Abapolisi ba Kenya n’Imiryango yabo Bashimiye Perezida William Ruto Wabazamuriye Imishahara ku Kigero Kigaragara
Mu gihe ibihugu byinshi byo muri Afurika bikomeje kugerageza kunoza imibereho y’abakozi ba Leta, muri Kenya ho hafashwe icyemezo gikomeye cyashimishije cyane inzego z’umutekano n’imiryango yabo. Perezida wa Kenya, William Ruto, yatangaje gahunda nshya yo kongera imishahara y’abapolisi, abacungagereza ndetse n’abandi bakorera inzego z’umutekano.
Iki cyemezo cyashimishije cyane abapolisi bo muri Kenya n’imiryango yabo, bavuga ko ari intambwe ikomeye mu kuzamura imibereho yabo no kubashishikariza gukora akazi kabo neza. Nk’uko byatangajwe n’inzego zishinzwe abakozi ba Leta, umupolisi utangiye akazi azajya ahembwa 651,000 Frw avuye ku mushahara wa 440,000 Frw yahabwaga mbere. Ku bapolisi bakuru ho, umushahara ushobora kugera hafi kuri miliyoni 4 Frw, uvuye kuri miliyoni 3 Frw.
Iyi gahunda ntireba abapolisi gusa, kuko n’abacungagereza bakorera mu rwego rwa Kenya Prisons Service na bo imishahara yabo yazamuwe ku rwego rushimishije.
Impamvu Guverinoma ya Kenya Yazamuye Imishahara
Perezida William Ruto yavuze ko iki cyemezo cyafashwe hagamijwe gukemura ibibazo byari bimaze igihe bigaragara mu mibereho y’abapolisi. Mu myaka ishize, abapolisi bo muri Kenya bagiye bagaragaza ko umushahara bahabwaga utajyanye n’akazi gakomeye bakora ndetse n’ingaruka bashobora guhura na zo mu gihe bari mu kazi.
Mu ijambo rye, Ruto yavuze ko inzego z’umutekano ari zo zifatiye runini ituze n’iterambere ry’igihugu. Yagize ati:
“Igihugu gifite umutekano nicyo gishobora gutera imbere. Niyo mpamvu tugomba kwita ku bapolisi bacu no kubaha agaciro bakwiye.”
Guverinoma yavuze ko kuzamura imishahara bizatuma abapolisi bagira morale nziza mu kazi, bikanafasha kugabanya ibibazo by’ ruswa cyangwa imyitwarire idakwiye.
Imiterere y’Urwego rwa Polisi muri Kenya
Urwego rwa polisi muri Kenya rugizwe n’inzego nyinshi zikorera hamwe mu kubungabunga umutekano w’igihugu. Polisi ikorera munsi y’urwego rwitwa National Police Service of Kenya, ruyobora ibikorwa byose by’umutekano bya polisi.
Iyi polisi igizwe n’amashami atandukanye arimo:
-
Kenya Police Service – ishami rikora akazi ka polisi mu mijyi n’ahandi mu gihugu
-
Administration Police Service – rifasha mu bikorwa by’umutekano wihariye n’ubuyobozi bw’ibanze
-
Directorate of Criminal Investigations – rishinzwe iperereza ku byaha bikomeye
Aya mashami yose akorera hamwe mu kurinda abaturage no kubungabunga ituze mu gihugu cya Kenya.
Uko Imishahara Mishya Iteye
Nyuma y’ivugurura rishya, imishahara mishya izajya itangwa ku buryo bukurikira:
-
Umupolisi utangiye akazi: 651,000 Frw
-
Abapolisi bafite uburambe: hagati ya 800,000 na miliyoni 2 Frw
-
Abapolisi bakuru: kugeza hafi miliyoni 4 Frw
Abasesenguzi bavuga ko iri zamuka ry’imishahara rishobora kugira ingaruka nziza ku mikorere ya polisi.
Ibyishimo Mu Miryango y’Abapolisi
Imiryango y’abapolisi yakiriye aya makuru n’ibyishimo byinshi. Bamwe mu baganiriye n’itangazamakuru bavuze ko ubuzima bwabo bwari busanzwe bugoye kubera imishahara mito ugereranyije n’ibiciro by’ubuzima muri Kenya.
Hari umupolisi umwe wo mu mujyi wa Nairobi wavuze ko kuzamura umushahara bizamufasha kwita ku bana be neza no kubaha uburezi bwiza.
Undi mupolisi yavuze ati:
“Iyo igihugu cyita ku bapolisi bacyo, bituma natwe turushaho gukunda akazi kacu no kurinda abaturage.”
Icyizere cyo Kurwanya Ruswa
Kimwe mu bibazo byavugwaga mu nzego z’umutekano muri Kenya ni ruswa. Abasesenguzi benshi bemeza ko umushahara muto ari umwe mu mpamvu zituma bamwe mu bapolisi bashobora kugwa muri ruswa.
Kuzamura imishahara bishobora gufasha mu:
-
Kugabanya ruswa
-
Kongera ubunyamwuga
-
Kuzamura icyizere abaturage bafitiye polisi
Ingaruka ku Bukungu bwa Kenya
Nubwo iki cyemezo cyashimishije abakozi b’inzego z’umutekano, hari n’abasesenguzi mu by’ubukungu bagaragaza ko bishobora kongera umutwaro ku ngengo y’imari ya leta.
Kenya isanzwe ifite umubare munini w’abapolisi ugereranyije n’ibihugu byinshi byo muri Afurika. Bivuze ko kuzamura imishahara yabo bisaba amafaranga menshi cyane.
Ariko Guverinoma ivuga ko amafaranga azakoreshwa muri iyi gahunda azaba ari ishoramari mu mutekano w’igihugu.
Uko Afurika Iri Guhindura Imibereho y’Abapolisi
Mu bihugu byinshi bya Afurika, guverinoma zatangiye gutekereza ku mibereho y’abapolisi. Ibi biterwa n’uko umutekano ufatwa nk’ishingiro ry’iterambere.
Ibihugu bimwe byamaze gutangira kuvugurura inzego za polisi harimo:
-
Ghana
-
Afurika y’Epfo
-
Tanzania
Aya mavugurura arimo kuzamura imishahara, kongera amahugurwa ndetse no gushyiraho ibikoresho bigezweho.
Icyo Abasesenguzi Babivugaho
Abasesenguzi mu bya politiki bavuga ko iki cyemezo cya Perezida William Ruto gishobora kongera icyizere abaturage bafitiye ubuyobozi bwe.
Hari abemeza ko iki gikorwa gishobora no kugira ingaruka nziza mu matora ataha, kuko abakozi ba Leta n’imiryango yabo ari igice kinini cy’abatora.
Ariko hari n’abandi bavuga ko icy’ingenzi atari ukuzamura imishahara gusa, ahubwo ko hagomba no kunozwa imikorere ya polisi no kubaka umubano mwiza n’abaturage.
Umwanzuro
Kuzamura imishahara y’abapolisi muri Kenya ni icyemezo cyafashwe mu rwego rwo kuzamura imibereho yabo no kubashishikariza gukora akazi kabo neza. Perezida William Ruto yavuze ko umutekano w’igihugu ari wo musingi w’iterambere, bityo ko guverinoma igomba guha agaciro abagira uruhare mu kuwubungabunga.
Nubwo iki cyemezo gishobora kongera umutwaro ku ngengo y’imari ya Leta, benshi bemera ko ari intambwe nziza ishobora kuzamura imikorere ya polisi no kongera icyizere abaturage bafitiye inzego z’umutekano.
Mu gihe iyi gahunda izaba ishyizwe mu bikorwa neza, Kenya ishobora kuba urugero ku bindi bihugu byo muri Afurika mu bijyanye no kwita ku bapolisi n’abandi bakora mu nzego z’umutekano.