituma batitabwaho
- Hari aho bahabwa serivisi batinze cyane
Ibi byose bituma ubuvuzi butagera ku rwego bukwiye, ndetse rimwe na rimwe bikagira ingaruka zikomeye ku buzima bw’abantu.
Mituweli: Inkingi y’Ubuvuzi Ariko Ifite Inzitizi
Ubwisungane mu kwivuza (Mutuelle de Santé) ni imwe mu gahunda nziza u Rwanda rwashyizeho, yafashije abaturage benshi kubona ubuvuzi ku giciro gito. Ariko hari ibibazo bikigaragara:
- Hari igihe amakuru ya mituweli adahuzwa neza mu ikoranabuhanga
- Hari abaturage batamenya neza uko bayishyura cyangwa uko bayikoresha
- Hari aho abakozi bayitwaza nk’impamvu yo kwanga gutanga serivisi
Ibi byose bituma gahunda nziza ihinduka imbogamizi ku buzima bw’abaturage.
Ese Kuki Abakozi Bimwe na Bimwe Batinya Kuvura Batabanje Kwishyurwa?
Hari impamvu nyinshi zishobora gutuma ibi bibaho:
- Amabwiriza atumvikana neza
Hari aho abakozi batinya kuvura umuntu badafite ibyangombwa byuzuye kubera gutinya kubibazwa nyuma. - Kubura ubumenyi buhagije ku burenganzira bw’umurwayi
Abakozi bamwe ntibamenya ko hari uburenganzira bw’ibanze bw’umurwayi bugomba kubahirizwa uko byagenda kose. - Imikorere idashyira imbere ubuzima bw’umuntu
Iyo sisitemu ishyize imbere amafaranga kurusha ubuzima, habaho amakosa akomeye nk’aya.
Ingaruka Z’Ikibazo ku Baturage
Iki kibazo gifite ingaruka zikomeye:
- Gutakaza ubuzima nk’uko byabaye kuri uwo mugore
- Gutakaza icyizere ku nzego z’ubuzima
- Gukomeza ubukene, kuko abantu batinya kujya kwa muganga
- Ihungabana ku miryango
Icyo Amategeko n’Umuco w’Ubuvuzi Bisaba
Mu mahame y’ubuvuzi, hari ihame rikomeye rivuga ko:
Ubuzima bw’umuntu buza mbere y’ibindi byose.
Nta murwayi ugomba kwangirwa ubuvuzi mu gihe ari mu kaga, nubwo yaba adafite ubushobozi bwo kwishyura ako kanya. Uburenganzira bwo kuvurwa ni bumwe mu burenganzira bw’ibanze bw’umuntu.
Uruhare rw’Inzego Zishinzwe Ubuzima
Minisiteri y’Ubuzima n’izindi nzego zigomba:
- Gushyiraho amabwiriza asobanutse neza ku buryo nta muntu wangirwa ubuvuzi
- Gutoza abakozi b’ubuvuzi ku nshingano zabo
- Gukurikirana no guhana abakoze amakosa nk’aya
- Guteza imbere ikoranabuhanga rihuza amakuru ya mituweli
Uruhare rw’Abaturage
Abaturage na bo bafite uruhare:
- Kumenya uburenganzira bwabo
- Gutanga amakuru igihe babonye akarengane
- Gukoresha mituweli neza no kuyishyura ku gihe
Isomo Rikomeye: Ubuzima Burenze Ibindi Byose
Iyi nkuru iratwigisha ko:
- Ubuzima bw’umuntu budakwiye gushyirwa ku ruhande kubera ibibazo by’inyandiko
- Abakozi b’ubuvuzi bagomba gushyira imbere indangagaciro z’umwuga wabo
- Sisitemu igomba kunozwa ku buryo itazongera guteza ibyago nk’ibi
Umusozo: Igihe cyo Guhindura Imikorere
Ijambo rya Perezida Kagame ryaje nk’impuruza ikomeye ku nzego zose z’ubuzima mu Rwanda. Ntabwo bikwiye ko umuntu apfa azira ko atahawe serivisi ku gihe.
Iki ni igihe cyo kwisuzuma, gukosora amakosa no gushyira imbere ubuzima bw’umuntu kurusha ibindi byose.
U Rwanda rwashyizeho gahunda nziza mu buvuzi, ariko gushyira mu bikorwa ayo mahame ni byo bizatuma zigera ku ntego.
Ijambo risoza:
Ubuzima bw’umuntu si impapuro, si amafaranga – ni agaciro kagomba kurindwa n’umuntu wese ufite inshingano zo kubuvura.
