Umuvugizi w’Umujyi wa Kigali, Emma Claudine Ntirenganya uzwi nka “Shangazi”, yongeye kwibutsa abaturage ko ibikorwa byo gusabiriza no kuzunguza mu mihanda y’Umujyi wa Kigali bitemewe n’amategeko, asaba abantu bose babikora kubihagarika. Yagaragaje ko abantu bahura n’ibibazo bikomeye by’ubuzima cyangwa imibereho myiza bakwiye kwegera inzego z’ibanze bakagobokwa, aho kujya mu mihanda gusaba cyangwa kuzunguza.
Ibi Shangazi yabigarutseho mu butumwa yatanze asobanura ko Umujyi wa Kigali umaze igihe ushyira imbaraga mu kubungabunga isura y’umujyi, umutekano w’abawutuye n’abawugendamo, ndetse no gufasha abafite ibibazo by’imibereho.
Gusabiriza n’ukuzunguza ntibyemewe
Mu butumwa bwe, Shangazi yasobanuye ko ibikorwa byo gusabiriza ku muhanda, mu masangano y’imihanda (carrefours), ku byapa by’amatara y’imodoka cyangwa ahandi hantu hahurira abantu benshi, ari ibikorwa bitemewe. Yongeyeho ko hari n’abakoresha uburyo bwo kuzunguza imodoka cyangwa abantu bagenda n’amaguru basaba amafaranga, na byo bikaba bitemewe.
Yagize ati:
“Tuributsa abantu bose ko gusabiriza no kuzunguza mu muhanda bitemewe. Iyo umuntu afite ikibazo cy’ubuzima cyangwa imibereho, hari inzego zabugenewe zishobora kumufasha.”
Yasobanuye ko ibikorwa nk’ibi bishobora guteza akajagari mu mihanda, guteza impanuka ndetse no kubangamira umutekano w’abaturage n’abatwara ibinyabiziga.
Abafite ibibazo basabwe kwegera inzego z’ibanze
Shangazi yavuze ko Umujyi wa Kigali ufite inzego zitandukanye zishinzwe gufasha abantu bafite ibibazo by’imibereho, zirimo abayobozi b’utugari, imirenge ndetse n’izindi nzego zita ku mibereho myiza y’abaturage.
Yagize ati:
“Niba umuntu yumva agiye kuburara cyangwa abuze aho arara, agomba kwegera inzego z’ibanze zimwegereye zikamufasha. Hari uburyo bwashyizweho bwo gufasha abantu bari mu bibazo.”
Ibi bivuze ko umuntu wese ufite ikibazo cy’ubukene bukabije, uburwayi cyangwa ubuzima bumugoye ashobora gufashwa binyuze mu buryo bwemewe, aho kwishora mu bikorwa byo gusabiriza.
Impamvu Umujyi wa Kigali uhanganye n’ikorwa ryo gusabiriza
Mu myaka ishize, Umujyi wa Kigali wakomeje gushyira imbaraga mu gukemura ikibazo cy’abantu basabiriza mu mihanda, cyane cyane mu bice by’ubucuruzi n’ahakorerwa ingendo nyinshi.
Hari abantu bakunze kugaragara ku mihanda nka:
-
Abana bato basabiriza
-
Abagore bitwaje abana bato
-
Abasaza n’abakecuru
-
Abantu bafite ubumuga basabiriza
Nubwo bamwe muri bo baba bafite ibibazo bikomeye by’imibereho, ubuyobozi bw’Umujyi wa Kigali buvuga ko gusabiriza ku muhanda atari igisubizo kirambye, ahubwo ko hari gahunda zashyizweho zo gufasha abo bantu gusubira mu buzima busanzwe.
Gahunda zo gufasha abatishoboye
Umujyi wa Kigali ufatanyije n’inzego zitandukanye za Leta ndetse n’imiryango ifasha abatishoboye, umaze gushyiraho gahunda zigamije gufasha abantu basabiriza mu mihanda.
Muri izo gahunda harimo:
-
Gusubiza abana mu miryango yabo
Abana basabiriza ku mihanda bashyikirizwa imiryango yabo cyangwa bagashyirwa mu bigo bibitaho. -
Gufasha abantu bakuru kubona akazi
Abashoboye gukora bashishikarizwa kwiga imyuga cyangwa gukora imirimo ibafasha kwiteza imbere. -
Gufasha abatishoboye kubona ubufasha bw’imibereho
Abantu bafite ubukene bukabije bashobora gufashwa binyuze muri gahunda za Leta zifasha abatishoboye. -
Gushyira abantu mu bigo bibafasha gusubira mu buzima busanzwe
Hari abajyanwa mu bigo bibitaho bagahabwa ubujyanama n’ubufasha butandukanye.
Izi gahunda zose zigamije gufasha abantu kuva mu buzima bwo gusabiriza bakabona ubuzima bufite icyizere kurushaho.
Ingaruka zo gusabiriza mu mihanda
Abasesenguzi bavuga ko gusabiriza mu mihanda bishobora guteza ibibazo bitandukanye, birimo:
-
Impanuka zo mu muhanda: Abasaba bashobora kugongwa n’imodoka.
-
Ishusho mbi y’umujyi: Abashyitsi basura Kigali bashobora kubona ko hari ikibazo cy’imibereho mu mujyi.
-
Kwinjiza abana mu buzima bwo mu muhanda: Abana bato bashobora kumenyera ubuzima bwo gusabiriza aho kujya mu mashuri.
-
Guteza ikibazo cy’umutekano: Hari igihe gusabiriza bishobora guhishamo ibikorwa by’ubujura cyangwa uburiganya.
Kubera izo mpamvu, ubuyobozi bw’Umujyi wa Kigali bukomeje gushishikariza abaturage gufatanya mu kurwanya iki kibazo.
Uruhare rw’abaturage mu gukemura iki kibazo
Shangazi yasabye abaturage bose kudaha amafaranga abasabiriza mu mihanda, kuko bishobora gutuma bakomeza uwo muco.
Ahubwo abaturage basabwe:
-
Gutanga amakuru ku bayobozi b’inzego z’ibanze
-
Kwerekeza abafite ibibazo ku nzego zibishinzwe
-
Gushyigikira gahunda za Leta zo gufasha abatishoboye
Yagaragaje ko gufasha umuntu mu buryo bwemewe ari byo bishobora kumufasha mu buryo burambye, aho kumuha amafaranga mu muhanda.
Umujyi wa Kigali ugamije kubungabunga isura yawo
Umujyi wa Kigali uzwiho kuba umwe mu mijyi isukuye kandi itekanye muri Afurika, ari na yo mpamvu ubuyobozi bukomeje gushyira imbaraga mu kubungabunga iyo sura.
Mu myaka ishize hashyizweho ingamba zitandukanye zirimo:
-
Kurwanya ubucuruzi bukorerwa mu mihanda
-
Kurwanya gusabiriza
-
Gukangurira abaturage kwita ku isuku
-
Kubahiriza amategeko agenga umutekano n’imibereho mu mujyi
Izi gahunda zose zigamije gutuma Kigali ikomeza kuba umujyi ugaragara neza kandi ubereye abawutuye n’abawusura.
Ubutumwa ku bantu bafite ibibazo
Shangazi yasoje ubutumwa bwe asaba abantu bafite ibibazo by’ubuzima cyangwa imibereho kutigunga cyangwa kwishora mu bikorwa bitemewe, ahubwo bagasaba ubufasha ku bayobozi.
Yagize ati:
“Abantu bafite ibibazo ntibakwiye kwiheba. Inzego z’ibanze zirahari kugira ngo zibafashe. Ntabwo bikwiye kujya gusabiriza mu muhanda kandi hari uburyo bwo gufashwa.”
Ubu butumwa bwagaragaje ko ubuyobozi bw’Umujyi wa Kigali buharanira gufasha abaturage bafite ibibazo ariko binyuze mu nzira zemewe n’amategeko.
Umwanzuro
Kwibutswa ko gusabiriza no kuzunguza mu mihanda bitemewe ni imwe mu ngamba Umujyi wa Kigali ukomeje gushyiraho mu kubungabunga umutekano, isuku n’isura y’umujyi. Ubuyobozi bushimangira ko abantu bafite ibibazo by’imibereho badakwiye kubihisha cyangwa kujya mu mihanda gusaba, ahubwo bagakoresha inzego zashyizweho zibafasha kubona ibisubizo birambye.
Abaturage na bo basabwe kugira uruhare mu gukemura iki kibazo, birinda gushyigikira gusabiriza no gufasha abafite ibibazo kubonana n’inzego zibishinzwe. Iyo abaturage, ubuyobozi n’inzego zitandukanye bafatanyije, bishobora gutuma ibibazo by’imibereho bikemurwa mu buryo burambye kandi Kigali igakomeza kuba umujyi w’icyitegererezo mu karere no muri Afurika.