Mu karere ka Ruhango, havugwa inkuru ikomeje guteza impaka n’uburakari mu baturage, aho Gitifu w’umurenge umwe muri aka karere ashinjwa gutema umuturage mu mutwe akoresheje umuhoro, bikamuviramo ibikomere bikomeye.
Aya makuru yatangiye gukwirakwira mu gitondo cyo kuri uyu munsi, aho abaturage bavuga ko habaye amakimbirane hagati y’uyu muyobozi n’umuturage utatangajwe amazina, bikarangira havutse urugomo rukomeye.
Uko Byatangiye
Amakuru aturuka mu baturage bo muri uwo murenge avuga ko intandaro y’ayo makimbirane yaba ari ikibazo cy’ubutaka cyangwa impaka zishingiye ku cyemezo cy’ubuyobozi bw’inzego z’ibanze. Hari abavuga ko uwo muturage yari yitabye ubuyobozi asaba kurenganurwa ku kibazo cye, ariko ibiganiro bikaza gufata indi ntera.
Umwe mu baturage bahaye amakuru yagize ati:
“Habayeho guterana amagambo gukomeye. Twumvise induru, tugerageza kwegera dusanga uwo muturage amaze gutemwa mu mutwe, amaraso ari kumuvamo menshi.”
Nubwo aya makuru ataremezwa ku mugaragaro n’inzego zibishinzwe, abari aho bavuga ko uwo muturage yahise ajyanwa kwa muganga igitaraganya kugira ngo yitabweho.
Induru Mu Baturage
Iki gikorwa cyateye impagarara mu baturage ba Ruhango, aho benshi bibaza uko umuyobozi w’inzego z’ibanze ashobora gushinjwa urugomo nk’urwo. Hari abavuga ko niba ari ukuri, byaba ari igikorwa kinyuranyije n’indangagaciro z’ubuyobozi n’amahame y’imiyoborere myiza igihugu cyiyemeje kubahiriza.
Abaturage bamwe bagaragaje ko bababajwe no kuba amakimbirane ashobora gukemurwa mu biganiro ahinduka urugomo rukoresha intwaro gakondo nk’umuhoro.
Icyo Amategeko Avuga
Mu Rwanda, gukomeretsa umuntu ku bushake ni icyaha gihanwa n’amategeko, cyane cyane iyo hakoreshejwe intwaro ishobora guteza urupfu cyangwa ubumuga buhoraho. Iyo bikozwe n’umuntu uri mu buyobozi, bishobora no gufatwa nk’icyaha gikomeye kurushaho kubera inshingano zo kurinda no kuyobora abaturage aba yarahawe.
Abasesenguzi mu by’amategeko bavuga ko iperereza ryimbitse rikwiye guhita ritangira kugira ngo hamenyekane ukuri kw’ibyabaye. Niba ibivugwa byemejwe, uwo muyobozi ashobora gukurikiranwa n’ubutabera, ndetse akanahagarikwa ku mirimo ye mu gihe iperereza rigikomeje.
Inzego Zishinzwe Umutekano Zivuga Iki?
Kugeza ubu, ntiharasohoka itangazo ryemewe n’inzego z’umutekano cyangwa ubuyobozi bw’akarere risobanura iby’aya makuru. Gusa amakuru aturuka hafi y’iperereza avuga ko hari gukorwa isuzuma ku byabaye, hakusanywa ubuhamya bw’abari aho.
Biteganyijwe ko mu masaha cyangwa iminsi iri imbere hashobora gutangwa itangazo risobanura byimbitse iby’aya makimbirane n’ingamba zafashwe.
Icyizere Cy’Abaturage
Abaturage bo muri ako gace basaba ko ukuri kujya ahagaragara bidatinze, kandi ko ubutabera bwakurikizwa nta kurobanura. Hari abagaragaza ko ibibazo by’amakimbirane, yaba ay’ubutaka cyangwa ay’imiyoborere, bikwiye gukemurwa mu mahoro no mu mucyo.
Iki kibazo kiramutse cyemejwe, cyaba ari isomo rikomeye ku bayobozi b’inzego z’ibanze ko inshingano zabo ari uguhuza no kurinda abaturage, atari ukubagirira nabi.
Mu gihe dutegereje ibisobanuro birambuye bitangwa n’inzego zibishinzwe, ijambo riri mu baturage ni rimwe: “Turashaka ukuri n’ubutabera.”