Ingabo za Israel zarashe umuhungu w’imyaka 14 w’umunyapalestine

Mu gitondo cyari gisa n’igisanzwe mu gace ka Gaza, ubuzima bwahindutse amarira n’agahinda mu kanya gato. Umuhungu w’imyaka 14 w’Umunyapalestine yarashwe n’ingabo za Israel, ahasiga ubuzima mu buryo bwababaje benshi. Nk’uko ababyiboneye babitangaje, nyuma yo kumurasa, izo ngabo zamwegereye zimuzengurutse, zibuza imodoka ya ambulance kumugeraho ngo imutware kwa muganga. Uwo mwana yakomeje kuva amaraso, kugeza ubwo umwuka wamushizemo, apfa atabashije guhabwa ubutabazi bw’ibanze.

Iyi nkuru si inkuru y’urupfu gusa; ni inkuru y’icyizere cyazimye, ni inkuru y’uburenganzira bw’umwana bwahonyowe, ni inkuru idusaba guhagarara tukibaza ku gaciro k’ubuzima bw’ikiremwamuntu. Mu bice byinshi by’Isi, umwana w’imyaka 14 aba akiri mu nzozi zo kuzaba muganga, umwarimu, umupira w’amaguru cyangwa umuyobozi w’ejo hazaza. Ariko muri aka gace ka Gaza Strip, hari abana bakurira mu rusaku rw’amasasu aho gukurira mu rusaku rw’ibitabo by’ishuri.

Amategeko mpuzamahanga agenga intambara asobanura neza ko abarwayi n’abakomeretse bagomba guhabwa ubufasha bwihuse kandi butavangura. Kuburizamo ambulance kugera ku wakomeretse si ukwica inshuro imwe, ahubwo ni ukwica kabiri: kumwima ubuzima no kumwima amahirwe yo kubaho. Nubwo impande zihanganye mu ntambara zishobora kuvuga impamvu z’umutekano, hari umurongo utagomba kurengwa – umurongo w’ubumuntu.

Umuryango w’uyu mwana wasigaye mu gahinda kadasanzwe. Ababyeyi be ntibabuze umwana gusa; babuze inzozi ze, babuze ejo hazaza he, babuze umunezero wari kuzabakomokaho. Abaturanyi n’inshuti bavuga ko yari umwana ukunda gukina n’abandi, ufite inzozi zo kuzavamo umuntu ukomeye uzahindura amateka y’iwabo. None ayo mateka yarangiye atarandikwa.

Ibi bibazo ntibishobora kurebwa mu ndorerwamo y’amarangamutima gusa; bisaba no kurebwa mu ndorerwamo y’ubutabera. Iyo ubuzima bw’umwana buhagaritswe n’amasasu, isi yose iba igomba kubaza: ese koko nta yandi mahitamo yari ahari? Ese ubuzima bwe bwari bufite agaciro kangana iki mu maso y’abamurashije? Ese gukumira ubutabazi byari ngombwa, cyangwa byari igikorwa kirenze ku mahame y’uburenganzira bwa muntu?

Amateka y’akarere ka Palestina n’Israel amaze imyaka myinshi yuzuyemo amakimbirane, amaraso n’agahinda. Ariko buri gihe iyo umwana apfuye, amateka arushaho kuremerera umutima w’Isi. Umwana si umusirikare, si umunyapolitiki, si umufata ibyemezo. Ni inzirakarengane ikwiye kurindwa n’impande zose. Iyo umwana aguye mu makimbirane y’abakuru, isi iba yananiwe kumurinda.

Iyi nkuru kandi iduha isomo rikomeye ku gaciro k’ubutabazi bwihuse. Ambulance si intwaro; ni ikimenyetso cy’ubuzima. Iyo ihagaritswe, haba hahagaritswe icyizere. Abaganga n’abaforomo bahagararira indangagaciro z’ubumuntu, aho kureba inkomoko, ibara, cyangwa igihugu. Kubabuza kugera ku wakomeretse ni uguhonyora umutima w’ayo mahame.

Hari abavuga ko amakuru nk’aya adakwiye gusangizwa cyane kuko akongeza umujinya. Ariko ukuri ni uko guceceka nabyo bishobora kuba ubufatanyacyaha. Kuvuga si ugucira urubanza; ni ugusaba ukuri n’ubutabera. Ni ugusaba ko ubuzima bw’umwana bwubahwa, kabone n’iyo yaba avukiye mu gace k’intambara.

Isomo rikomeye dusoma muri iyi nkuru ni iri: ubumuntu bugomba kuza mbere y’intambara. Nta mpamvu ya politiki, nta mpamvu y’umutekano, nta mpamvu y’amateka ishobora gusimbura agaciro k’ubuzima bw’umwana. Iyo twemeye ko hari ubuzima bushobora guteshwa agaciro kurusha ubundi, tuba dutangiye gusenya inkingi z’ubutabera bw’Isi.

Abasoma iyi nkuru bakwiye kuyivomamo kwibaza ku ruhare rwabo nk’abaturage b’Isi. Nubwo tutari aho byabereye, dufite ijwi. Ijwi ryo gusaba amahoro, ryo gusaba ko amategeko mpuzamahanga yubahirizwa, ryo gusaba ko abana barindwa kurusha uko baraswa. Amahoro ntatangira ku masezerano yanditse gusa; atangirira mu mitima y’abantu bemera ko ubumuntu bufite agaciro karuta intwaro.

Hari igihe inkuru z’intambara ziba nyinshi ku buryo abantu batakaza kumva uburemere bwazo. Ariko tugomba kwirinda ko amarira y’ababyeyi ahinduka imibare gusa mu raporo. Buri mwana upfa aba afite izina, afite umuryango, afite inzozi. Kumutekereza nk’umubare ni ukongera kumwica mu buryo bw’amarangamutima.

Mu gusoza, iyi nkuru itwibutsa ko amahoro atari amahitamo y’abanyapolitiki gusa, ahubwo ari inshingano rusange. Iyo ubuzima bw’umwana bushobora guhagarikwa n’amasasu kandi ubutabazi bukabuzwa kumugeraho, tuba tugifite urugendo rurerure rwo kubaka isi irangwa n’ubutabera n’impuhwe. Isomo rikomeye ni iri: kurinda ubuzima bw’inzirakarengane ni inshingano yacu twese, kandi ubumuntu bugomba guhora butsinda intambara.