Andi Makuru Yimbitse ku Butumwa bwa Thomas Umuntu w’Imana Yakamenya

Iyo tuvuga ku Ubutumwa bwa Thomas, hari amakuru menshi akenshi atavugwa cyane, ariko ari ingenzi ku muntu w’Imana, umwigisha, cyangwa ushaka gusobanukirwa neza amateka y’inyandiko za gikristo zo hambere. Iyi nyandiko ntiyashyizwe muri Bibiliya, ariko ifite uruhare rukomeye mu mateka y’inyigisho za mbere.

Muri iyi nkuru, tugiye kureba andi makuru yimbitse atuma umuntu w’Imana amenya neza aho iki gitabo gituruka, icyo kigamije, n’uko yakwitwara akigisoma.

1. Ubutumwa bwa Thomas si “Ivanjiri” nk’izindi

Ijambo “Ivanjiri” risobanura “Inkuru Nziza.” Ariko mu mavanjiri ari muri Bibiliya nka:

• Ivanjiri ya Matayo

• Ivanjiri ya Mariko

• Ivanjiri ya Luka

• Ivanjiri ya Yohana

tubona inkuru y’ubuzima bwa Yesu: ivuka, umurimo we, ibitangaza, urupfu n’izuka.

Ariko Ubutumwa bwa Thomas bwo ni urutonde rw’amagambo 114 gusa. Nta nkuru ibuhuza. Ibi byerekana ko hari amatsinda ya mbere yibandaga cyane ku magambo ya Yesu aho kwibanda ku mateka y’ubuzima bwe.

Umuntu w’Imana agomba kumenya ko ibi byerekana ko mu ntangiriro z’Ubukristo habayeho imyumvire itandukanye ku cyo “Inkuru Nziza” isobanura.

2. Iyi nyandiko yavumbuwe mu buryo butunguranye

Mu 1945, abahinzi bo mu gihugu cya Misiri bavumbuye inyandiko nyinshi za kera ahitwa Nag Hammadi. Izi nyandiko zaje kwitwa Nag Hammadi Library.

Mbere y’iyo tariki, abantu bake cyane bari bazi iby’iyi nyandiko. Kuba yarabitswe mu butayu igihe kinini byerekana ko hari abayihishe, bishoboka ko bari bazi ko inyigisho zayo zidahuye n’inyigisho z’itorero ryari rikomeye icyo gihe.

Ibi byigisha umuntu w’Imana ko amateka y’iyobokamana atigeze aba umurongo umwe gusa—hari ibitekerezo byinshi byahatanaga.

3. Imyemerere ya Gnosticism

Ubutumwa bwa Thomas bufite aho buhuriye n’inyigisho za Gnosticism.

Gnosticism yigishaga ko:

• Isi y’umubiri atari nziza cyane

• Umwuka ari wo w’ingenzi

• Agakiza kaboneka binyuze mu “bumenyi bw’ibanga” (gnosis)

Ibi bitandukanye n’inyigisho z’itorero rya mbere ryemezaga ko:

• Imana yaremye isi kandi ari nziza

• Yesu yabaye umuntu by’ukuri

• Izuka ryabayeho mu mubiri

Umuntu w’Imana agomba kumenya ko Ubutumwa bwa Thomas bushyira imbere ubumenyi bw’imbere aho gushyira imbere igikorwa cy’umusaraba.

4. Nta kuvuga ku musaraba cyangwa izuka

Ikintu gitangaje ni uko muri ayo magambo 114, nta hantu havuga ku rupfu rwa Yesu ku musaraba cyangwa ku izuka rye.

Ibi ni ingenzi cyane kuko mu nyigisho za gikristo, umusaraba n’izuka ni byo shingiro ry’agakiza.

Kubura ibi muri Thomas byatumye itorero rya mbere ritayemera nk’inyandiko ihamya ukwizera.

Ku muntu w’Imana, ibi ni isomo rikomeye: inyandiko ishobora kuba irimo amagambo meza, ariko igasiga inyigisho z’ingenzi z’ukwizera.

5. Hari amagambo ahuye n’ari muri Bibiliya

Hari amagambo menshi muri Thomas asa n’ari mu mavanjiri asanzwe. Urugero:

• Imvugo ku “bwami bw’Imana”

• Imvugo ku “urumuri”

• Imvugo ku “ushaka azabona”

Ibi bituma abashakashatsi bibaza niba Thomas yaranditswe hakoreshejwe amwe mu mavanjiri asanzwe, cyangwa niba hari indi nyandiko ya kera yakoreshejwe n’impande zombi.

Ku muntu w’Imana, ibi byigisha ko hari aho inyigisho zishobora guhura ariko intego zikaba zitandukanye.

6. Ese hari “ukuri kwahishwe”?

Hari abantu batekereza ko Thomas ari “ukuri kwahishwe” itorero ryirinze gushyira muri Bibiliya.

Ariko amateka agaragaza ko mu kinyejana cya 4, abayobozi b’itorero nka Athanasius wa Alexandria bashyizeho urutonde rw’ibitabo byemewe hashingiwe ku:

• Kuba byanditswe n’intumwa cyangwa abegereye intumwa

• Guhuzwa n’inyigisho z’itorero ryose

• Kuba byarakoreshejwe cyane mu matorero menshi

Thomas ntiyujuje ibi bipimo.

Umuntu w’Imana agomba kumenya ko kutayishyira muri Bibiliya bitari uguhisha ukuri, ahubwo byari ukurinda ubumwe bw’inyigisho.

7. Icyo umuntu w’Imana yakwigira kuri Thomas

Nubwo itari muri Bibiliya, hari amasomo umuntu w’Imana ashobora kuyigiraho:

a) Agaciro ko gushaka ukuri

Thomas ishimangira gushaka no gushishoza.

b) Kwitekerezaho

Yibutsa ko ukwizera kutagomba kuba amagambo gusa, ahubwo kugomba kuba ubuzima bw’imbere.

c) Gukoresha ubushishozi

Itwigisha ko tugomba gusoma inyandiko zose tubanje kuzisuzuma.

8. Umuburo ku muntu w’Imana

Umuntu w’Imana agomba kwirinda:

• Gushyira Thomas ku rwego rumwe na Bibiliya

• Kwemera inyigisho zayo zose atazisuzumye

• Kuyikoresha mu kwigisha nk’inyandiko yahumetswe n’Imana

Ahubwo ashobora kuyikoresha nk’inyandiko y’amateka ifasha gusobanukirwa uko inyigisho za mbere zari zimeze.

Umusozo

Ubutumwa bwa Thomas ni inyandiko ya kera ifite agaciro mu bushakashatsi, ariko si igitabo cyashyizwe muri Bibiliya. Kirimo amagambo atera gutekereza cyane, ariko gisiga inyigisho z’ingenzi z’ukwizera kwa gikristo.

Ku muntu w’Imana, kumenya Thomas ni ngombwa kugira ngo amenye:

• Uko inyigisho zitandukanye zagiye zibaho

• Impamvu itorero ryahisemo ibitabo runaka

• Uko yakoresha ubushishozi mu gusoma no kwigisha

Ukuri kw’Imana ntigutinya gusuzumwa, ariko gusuzuma bisaba gushingira ku rufatiro rukomeye rw’inyigisho zemewe n’Itorero kuva kera.