Mu Karere ka Muhanga humvikanye inkuru ibabaje yakoze ku mitima ya benshi, aho umugore usanzwe ari umwarimu mu ishuri rya TTC Muhanga yagerageje kwiyahura akoresheje umuti wica udukoko, nyuma y’igihe bivugwa ko yari amaze ahura n’ihungabana rikomeye rituruka ku kuba yarahoraga ashyirwa ku nkeke n’uwo bashakanye amushinja ko atabyara. Ku bw’amahirwe, abaturanyi n’abo mu muryango we batabaye bwangu, bamugeza kwa muganga akiri muzima, ubu akaba ari kwitabwaho n’abaganga mu bitaro bya Kabgayi.
Amakuru aturuka hafi y’uyu muryango avuga ko uyu mugore yari amaze igihe agaragaza ibimenyetso by’agahinda gakabije, kwigunga no guhorana intimba. Abamuzi bavuga ko yari asanzwe ari umuntu utuje, wiyubaha kandi ukunda akazi ke k’ubwarimu, ariko ko mu minsi ya vuba yahoraga asa n’ufite ibitekerezo byinshi bimuremereye. Icyakora, ngo ntibyari byoroshye ko avugisha ukuri ku kibazo cyari kimwugarije, kuko cyari gifitanye isano n’ubuzima bwe bwite n’ingo ye.
Ikibazo cyo kutabyara ni kimwe mu bibazo bikomeye bishobora guhungabanya umuryango, cyane cyane mu mico myinshi yo muri Afurika aho kubyara bifatwa nk’ishingiro ry’urushako. Hari aho usanga igitutu cy’umuryango mugari, inshuti n’abaturanyi gituma abashakanye babaho mu buzima bwo kwikanga no kumva ko bagomba kwisobanura buri gihe. Iyo bigeze aho umwe mu bashakanye ashyira undi ku nkeke amushinja ikibazo cy’ubugumba atabanje gushaka ibisubizo by’ubuvuzi no kuganira mu mahoro, bishobora kuvamo ihungabana rikomeye.
Abahanga mu by’imitekerereze ya muntu bavuga ko guhora ubwirwa amagambo asesereza, gushinjwa no guteshwa agaciro bishobora kugera ku rwego rwo gutera depression, kwiheba no kumva ko ubuzima butagifite agaciro. Iyo umuntu ageze kuri urwo rwego, ashobora gufata ibyemezo bikomeye mu kanya gato, birimo no gushaka kwivutsa ubuzima. Ibi ntibivuze ko ikibazo kidafite umuzi, ahubwo bigaragaza ko uburyo gikemurwa bushobora kurushaho kukigira kibi.
Mu muryango nyarwanda, urushako rushingiye ku masezerano y’urukundo, kubahana no gufashanya mu byiza no mu bibi. Iyo umwe mu bashakanye ahuye n’ikibazo cy’ubuzima, haba icy’ubugumba cyangwa ikindi, igikwiye ni uko bombi bafatanya kugishakira igisubizo. Ubuvuzi bugezweho bugaragaza ko ikibazo cyo kutabyara kitareba umugore wenyine, kuko hari n’igihe kiba gituruka ku mugabo cyangwa ku mpamvu zombi. Ni yo mpamvu ari ingenzi ko abashakanye bajyana kwa muganga bombi, bakipimisha, bakaganirizwa kandi bagahabwa inama.
Ibi kandi bigomba kujyana no kwirinda amagambo asesereza n’ibitutsi. Amagambo arakomeretsa kurusha inkoni. Umuntu ushobora kubabara ku mubiri agakira, ariko uwakomerekejwe ku mutima ashobora kubimarana imyaka myinshi. Iyo umuntu ahoranye igitutu mu rugo iwe, aho yagombye kuruhukira no kubona ihumure, bishobora kumusenyera ku mugaragaro no mu ibanga.
Abaturanyi n’inshuti z’uyu muryango bavuga ko batunguwe no kumva ko uyu mwarimu yageze aho atekereza kwiyambura ubuzima, kuko ku kazi ke yari azwiho ubwitange no gukunda abanyeshuri. Ibi biratwereka ko hari igihe abantu bababazwa mu ibanga, bakambara inseko ku manywa ariko nijoro bakarira bonyine. Ni yo mpamvu tugomba kwiga kumva no kureba ibimenyetso by’ihungabana ku bo tubana na bo, tukabegera tukabaganiriza mbere y’uko ibintu bigera kure.
Inzego zitandukanye zirimo iz’ubuzima n’iz’imibereho myiza y’abaturage zikomeje gushishikariza abantu kugana abaganga n’abajyanama b’ihungabana igihe bahuye n’ibibazo bibaremereye. Kugana umujyanama si ikimenyetso cy’intege nke, ahubwo ni intambwe y’ubutwari yo kwemera ko ukeneye ubufasha. Iyo ikibazo gishakiwe umuti hakiri kare, birinda ingaruka zikomeye zirimo no kwiyahura.
Ni ngombwa kandi ko imiryango yombi, yaba uw’umugabo cyangwa uw’umugore, irinda gushyira igitutu ku bashakanye bababaza ku byerekeye kubyara. Hari igihe amagambo avugwa n’ababyeyi cyangwa bene wabo, nko kubaza ngo “murateganya kubyara ryari?” cyangwa “ni iki kibabuza?”, aba ari isoko y’ihungabana rikomeye. Nubwo ababivuga baba batabigambiriye nabi, bishobora kubabaza cyane ababibazwa.
Iyi nkuru yo muri Muhanga ikwiye kutubera isomo rikomeye. Ubuzima ni impano itagereranywa, kandi nta kibazo na kimwe gikwiye gutuma umuntu atekereza kubwambura. Iyo hari ukutumvikana mu bashakanye, inzira nziza ni ukuganira, gushaka ubujyanama no gufatanya gushaka ibisubizo. Niba kandi bigaragara ko kubana byananiranye burundu, gutandukana mu mahoro ni amahitamo meza kurusha kubana mu makimbirane adashira.
Umuryango Nyarwanda urasabwa kongera guha agaciro amahoro mu ngo. Kubahana, kwihanganirana no kumva uwo mwashakanye ni inkingi zubaka urugo rukomera. Nta muntu n’umwe ukwiye guhozwa ku nkeke, guteshwa agaciro cyangwa kumva ko ntacyo amaze kubera ikibazo runaka. Iyo byanze, aho kugera ku rwego rwo kwivutsa ubuzima cyangwa guteza undi akaga, ni byiza gufata icyemezo cyo gutandukana mu mahoro, buri wese agahabwa amahirwe yo kubaho ubuzima bwe mu mutuzo.
Dusore twihanangiriza buri muryango: muhane amahoro, muganire ku bibazo byanyu mutishishanya, kandi mwubahe ubuzima nk’impano y’agaciro. Nta kibazo na kimwe gikwiye kuruta agaciro k’ubuzima bwa muntu. Kwihangana, kuganira no gushaka ubufasha ni byo bizubaka umuryango ukomeye, aho guhitamo inzira y’icuraburindi yo kwivutsa ubuzima.
