Polisi y’u Rwanda yatangiye gushakisha abasore 2 bakubise inkumi i Musanze: Inkuru irambuye ku byabaye n’uko ubu bafungiwe kuri Station ya Musanze
Mu minsi ishize, ku mbuga nkoranyambaga hatangiye gukwirakwira amashusho agaragaza abasore babiri bakubita inkumi mu Karere ka Musanze. Aya mashusho yahise akurura amarangamutima ya benshi, bamwe bagaragaza uburakari n’agahinda, abandi basaba inzego z’umutekano guhita zitabara no gukurikirana abakekwaho iki cyaha.
Iyi nkuru itangira mbere y’uko abo basore bafatwa, igasobanura uko byagenze, uko amashusho yakwirakwiye, uruhare rw’abaturage n’itangazamakuru, kugeza aho Polisi ibafatiye ikabafungira kuri station ya Musanze. Ni inkuru igaragaza akamaro k’ubufatanye hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano, ndetse n’akamaro ko kubaha uburenganzira bwa muntu.
Uko byatangiye: Ijoro ryahindutse ribi
Nk’uko bigaragara mu mashusho yakwirakwiye, abo basore n’iyo nkumi bari bavuye mu kabari ko mu mujyi wa Musanze. Amakuru aturuka ku baturage bavuga ko hari habayeho kutumvikana hagati yabo, ariko ntihasobanurwe neza icyabiteye.
Mu mashusho, hagaragaramo umwe mu basore asunika iyo nkumi, undi akayikubita, mu gihe hari abantu bake bari hafi barebera. Icyababaje benshi ni uko nta wahise atabara ako kanya, nubwo byagaragaraga ko uwo mukobwa ari mu kaga.
Aya mashusho yakomeje gusangizwa ku mbuga nkoranyambaga nka WhatsApp, X (Twitter) na Facebook, bigatuma inkuru igera kure mu gihe gito cyane. Mu masaha make gusa, abantu ibihumbi n’ibihumbi bari bamaze kuyareba no kuyatangaho ibitekerezo.
Uburakari bw’abaturage n’ihamagarwa ry’inzego z’umutekano
Nyuma yo kubona ayo mashusho, Abanyarwanda benshi bagaragaje ko batishimiye imyitwarire y’abo basore. Hari abagaragaje ko ihohoterwa rikorerwa abakobwa n’abagore rikwiye kwamaganwa mu magambo no mu bikorwa.
Benshi basabye Rwanda National Police guhita ikurikirana iki kibazo, igashakisha no gufata abakekwaho icyaha. Hari n’abatanze amakuru y’aho bakeka ko abo basore baba batuye cyangwa bakorera, bigaragaza uruhare rw’abaturage mu gutanga amakuru ku gihe.
Ibi byatumye Polisi itangaza ko yatangiye iperereza kugira ngo hamenyekane neza ukuri kw’ibyabaye, hashakwe n’abagaragara muri ayo mashusho.
Iperereza ryatangiye: Gukusanya ibimenyetso
Polisi y’u Rwanda yatangiye gukusanya amakuru atandukanye:
-
Kumenya aho ayo mashusho yafatiwe.
-
Gushakisha abari mu kabari uwo munsi.
-
Kubaza ababonye ibyabaye.
-
Gukusanya amashusho ya camera z’umutekano (CCTV) niba zihari.
Abashinzwe iperereza bakoze akazi kabo mu bwitonzi, birinda gufata imyanzuro rushingiye ku marangamutima y’abaturage gusa. Ibi ni ingenzi mu rwego rwo kubahiriza amategeko no kurinda ko hatagira urenganira.
Mu gihe iperereza ryari rigikomeje, Polisi yasabye abaturage gutuza, bakirinda gukwirakwiza ibihuha cyangwa gutangaza amakuru ataremezwa.
Ifatwa ry’abakekwaho icyaha
Nyuma y’iminsi mike y’ikorwa ry’iperereza, Polisi y’u Rwanda yatangaje ko yamaze gufata abo basore babiri bagaragaye mu mashusho bakubita inkumi. Bafatiwe mu Karere ka Musanze, nyuma yo kumenyekana neza binyuze mu makuru yatanzwe n’abaturage n’ibimenyetso byakusanyijwe.
Ubu abo basore bafungiwe kuri Station ya Musanze mu gihe iperereza rikomeje. Biteganyijwe ko nibaramuka bahamijwe icyaha, bazagezwa imbere y’ubutabera bakurikiranwe hakurikijwe amategeko ahana icyaha cy’ihohoterwa rikorerwa undi muntu.
Ibi byashimishije benshi bari bakurikiranye iyi nkuru kuva ku munsi wa mbere amashusho ajya hanze.
Icyo amategeko ateganya
Mu mategeko y’u Rwanda, gukubita no gukomeretsa undi muntu ni icyaha gihanwa n’amategeko. Iyo icyaha gikorewe mu ruhame cyangwa kigafatwa amashusho kigakwirakwizwa, bishobora no gufatwa nk’ikorwa ryongera ubukana bw’icyaha bitewe n’ingaruka zacyo ku wahohotewe.
Abasesenguzi mu by’amategeko bavuga ko:
-
Uwahohotewe afite uburenganzira bwo kuregera indishyi.
-
Abakekwaho icyaha bashobora gukurikiranwa bafunzwe by’agateganyo mu gihe iperereza rikomeje.
-
Urukiko ruzasuzuma ibimenyetso byose mbere yo gufata umwanzuro wa nyuma.
Ingaruka ku wahohotewe
Nubwo abantu benshi bibanze ku gufatwa kw’abasore, ni ingenzi no kwibuka ko hari inkumi yakubiswe, ishobora kuba yaragize ihungabana ry’umubiri n’iry’amarangamutima.
Ihohoterwa rikorerwa mu ruhame rishobora gusiga ibikomere birenze ibigaragara ku mubiri. Hari:
-
Isoni zituruka ku gukwirakwizwa kw’amashusho.
-
Ihungabana (trauma).
-
Gutakaza icyizere mu bandi.
Ni yo mpamvu inzego zitandukanye zisaba ko abahohotewe bahabwa ubufasha bwose bukenewe, yaba ubuvuzi cyangwa ubujyanama bwo mu mutwe.
Uruhare rw’imbuga nkoranyambaga
Iyi nkuru yongeye kugaragaza imbaraga z’imbuga nkoranyambaga mu gutuma amakuru agera kure no mu gihe gito. Ariko kandi, inagaragaza ko izo mbuga zishobora kuba inkota ifite impande ebyiri.
Ku ruhande rumwe:
-
Zafashije gutahura icyaha.
-
Zatumye inzego zibimenya vuba.
-
Zatumye abaturage bagira uruhare mu gutanga amakuru.
Ku rundi ruhande:
-
Gukwirakwiza amashusho y’ihohoterwa bishobora kongera kubabaza uwahohotewe.
-
Hari ibyago byo gukwirakwiza amakuru atari yo.
Ni ngombwa ko abazikoresha babikora bafite inshingano, birinda gusangiza ibintu bishobora kongera guhohotera uwahohotewe.
Ubutumwa ku rubyiruko
Iyi nkuru ni isomo rikomeye ku rubyiruko, cyane cyane abajya mu tubari no mu myidagaduro nijoro. Kutumvikana bishobora kubaho, ariko gukemura ibibazo hifashishijwe imirwano si umuti.
Urubyiruko rusabwa:
-
Kwifata no kugenzura amarangamutima.
-
Gushaka inzira z’amahoro mu gukemura amakimbirane.
-
Kwirinda ibikorwa bishobora kubashyira mu kaga k’amategeko.
Gushima inzego z’umutekano
Turashimira byimazeyo Rwanda National Police ku bwitange n’ubunyamwuga bagaragaje muri iki kibazo. Mu gihe gito cyane, bashoboye gukusanya ibimenyetso, kumenya abakekwaho icyaha no kubafata.
Ibi byerekana ko inzego z’umutekano z’u Rwanda zihora ziri maso, kandi ko nta muntu uri hejuru y’amategeko. Ubufatanye hagati y’abaturage na Polisi ni ingenzi mu kubaka igihugu gitekanye.
Umwanzuro
Inkuru y’abo basore babiri bakubise inkumi i Musanze yatangiye nk’amashusho akwirakwira ku mbuga nkoranyambaga, itera uburakari n’impaka nyinshi. Ariko yaje kurangira inzego z’umutekano zibafashe, ubu bakaba bafungiwe kuri Station ya Musanze mu gihe iperereza rikomeje.
Ni inkuru igaragaza ko ihohoterwa ritihanganirwa, ko amategeko akora, kandi ko ubufatanye bw’abaturage n’inzego z’umutekano bushobora gutuma ukuri kumenyekana vuba.
Twongeye gushimira inzego z’umutekano w’u Rwanda, cyane cyane Rwanda National Police, ku kazi gakomeye bakora mu kurinda umutekano w’abaturage no kubahiriza amategeko. Ibi bitanga icyizere ko ubutabera buzakomeza gukurikizwa, kandi ko buri wese azabazwa ibyo yakoze.