RIB yerekanye abasore babiri bakurikiranyweho ubwambuzi bushukana no gusambanya abana babizeza akazi
Kuri uyu wa Kabiri tariki ya 10 Werurwe 2026, Rwanda Investigation Bureau (RIB) yerekanye abantu babiri bakekwaho gukora ibyaha bikomeye birimo ubwambuzi bushukana ndetse no gusambanya abana b’abakobwa babizeza akazi.
Aba basore bombi bafite imyaka 27 na 31 bakurikiranyweho ibikorwa by’ubugome bivugwa ko bakoze mu bihe bitandukanye, aho bashukaga abakobwa bakiri bato babizeza kubabonera akazi hanyuma bakabambura amafaranga ndetse bamwe bakabasambanya ku gahato.
Iki gikorwa cyo kubereka itangazamakuru cyabereye ku cyicaro cya Rwanda Investigation Bureau, aho abayobozi b’uru rwego bagaragaje ko kurwanya ibyaha nk’ibi biri mu byo bashyize imbere kugira ngo barinde umutekano w’abaturage cyane cyane urubyiruko.
Uko aba basore bakoraga uburiganya
Nk’uko byatangajwe n’abayobozi ba RIB, aba basore bakoreshaga amayeri atandukanye kugira ngo babone abo bashuka. Akenshi bashakishaga abakobwa bakiri bato bakeneye akazi, cyane cyane abarangije amashuri cyangwa abashaka akazi ko mu ngo, mu tubari cyangwa mu bigo bitandukanye.
Bababwiraga ko bafite abantu babaha akazi mu bigo bitandukanye, bagasaba abakobwa kubanza gutanga amafaranga yitwa ko ari ayo kubashakira akazi cyangwa ayo kubategurira ibyangombwa by’akazi.
Iyo abo bakobwa bemeraga ayo masezerano, bamwe basabwaga kujya guhura n’abo basore ahantu hihariye bavuga ko ari ho bazabaha amakuru arambuye ku kazi. Aho ni ho byavugwaga ko bamwe mu bakobwa bahuriraga n’ibibazo birimo gusambanywa ku gahato.
Abashinzwe iperereza bavuga ko hari abakobwa benshi baguye muri uwo mutego, bamwe bagatakaza amafaranga yabo mu buryo bw’uburiganya, abandi bagahura n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina.
Abana b’abakobwa bibasiwe n’ubu bugome
RIB yavuze ko mu bakobwa bagizweho ingaruka n’ibi bikorwa harimo n’abana batarageza ku myaka y’ubukure, ari na byo byatumye iki cyaha gifatwa nk’icy’uburemere bukomeye.
Amategeko y’u Rwanda ateganya ibihano bikomeye ku muntu wese usambanya umwana cyangwa umwangiriza ubuzima bwe mu buryo ubwo ari bwo bwose.
Abashinzwe iperereza bagaragaje ko gusambanya umwana ari icyaha gikomeye cyane, kandi ko buri wese uzagifatirwamo azahanwa hakurikijwe amategeko.
Uko RIB yabafashe
Urwego rw’igihugu rw’ubugenzacyaha rwatangaje ko aba basore bafashwe nyuma y’iperereza rimaze iminsi rikorwa, rikaba ryaratangijwe n’ibirego byatanzwe n’abakobwa bagizweho ingaruka n’ubu bugome.
Bamwe mu bakobwa bahuye n’ibi bibazo ni bo begereye inzego z’umutekano batanga amakuru arambuye ku buryo bashutswe bakamburwa amafaranga cyangwa bagasambanywa.
Nyuma y’iperereza ryakozwe, hafashwe aba basore bakekwaho kuba inyuma y’ibi bikorwa. Kuri ubu bafungiye kuri sitasiyo ya RIB mu gihe dosiye zabo ziri gutunganywa kugira ngo zishyikirizwe ubushinjacyaha.
Abayobozi ba Rwanda Investigation Bureau bavuga ko iperereza rigikomeje kugira ngo harebwe niba nta bandi bantu baba bafatanyaga na bo muri ibi bikorwa.
RIB yihanangirije abakora ibyaha nk’ibi
RIB yasabye abantu bose bakora ibikorwa byo gushuka urubyiruko babizeza akazi bagamije kubambura amafaranga cyangwa kubahohotera kubireka, kuko amategeko azabahana.
Yibukije ko gukoresha amayeri mu gushuka abantu no kubambura amafaranga ari icyaha cy’ubwambuzi bushukana gihanwa n’amategeko.
Yanibukije ko gusambanya umwana ari icyaha gikomeye cyane gihanwa n’igifungo kirekire ndetse n’ihazabu nini.
Abayobozi b’uru rwego basabye abaturage gukomeza gutanga amakuru ku gihe igihe cyose babonye ibikorwa nk’ibi, kuko ari bwo buryo bwiza bwo kubikumira bitaraba byinshi.
Inama ku rubyiruko rushaka akazi
RIB yasabye urubyiruko cyane cyane abakobwa bakiri bato gushishoza igihe bashaka akazi, bakirinda abantu babizeza akazi mu buryo budasobanutse.
Bamwe mu bantu bashuka urubyiruko bakoresha imbuga nkoranyambaga cyangwa bagahamagara abantu bababwira ko bafite akazi keza kandi gahita gatangira, ariko bagasaba amafaranga mbere.
RIB ivuga ko ibigo by’akazi byemewe n’amategeko bidakwiye gusaba amafaranga umuntu utarabonye akazi, kandi ko ari byiza kubanza kugenzura neza aho akazi kavuga ko gaturutse mbere yo kwemera.
Urubyiruko rusabwa kandi kugisha inama inshuti, ababyeyi cyangwa inzego zibishinzwe mbere yo gufata icyemezo cyo kujya guhura n’abantu batamenyereye.
Uruhare rw’abaturage mu gukumira ibyaha
Inzego z’umutekano zagaragaje ko kurwanya ibyaha nk’ibi bisaba ubufatanye bw’inzego zitandukanye n’abaturage.
Iyo abaturage batanga amakuru ku gihe, bituma inzego zishinzwe umutekano zishobora gufata abakekwaho ibyaha hakiri kare, bityo bigakumira ko hari abandi bantu bashobora kugirwaho ingaruka.
RIB yasabye abantu bose bafite amakuru ku byaha nk’ibi kuyatanga binyuze mu nzira zemewe zirimo guhamagara nimero z’inzego z’umutekano cyangwa kugana sitasiyo za RIB zibegereye.
Abakekwaho ibyaha baracyafatwa nk’abere
Nubwo aba basore berekanywe n’inzego z’ubugenzacyaha, amategeko y’u Rwanda ateganya ko umuntu wese akomeza gufatwa nk’umwere kugeza igihe urukiko rumuhamije icyaha.
Kuri ubu dosiye yabo iri gutunganywa kugira ngo ishyikirizwe ubushinjacyaha, ari na rwo ruzagena niba ikwiye kujyanwa mu rukiko kugira ngo iburanishwe.
Niba bahamijwe ibyaha bakurikiranyweho, bashobora guhanishwa ibihano bikomeye biteganywa n’amategeko, birimo igifungo kirekire.
Umwanzuro
Ibi byaha by’ubwambuzi bushukana no gusambanya abana bibangamira cyane umutekano n’uburenganzira bw’abaturage, cyane cyane urubyiruko rushaka imibereho myiza.
Ni yo mpamvu inzego z’umutekano zikomeje gushyira imbaraga mu kubikumira no gufata ababigiramo uruhare.
Urwego rw’igihugu rw’ubugenzacyaha, Rwanda Investigation Bureau, rwasabye abaturage gukomeza kugira uruhare mu kurwanya ibyaha, batanga amakuru ku gihe kugira ngo ababikora bafatwe kandi bahanwe hakurikijwe amategeko.
Mu gihe urubyiruko rukomeje gushaka akazi n’amahirwe yo kwiteza imbere, ni ingenzi ko rwirinda abantu babizeza akazi mu buryo budasobanutse, kandi rukajya rufata umwanya wo gusuzuma neza amakuru ruvugana n’abo rutazi.