Ubutumwa bwa Thomas: Isesengura Ryimbitse ry’Inyandiko Ziburimo n’Icyo Zisobanuye ku Mwigisha

Iyo twinjiye mu nyandiko ya Ubutumwa bwa Thomas, twinjira mu isi y’amagambo 114 yitiriwe Yesu, atandukanye n’imiterere y’amavanjiri ari muri Bibiliya. Iyi nyandiko yabonetse mu 1945 i Nag Hammadi mu gihugu cya Misiri, iri mu nyandiko zizwi nka Nag Hammadi Library.

Niba uri umwigisha, umushakashatsi cyangwa umuyobozi w’itorero, iyi nyandiko ishobora kugufasha kumenya uburyo inyigisho za mbere zatekerezwagaho, uko zigereranywa n’amavanjiri asanzwe, n’uko wakwigisha abantu uko bagira ubushishozi mu gusoma inyandiko za kera.

Iyi nkuru irasesengura zimwe mu nyandiko (sayings) ziri muri Thomas, izisobanura mu buryo bwimbitse, inagaragaze icyo umwigisha yakuramo.

1. “Ushaka gusobanukirwa aya magambo ntazarye urupfu”

Inyandiko ya 1 itangira ivuga ko uwumva aya magambo atazarye urupfu.

Isesengura ryimbitse

• Iyi mvugo isa n’ivuga ku buzima bw’iteka, ariko si mu buryo busanzwe bw’amateka ya Yesu.

• Ivuga ku “gusobanukirwa” nk’inzira y’agakiza.

• Iyi myumvire ihuye n’inyigisho za Gnosticism zivuga ko ubumenyi bw’imbere ari bwo bukiza.

Icyo umwigisha yakuramo

• Yigisha ko mu mateka ya gikristo, hari amashuri atandukanye yatekerezaga ku gakiza.

• Asobanura itandukaniro hagati yo kwizera Yesu nk’Umukiza no kumenya amagambo y’ibanga nk’inzira y’agakiza.

• Atoza abanyeshuri kumenya ko inyandiko zose zigomba gusuzumwa mu rwego rw’amateka n’inyigisho z’itorero rya mbere.

2. “Ubwami buri imbere muri mwe kandi buri hanze yanyu”

Iyi ni imwe mu nyandiko zizwi cyane muri Thomas.

Ibisobanuro

• Ubwami bw’Imana busobanurwa nk’ikintu kiri mu muntu.

• Ntabwo bushyirwa ku gihe kizaza gusa.

• Bushyira imbere ubunararibonye bw’umuntu ku giti cye.

Kugereranya n’amavanjiri asanzwe

Mu Ivanjiri ya Luka, Yesu avuga ko Ubwami bw’Imana buri hagati muri mwe. Ariko mu mavanjiri asanzwe, hari n’inyigisho ivuga ko Ubwami buzahishurwa ku mugaragaro.

Icyo umwigisha yakuramo

• Ashobora gusobanura uburyo inyandiko za kera zishyira imbere ubuzima bw’imbere.

• Atoza abanyeshuri ko inyigisho zigomba gusomwa mu rwego rw’igihe n’umuco byanditswemo.

3. “Nimumenya mwe ubwanyu, muzamenyekana”

Iyi nyandiko igaruka ku gitekerezo cyo kwimenya.

Ibisobanuro byimbitse

• Kwimenya bifatwa nk’intambwe y’agakiza.

• Umuntu usobanukiwe n’uko ari, amenya isoko y’ubuzima bwe.

• Ibi bifite aho bihuriye n’imigenzo ya filozofiya ya kera.

Icyo umwigisha yakuramo

• Yigisha itandukaniro hagati yo kwimenya nk’ubushakashatsi bw’umuntu ku giti cye no kwizera nk’ukwiyegurira Imana.

• Asobanura ko mu mateka, hari imihurire hagati y’iyobokamana na filozofiya.

4. “Niba muzana iby’imbere hanze, bizabakiza”

Iyi nyandiko ivuga ko ukuri kw’imbere kuzana agakiza.

Isesengura

• Igaragaza igitekerezo cy’uko umuntu afite “urumuri rwihishe.”

• Agakiza kaboneka mu kubigaragaza.

Icyo umwigisha yakwigisha

• Kwigisha abanyeshuri gusobanukirwa imvugo y’ikigereranyo.

• Kwerekana uko inyandiko za kera zakoresheje imvugo y’ibanga.

5. “Umuntu ashaje ntatinya kubaza umwana w’iminsi irindwi”

Iyi nyandiko irimo igitekerezo cy’uko ukuri kutarebwa ku myaka.

Ibisobanuro

• Ukuri ntikugendera ku rwego rw’imyaka.

• Ubwenge bushobora kuba mu batagaragara nk’abafite ubunararibonye.

Icyo umwigisha yakuramo

• Yigisha agaciro ko kwicisha bugufi.

• Asobanura ko mu mateka y’iyobokamana, hari imvugo nyinshi zigereranya.

6. “Iyo muhinduye babiri bakaba umwe…”

Iyi nyandiko ivuga ku bumwe bw’imbere.

Isesengura

• Ivuga ku guhuza ibice by’umuntu.

• Hari abashakashatsi babona ko ishobora gusobanura ubumwe bw’umubiri n’umwuka.

Icyo umwigisha yakwigisha

• Yigisha abanyeshuri ko inyandiko zishobora kugira ibisobanuro byinshi.

• Atoza ubushobozi bwo gusobanura mu buryo bwagutse.

7. Ibyerekeye urumuri

Mu nyandiko nyinshi za Thomas, urumuri ruvugwa nk’ikimenyetso cy’ubumenyi.

Ibisobanuro

• Urumuri rugaragaza ukuri.

• Umwijima ugereranya ubujiji.

Icyo umwigisha yakuramo

• Yigisha uburyo imvugo y’ikigereranyo ikoreshwa mu nyandiko za kera.

• Agereranya n’imvugo zisa n’izo mu Ivanjiri ya Yohana.

8. Imiterere y’inyandiko

Ubutumwa bwa Thomas butandukanye n’amavanjiri asanzwe:

• Nta nkuru z’amateka burimo.

• Nta bisobanuro ku musaraba cyangwa izuka.

• Bushingiye ku magambo gusa.

Icyo umwigisha agomba kumenya

• Ibi bigaragaza ko ari inyandiko y’amagambo (sayings gospel).

• Byerekana ko hari amatsinda ya mbere yibandaga ku magambo kuruta ku nkuru.

9. Impamvu Itorero ritayemeye

Mu kinyejana cya 4, abayobozi b’itorero nka Athanasius wa Alexandria bashyizeho urutonde rw’ibitabo byemewe.

Impamvu z’ingenzi

• Kutahuza n’inyigisho z’intumwa.

• Kwandikwa nyuma y’igihe cy’intumwa.

• Kutakoreshwa cyane mu matorero menshi.

Umwigisha agomba gusobanura ko guhitamo ibitabo byera byari inzira y’igihe kirekire, ishingiye ku bushishozi n’ubumwe bw’amatorero.

10. Icyo umwigisha yakwigisha abanyeshuri

a) Gusoma mu rwego rw’amateka

Inyandiko zigomba gusomwa hifashishijwe amateka y’igihe zanditswemo.

b) Kugereranya inyandiko

Gereranya Thomas n’amavanjiri asanzwe.

c) Gutoza ubushishozi

Abanyeshuri bagomba kumenya gutandukanya inyandiko z’iyobokamana n’inyigisho zemewe mu itorero.

Umusozo

Ubutumwa bwa Thomas ni inyandiko ifite agaciro mu mateka, ariko si igitabo cyashyizwe muri Bibiliya. Kirimo amagambo atera gutekereza, asaba gusobanurwa mu buryo bwimbitse.

Ku mwigisha, iki gitabo ni igikoresho cyiza cyo:

• Kwigisha amateka y’iyobokamana

• Gusobanura itandukaniro ry’inyigisho

• Gutoza abanyeshuri gusoma inyandiko za kera mu buryo bw’ubushishozi

Kwiga Thomas ntibigamije gusimbuza Bibiliya, ahubwo bifasha kumenya uburyo ukwizera kwa gikristo kwanyuze mu bihe bitandukanye, n’uko Itorero ryagiye rishyiraho urutonde rw’ibitabo byemewe.

Umwigisha w’umunyabwenge azigisha abanyeshuri be gusoma, kugereranya, no gushishoza—kuko ukuri ntigutinya ibibazo, ahubwo gukomera kurushaho iyo gusuzumwe neza.