Uburyo bwo Gusenga Ukoresheje Element yawe: Amazi, Isi, Umuyaga n’Umuriro mu Mucyo wa Bibiliya
Hari abantu benshi bemera ko umuntu wese avukana imbaraga cyangwa “element” imuhuza n’imwe mu mbaraga enye z’ingenzi zigize isi: Amazi (Water), Isi (Earth), Umuyaga (Air) n’Umuriro (Fire). Iyi myumvire iboneka mu mico itandukanye ku isi, harimo n’iy’Abanyafurika, aho bavuga ko izi element ari zo mbaraga karemano zaremyemo isi n’ibiyiriho byose.
Mu myumvire ya bamwe, gusenga ukoresheje element yawe bituma amasengesho agira imbaraga zidasanzwe kuko uba uri mu murongo (alignment) n’imbaraga karemano zaguhanze. Ariko se ibi byumvikana bite mu mucyo w’Ijambo ry’Imana? Ese Bibiliya ivuga iki ku mazi, isi, umuyaga n’umuriro? Ese birakwiriye ko umukristo asenga yifashishije izi element?
Muri iyi nkuru ndende, tugiye gusesengura buri element, dusobanure icyo isobanura mu mico itandukanye, hanyuma turebe icyo Bibiliya ibivugaho, tunatanga imirongo ibihamya.
1. AMAZI (WATER) 🌊
Uko Amazi Asobanurwa mu Myumvire y’Abantu
Abemera element y’amazi bavuga ko abantu bafitanye isano n’amazi baba bafite umutima woroshye, impuhwe, ubushishozi n’imbaraga z’amarangamutima. Bavuga ko bashobora gusenga bakoresheje amazi (nk’ayo kunywa, ayo mu ruzi, mu nyanja) kandi amasengesho yabo akumvwa byihuse cyane cyane ku minsi yihariye.
Amazi afatwa nk’ikimenyetso cy’ubuzima, kwezwa no gusukurwa mu buryo bw’umwuka.
Amazi mu Mucyo wa Bibiliya
Bibiliya ivuga cyane ku mazi, ariko ntivuga ko umuntu agira “element” imwiharira. Ahubwo amazi akoreshwa nk’ikimenyetso cy’imigisha n’ubuzima.
Itangiriro 1:2 – “Umwuka w’Imana wagendaga hejuru y’amazi.”
Ibi bigaragaza ko amazi yari mu iremwa, ariko yari ayobowe n’Umwuka w’Imana, si yo yonyine yari ifite ububasha.
Yohana 4:14 – “Amazi nzamuha azamubamo isōko y’amazi atemba ajyana ubugingo buhoraho.”
Aha Yesu ntiyavugaga amazi asanzwe, ahubwo yavugaga Umwuka Wera.
Ezekiyeli 36:25 – “Nzabaminjagira amazi meza, muzabe abera.”
Amazi aha ni ikimenyetso cyo kwezwa n’Imana.
Isesengura
Mu myemerere ya gikristo, amazi si imbaraga zifite ubushobozi bwo kumva amasengesho. Ahubwo Imana ni yo yumva amasengesho (Zaburi 65:2). Amazi ashobora kuba ikimenyetso, nko mu mubatizo, ariko si yo isubiza amasengesho.
2. ISI (EARTH) 🌍
Uko Isi Isobanurwa
Abemera element y’isi bavuga ko umuntu uyifite ashobora gusenga ahagaze ku butaka nta nkweto, gufata umusenyi akawusubiza hasi asaba ibyifuzo bye, cyangwa gutura ibitambo ku masangano y’imihanda.
Isi ifatwa nk’“umubyeyi” (Mother Earth) utanga ubuzima kandi wakirwa neza mu mihango yo gutura ibitambo.
Isi mu Mucyo wa Bibiliya
Itangiriro 2:7 – “Uwiteka Imana irema umuntu mu mukungugu wo hasi.”
Ni byo koko umuntu yaremwe mu butaka, ariko ubugingo bwe bwaturutse ku Mana.
Zaburi 24:1 – “Isi n’ibiyuzuye ni iby’Uwiteka.”
Isi si imana, si umubyeyi, ni ibyaremwe n’Imana.
Kuva 20:3-5 – “Ntukagire izindi mana imbere yanjye.”
Gutambira isi cyangwa kuyitura ibitambo bishobora kugwa mu gusenga ibigirwamana.
Isesengura
Guhagarara ku butaka usenga si icyaha, ariko gutekereza ko isi ari yo izasohoza amasengesho yawe ni ukwimura icyizere ku Mana ukagishyira ku byaremwe. Pawulo abivuga neza:
Abaroma 1:25 – “Basimbuje ukuri kw’Imana ibinyoma, basenga ibyaremwe aho gusenga Umuremyi.”
3. UMUYAGA (AIR) 💨
Uko Umuyaga Usobanurwa
Abafitanye isano n’element y’umuyaga bavuga ko amagambo yabo agira imbaraga, ko bashobora gusenga mu gihe cy’umuyaga cyangwa mbere y’imvura, ndetse bakoresha umwotsi w’imibavu bakawuyobora nk’ikimenyetso cy’amasengesho yabo azamuka.
Umuyaga mu Mucyo wa Bibiliya
Ijambo “umwuka” muri Bibiliya akenshi rifitanye isano n’umuyaga.
Yohana 3:8 – “Umuyaga uhuha aho ushaka… ni ko umuntu wese wabyawe n’Umwuka.”
Yesu yagereranyije Umwuka Wera n’umuyaga.
Ibyakozwe 2:2 – “Haza umuriri uvuye mu ijuru umeze nk’umuyaga mwinshi.”
Umwuka Wera yaje ari nk’umuyaga.
Ariko ntaho Bibiliya ivuga ko umuyaga ubwe ari wo wumva amasengesho.
Isesengura
Imibavu ikoreshwa muri Bibiliya nk’ikimenyetso cy’amasengesho:
Zaburi 141:2 – “Isengesho ryanjye ribe nk’umubavu imbere yawe.”
Ariko umubavu ntiwumva amasengesho; Imana ni yo iyumva.
4. UMURIRO (FIRE) 🔥
Uko Umuriro Usobanurwa
Abantu b’element y’umuriro bavuga ko bashobora gusenga bakoresheje buji, kureba izuba rirashe, cyangwa gutura ibitambo ku masangano y’inzira eshatu cyangwa enye.
Umuriro ufatwa nk’ikimenyetso cy’imbaraga, guhindura ibintu no kweza.
Umuriro mu Mucyo wa Bibiliya
Abaheburayo 12:29 – “Imana yacu ni umuriro utwika.”
Aha umuriro ni ikigereranyo cy’ubutungane n’imbaraga z’Imana.
Kuva 3:2 – Imana yabonekeye Mose mu gihuru cyaka umuriro ariko kidashya.
Ibyakozwe 2:3 – Indimi z’umuriro zimanuka ku ntumwa.
Ariko Bibiliya iranabuza kuramya izuba:
Gutegeka kwa Kabiri 4:19 – Ntuzaramye izuba, ukwezi n’inyenyeri.
Isesengura
Umuriro ni ikimenyetso cy’ubuntu n’imbaraga z’Imana, ariko si imbaraga zigenga. Gukoresha buji mu gusenga si icyaha ubwabyo, ariko kwizera ko umuriro ari wo utuma Imana yumva ni ukwitiranya ikimenyetso n’Ukuri.
Ese Umuntu Agira “Element” Yihariye?
Bibiliya ivuga ko abantu bose baremwe mu ishusho y’Imana (Itangiriro 1:27). Ntivuga ko bamwe ari aba mazi, abandi aba muriro. Ahubwo ivuga ko:
Abefeso 4:6 – “Hariho Imana imwe na Se wa bose.”
Mu myemerere ya gikristo, guhuza umuntu n’element runaka nk’ishingiro ry’amasengesho ye si inyigisho ya Bibiliya. Ahubwo:
Yohana 4:24 – “Abamusenga bakwiriye kumusengera mu Mwuka no mu kuri.”
Umwanzuro
Amazi, isi, umuyaga n’umuriro ni ibyaremwe n’Imana kandi bifite ibisobanuro byimbitse mu by’umwuka. Bibiliya ibikoresha nk’ibimenyetso byo gusobanura imbaraga n’ubwiza bw’Imana. Ariko si byo byumva amasengesho.
Gusenga nyakuri ntigushingira ku element, ku munsi w’isoko, ku masangano y’imihanda cyangwa ku mihango yihariye, ahubwo gushingira ku mubano n’Imana binyuze muri Yesu Kristo.
1 Timoteyo 2:5 – “Hariho Imana imwe, kandi hariho Umuhuza umwe… ari we Yesu Kristo.”
Niba ushaka ko amasengesho yawe yumvwa:
- Subiza umutima wawe ku Mana
- Ihane ibyaha
- Senga mu kwizera
- Wizere Kristo nk’Umwami n’Umukiza
Element zose zishobora kukwibutsa ububasha bw’Imana, ariko Imana ubwayo ni yo sōko y’ubugingo n’igisubizo cy’amasengesho yawe.
Iyo usenze mu Mwuka no mu kuri, ntukeneye guhuza n’element runaka, kuko ufite Umwuka Wera ugutuyemo – kandi uwo ni we mbaraga ziruta amazi, isi, umuyaga n’umuriro byose.
