Ubutwari bwo gutanga imbabazi: Inkingi y’ubumwe n’ubudaheranwa bw’u Rwanda – Ubutumwa bwa Consolée Uwimana mu Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi
Iyi nkuru irambuye igaruka ku butumwa bukomeye bwatanzwe na Consolée Uwimana, Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango, mu gikorwa cyo Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi, cyabereye mu Karere ka Nyanza District. Yashimye ubutwari budasanzwe bw’abarokotse Jenoside, by’umwihariko mu guhitamo gutanga imbabazi ku babakoreye ibyaha bikomeye, ashimangira ko iyo ntambwe yabaye inkingi ikomeye y’ubumwe n’ubudaheranwa bw’Abanyarwanda. Iyi nkuru inasesengura uruhare rw’abagore mu kongera kubaka igihugu cyasenyutse, uburyo bagize imbaraga zo kurera imfubyi, kubaka imiryango no kugira uruhare mu iterambere ry’igihugu. Iribanda kandi ku kamaro ko kwigisha amateka nyayo urubyiruko, mu rwego rwo kurinda ko Jenoside yakongera kubaho, no kurwanya ingengabitekerezo yayo igaragara cyane ku mbuga nkoranyambaga. Harimo ubutumwa bwo gukomeza kubaka amahoro arambye, gushyira imbere indangagaciro z’ubumwe, urukundo n’ubwiyunge, ndetse no gukomeza guha icyubahiro abazize Jenoside yakorewe Abatutsi. Ni inkuru itanga isomo rikomeye ku mateka y’u Rwanda, igaragaza aho igihugu kigeze cyiyubaka ndetse n’icyizere cy’ejo hazaza hashingiye ku bumwe n’imbaraga z’Abanyarwanda.
Mu gihe u Rwanda n’Abanyarwanda bakomeje urugendo rwo Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ubutumwa bwatanzwe n’abayobozi batandukanye burimo gukomeza gutanga icyizere, kubaka imitima y’abarokotse no gushishikariza Abanyarwanda bose gukomeza kubungabunga ubumwe n’amahoro igihugu kimaze kugeraho.
Ni muri urwo rwego, Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango, Consolée Uwimana, yashimye cyane abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, abagaragariza ko ubutwari bagize bwo gutanga imbabazi ari imwe mu nkingi zikomeye zafashije u Rwanda kongera kwiyubaka nyuma y’amateka mabi rwanyuzemo.
Kwibuka abagore n’abana bazize Jenoside: Isomo rikomeye ku muryango nyarwanda
Iki gikorwa cyo Kwibuka cyabereye ku Ibambiro mu Murenge wa Kibirizi, mu Karere ka Nyanza District, kikaba cyari kigamije by’umwihariko kwibuka abagore n’abana bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi.
Abitabiriye iki gikorwa barimo abayobozi batandukanye mu nzego za Leta n’iz’ibanze, abarokotse Jenoside, imiryango yabuze abayo ndetse n’abaturage b’akarere, bose bari bahuriye ku ntego imwe: kuzirikana amateka, guha icyubahiro abazize Jenoside no gukomeza urugendo rwo kubaka igihugu kirangwa n’ubumwe.
Mu ijambo rye, Minisitiri Uwimana yibukije ko abagore n’abana ari bamwe mu byiciro byibasiwe cyane muri Jenoside, aho benshi muri bo bishwe urw’agashinyaguro bazira gusa uko bavutse.
Yagize ati:
“Kwibuka abagore n’abana bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi si ukubibuka gusa nk’abazize amateka mabi, ahubwo ni no gufata ingamba zo kurinda ko ayo mateka yazongera kubaho ukundi.”
Imbabazi: Intwaro yatsinze inzangano
Minisitiri Consolée Uwimana yagarutse cyane ku butwari bukomeye bwagaragajwe n’abarokotse Jenoside, aho benshi muri bo bahisemo gutanga imbabazi ku babakoreye ibyaha bikomeye.
Yasobanuye ko gutanga imbabazi atari ibintu byoroshye, cyane cyane ku muntu wanyuze mu bihe bikomeye byo kubura abe, gusenyerwa no gutotezwa. Nyamara, Abanyarwanda benshi bahisemo iyo nzira y’imbabazi, bityo bagira uruhare rukomeye mu kongera kubaka igihugu cyari cyarasenyutse.
Yagize ati:
“Gutanga imbabazi ni ubutwari budasanzwe. Ni igikorwa gisaba umutima ukomeye, ariko gifite imbaraga zo kuvura ibikomere no kubaka ejo hazaza heza.”
Ibi byatumye u Rwanda ruba urugero rwiza ku isi yose mu bijyanye n’ubwiyunge n’ubudaheranwa nyuma y’amakuba.
Ubumwe n’ubudaheranwa: Inkingi z’ejo hazaza
U Rwanda rwavuye kure cyane, ruva mu icuraburindi rya Jenoside rugera ku rwego rushimishije rw’iterambere. Ibi ntibyashoboka iyo hatabaho ubumwe bw’Abanyarwanda n’icyerekezo kimwe cyo kubaka igihugu.
Minisitiri Uwimana yibukije ko ubumwe n’ubudaheranwa atari amagambo gusa, ahubwo ari ibikorwa bigaragarira mu buzima bwa buri munsi bw’Abanyarwanda.
Yagize ati:
“Ubumwe n’ubudaheranwa ni byo shingiro ry’imibereho myiza n’ejo hazaza by’u Rwanda. Tugomba kubirinda, kubibyaza umusaruro no kubitoza abakiri bato.”
Uruhare rw’abagore mu kubaka amahoro
Mu butumwa bwe, Minisitiri yanagarutse ku ruhare rukomeye abagore bagize mu kongera kubaka igihugu nyuma ya Jenoside.
Abagore b’Abanyarwanda bagaragaje imbaraga zidasanzwe mu kubaka imiryango, gufasha abana b’imfubyi no kongera kubaka ubuzima bushya nubwo bari bafite ibikomere byinshi.
Uyu muyobozi yavuze ko abagore babaye inkingi y’iterambere, atari mu muryango gusa, ahubwo no mu nzego zose z’igihugu.
Yagize ati:
“Abagore bagize uruhare rukomeye mu kubaka u Rwanda rushya. Ni yo mpamvu dukomeza kubaha ijambo no kubashyigikira mu nzego zose.”
Kwigisha amateka nyayo: Inshingano ya buri wese
Mu rwego rwo kurinda ko Jenoside yakongera kubaho, Minisitiri Uwimana yasabye Abanyarwanda bose cyane cyane urubyiruko, kwiga amateka nyayo y’igihugu cyabo.
Yagaragaje ko kwibuka atari igikorwa cy’igihe gito, ahubwo ari urugendo rukomeza rugamije gusigasira amateka no kuyigisha abazavuka mu bihe biri imbere.
Yagize ati:
“Urubyiruko ni rwo mizero y’ejo hazaza. Tugomba kurwigisha amateka nyayo kugira ngo ruzabashe kurinda igihugu cyacu.”
Kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside
Nubwo u Rwanda rumaze gutera intambwe ishimishije, haracyari abantu bake bagaragaza ingengabitekerezo ya Jenoside, cyane cyane ku mbuga nkoranyambaga.
Minisitiri Uwimana yasabye Abanyarwanda kuba maso no kwamagana uwo ari we wese ushaka gusubiza igihugu mu mateka mabi.
Yagize ati:
“Kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside ni inshingano ya buri Munyarwanda. Tugomba kuyamagana aho iva ikagera.”
Ubutumwa ku barokotse Jenoside
Ku barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, Minisitiri Uwimana yabashimiye byimazeyo ku ruhare bagize mu kubaka igihugu no kuba intangarugero mu bwiyunge.
Yabijeje ko Leta y’u Rwanda izakomeza kubaba hafi, ibafasha mu mibereho yabo ya buri munsi ndetse no kubitaho mu buryo bwose bushoboka.
Icyizere cy’ejo hazaza
Mu gusoza ubutumwa bwe, Minisitiri Consolée Uwimana yagaragaje icyizere gikomeye cy’ejo hazaza h’u Rwanda.
Yavuze ko nubwo amateka yabaye mabi, Abanyarwanda bahisemo inzira y’ubumwe, amahoro n’iterambere, bityo igihugu kikaba gikomeje gutera imbere mu buryo bugaragara.
Umusozo
Kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi ni umwanya wo kuzirikana amateka, guha icyubahiro abazize Jenoside no kongera gushimangira indangagaciro z’ubumwe n’ubudaheranwa.
Ubutumwa bwa Minisitiri Uwimana buragaragaza neza ko imbabazi, ubumwe n’urukundo ari byo bizakomeza kubaka u Rwanda rwiza, rufite amahoro arambye.
Abanyarwanda bose basabwa gukomeza uru rugendo, bakarinda amateka yabo, bakubaka igihugu cyiza ku bw’abazavuka mu gihe kiri imbere.