Sena y’u Rwanda yiyemeje gukomeza gukurikirana ibibazo by’imicungire y’abakozi ba Leta n’iyemezwa ry’impamyabumenyi
Mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu guteza imbere imiyoborere myiza no kunoza imikorere y’inzego za Leta, Sena y’u Rwanda yatangaje ko igiye gukomeza gukurikirana byimbitse ibibazo bijyanye n’imicungire y’abakozi ba Leta, by’umwihariko ibirebana n’iyemezwa ry’impamyabumenyi (equivalence) ndetse n’ikibazo cy’abakozi bava mu kazi ka Leta kenshi.
Ibi byagarutsweho mu biganiro byabereye muri Sena, aho Abasenateri bagaragaje ko hari ibibazo bikomeje kugaragara muri uru rwego, bishobora kudindiza imikorere myiza y’inzego za Leta no kugira ingaruka ku mitangire ya serivisi ku baturage.
Ibibazo bikomeje kugaragara mu micungire y’abakozi ba Leta
Abasenateri bagaragaje ko nubwo hari intambwe u Rwanda rumaze gutera mu kunoza imicungire y’abakozi, hakiri imbogamizi zitandukanye zigomba kwitabwaho. Muri zo harimo:
-
Kudahuza neza impamyabumenyi z’abakozi bize mu mahanga n’izemewe mu Rwanda
-
Gutinda kwemeza equivalence bigatuma bamwe badahabwa imyanya ikwiye
-
Abakozi benshi bava mu kazi ka Leta bajya gushaka ahandi bafite inyungu nziza
-
Ibibazo bijyanye n’imishahara n’izamuka mu ntera z’akazi
Ibi byose bigira ingaruka ku mikorere y’inzego za Leta, cyane cyane mu bijyanye no gutanga serivisi nziza kandi zihuse ku baturage.
Ikibazo cy’iyemezwa ry’impamyabumenyi (equivalence)
Kimwe mu bibazo byibanzweho cyane ni icy’iyemezwa ry’impamyabumenyi z’abize mu mahanga. Hari abakozi bavuga ko batinda guhabwa equivalence, bikabagiraho ingaruka zikomeye zirimo:
-
Kudahabwa akazi bakwiye hashingiwe ku rwego rw’amashuri bafite
-
Kudahabwa umushahara ujyanye n’impamyabumenyi yabo
-
Gutinda kuzamurwa mu ntera z’akazi
Abasenateri bagaragaje ko iki kibazo gikwiye kwitabwaho byihuse, kuko u Rwanda rukeneye abantu bafite ubumenyi butandukanye, cyane cyane abize mu mahanga bazana ubunararibonye bushya.
Sena yasabye inzego zibishinzwe kunoza uburyo equivalence itangwa, hakabaho uburyo bwihuse, buboneye kandi butagira ruswa cyangwa ubusumbane.
Abakozi bava mu kazi ka Leta: ikibazo gihangayikishije
Ikindi kibazo gikomeye cyagarutsweho ni icy’abakozi bava mu kazi ka Leta ku bwinshi. Ibi bikunze guterwa n’impamvu zitandukanye zirimo:
-
Imishahara itajyanye n’igihe cyangwa n’ibyo umuntu akora
-
Kubura amahirwe yo kuzamuka mu ntera z’akazi
-
Gushaka amahirwe meza mu bigo byigenga cyangwa hanze y’igihugu
-
Imikorere itanoze mu buyobozi bw’aho bakorera
Abasenateri bagaragaje ko iyo abakozi bafite ubumenyi n’ubushobozi bava mu kazi ka Leta, bigira ingaruka mbi ku mikorere y’inzego za Leta, kuko haba hagomba gushakwa abasimbura, bigatwara igihe n’amafaranga.
Sena yiyemeje gukurikirana no kuganira n’inzego bireba
Mu rwego rwo gushaka ibisubizo birambye, Sena yatangaje ko igiye:
-
Gukomeza gukurikirana uko ibibazo bikemurwa
-
Kuganira n’inzego zibishinzwe zirimo izishinzwe abakozi ba Leta
-
Gusuzuma amategeko n’amabwiriza agenga abakozi ba Leta
-
Gutanga inama zafasha kunoza imicungire y’abakozi
Ibi bizakorwa hagamijwe gushyiraho uburyo burambye bwo gukemura ibibazo, aho kubirebera gusa.
Uruhare rw’inzego zitandukanye
Abasenateri bagaragaje ko gukemura ibi bibazo bisaba ubufatanye bw’inzego zitandukanye zirimo:
-
Inzego zishinzwe abakozi ba Leta
-
Ibigo by’amashuri bitanga impamyabumenyi
-
Inzego zemeza impamyabumenyi
-
Minisiteri zifite abakozi benshi
Ubufatanye hagati y’izi nzego ni ingenzi kugira ngo habeho guhuza imikorere no gukemura ibibazo mu buryo burambye.
Ingaruka ku iterambere ry’igihugu
Imicungire mibi y’abakozi ba Leta ishobora kugira ingaruka zikomeye ku iterambere ry’igihugu. Iyo abakozi badafite moteri cyangwa bakaba batishimiye akazi kabo:
-
Serivisi zitangwa ku baturage zigenda nabi
-
Ibyemezo bifatwa bishobora kudatanga umusaruro mwiza
-
Imishinga ya Leta ishobora kudindira
Ku rundi ruhande, iyo abakozi bafashwe neza:
-
Batanga serivisi nziza kandi zihuse
-
Bagira uruhare mu iterambere ry’igihugu
-
Bagumana ubushake bwo gukorera igihugu
Inama zatanzwe na Sena
Mu biganiro byabaye, Abasenateri batanze inama zitandukanye zirimo:
-
Kunoza uburyo equivalence itangwa
-
Kongera imishahara n’inyungu ku bakozi ba Leta
-
Guteza imbere amahugurwa n’iterambere ry’abakozi
-
Gushyiraho uburyo bwo kugumana abakozi bafite ubumenyi
-
Gukurikirana ibibazo by’abakozi mu buryo buhoraho
Izi nama zitezweho gufasha mu kunoza imicungire y’abakozi no kugabanya ibibazo bikomeje kugaragara.
Icyizere ku hazaza
Nubwo hari ibibazo bikigaragara, Sena yagaragaje ko ifite icyizere ko bizakemuka, bitewe n’ubushake bwa Leta bwo kunoza imikorere.
Gukurikirana ibi bibazo no kuganira n’inzego bireba bizafasha mu gushaka ibisubizo bifatika, bigamije guteza imbere abakozi ba Leta no kunoza serivisi batanga.
Umwanzuro
Icyemezo cya Sena y’u Rwanda cyo gukomeza gukurikirana ibibazo by’imicungire y’abakozi ba Leta ni intambwe ikomeye mu rugendo rwo kunoza imiyoborere myiza mu Rwanda.
Ibibazo by’iyemezwa ry’impamyabumenyi n’ikorwa ry’abakozi bava mu kazi ka Leta ni ibintu bigomba kwitabwaho byihuse, kugira ngo abakozi ba Leta babashe gukora neza, batange serivisi nziza, kandi bagire uruhare mu iterambere rirambye ry’igihugu.
Mu gihe izi ngamba zizashyirwa mu bikorwa neza, biteganyijwe ko hazabaho impinduka nziza mu micungire y’abakozi ba Leta, bigafasha u Rwanda gukomeza gutera imbere no kugera ku ntego zarwo z’iterambere.
