Abanyeshuri barenga 400 b’Ishuri rya Polisi rya Gishari basuye Inteko Ishinga Amategeko: Intambwe ikomeye mu gusobanukirwa imikorere y’inzego z’igihugu
Ku wa Kabiri, abanyeshuri barenga 400 biga mu Ishuri rya Polisi rya Gishari bakoze urugendo rw’ingenzi rubajyana gusura Inteko Ishinga Amategeko y’u Rwanda. Uru ruzinduko rwari rugamije kubafasha kurushaho gusobanukirwa imiterere n’imikorere y’Inteko Ishinga Amategeko, imwe mu nzego eshatu zigize ubuyobozi bw’igihugu.
Iri shuri rya Polisi riherereye mu Karere ka Rwamagana mu Ntara y’Iburasirazuba, rikaba ari imwe mu mashuri akomeye mu Rwanda atanga amahugurwa ku bapolisi bashya n’abasanzwe mu rwego rwo kubongerera ubumenyi n’ubunyamwuga mu kazi kabo ka buri munsi.
Uru ruzinduko rw’abanyeshuri barenga 400 rugaragaza imbaraga Leta y’u Rwanda ishyira mu burezi n’amahugurwa y’abakora mu nzego z’umutekano, hagamijwe ko bakora akazi kabo basobanukiwe neza amategeko, inzego z’igihugu n’inshingano zabyo.
Impamvu nyamukuru y’uru ruzinduko
Uru ruzinduko rwari rugamije gufasha abanyeshuri biga mu Ishuri rya Polisi rya Gishari gusobanukirwa neza uko Inteko Ishinga Amategeko ikora n’inshingano zayo mu miyoborere y’igihugu.
Inteko Ishinga Amategeko ni imwe mu nzego z’ingenzi zigize ubuyobozi bw’igihugu, ikaba ifite inshingano zo gutegura amategeko, kugenzura ibikorwa bya Guverinoma no guhagararira inyungu z’abaturage.
Mu gusobanurirwa imikorere y’iyi nteko, aba banyeshuri bahawe amahirwe yo kumenya uburyo amategeko ategurwa, uko asuzumwa, uko atorwa ndetse n’uko ashyirwa mu bikorwa.
Ibi ni ingenzi cyane cyane ku banyeshuri biga ibijyanye n’umutekano n’ikorwa ry’amategeko, kuko akazi kabo ka buri munsi gashingira ku kubahiriza amategeko no gufasha kuyashyira mu bikorwa.
Uko uruzinduko rwagenze
Mu gihe bari bageze mu Ngoro y’Inteko Ishinga Amategeko iherereye i Kigali, aba banyeshuri bakiriwe n’abakozi b’iyi nteko babasobanurira byinshi ku mateka yayo, imiterere n’imikorere yayo.
Basobanuriwe ko Inteko Ishinga Amategeko igizwe n’imitwe ibiri ari yo:
-
Umutwe w’Abadepite
-
Umutwe wa Sena
Aba banyeshuri basobanuriwe ko buri mutwe ufite inshingano zawo n’uburyo ukora, ariko bose bahuriye ku ntego imwe yo guteza imbere amategeko meza afasha igihugu gutera imbere.
Banasobanuriwe uburyo amategeko atangizwa, aho ashobora gutangizwa na Guverinoma, n’Abadepite cyangwa Sena, hanyuma agasuzumwa mu byiciro bitandukanye mbere yo kwemezwa burundu.
Umwanya wo kubaza ibibazo
Kimwe mu bice by’ingenzi byaranze uru ruzinduko ni umwanya aba banyeshuri bahawe wo kubaza ibibazo.
Aba banyeshuri bagaragaje amatsiko menshi ku buryo amategeko ategurwa n’uko ashyirwa mu bikorwa. Bimwe mu bibazo bibajijwe byibanze ku ngingo zikurikira:
-
Uko Inteko Ishinga Amategeko igenzura ibikorwa bya Guverinoma
-
Uruhare rw’abadepite mu gukemura ibibazo by’abaturage
-
Uburyo amategeko ajyanye n’umutekano w’igihugu ategurwa
-
Uko inzego z’umutekano nka Polisi zifatanya n’izindi nzego mu gushyira mu bikorwa amategeko
Ababahaye ibiganiro basubije ibi bibazo mu buryo burambuye, bagaragaza ko Inteko Ishinga Amategeko ifite uruhare rukomeye mu gutuma igihugu kiyoborwa hakurikijwe amategeko.
Akamaro k’uru ruzinduko ku banyeshuri
Uru ruzinduko rufite akamaro gakomeye ku banyeshuri biga mu Ishuri rya Polisi rya Gishari.
Icya mbere, rubafasha gusobanukirwa neza imikorere y’inzego z’igihugu, cyane cyane urwego rushinzwe gushyiraho amategeko.
Icya kabiri, rubafasha kumenya neza aho inshingano zabo zitangirira n’aho zigarukira mu bijyanye no gushyira mu bikorwa amategeko.
Icya gatatu, rubaha ubumenyi bufasha kubaka umubano mwiza hagati y’inzego zitandukanye z’igihugu.
Ku bapolisi b’ejo hazaza, kumenya neza imikorere y’Inteko Ishinga Amategeko ni ingenzi cyane, kuko amategeko bashyira mu bikorwa aturuka muri iyi nteko.
Uruhare rw’inzego z’umutekano mu kubahiriza amategeko
Polisi y’u Rwanda ni imwe mu nzego z’umutekano zifite inshingano zo kurinda umutekano w’abaturage n’ibyabo, ndetse no gufasha mu kubahiriza amategeko y’igihugu.
Kubera iyo mpamvu, amahugurwa ahabwa abanyeshuri ba Polisi ntibagarukira gusa ku bumenyi bw’umutekano, ahubwo anabafasha gusobanukirwa amategeko n’imiyoborere y’igihugu.
Iyo bapolisi basobanukiwe neza uko amategeko akorwa n’uko ashyirwa mu bikorwa, bibafasha gukora akazi kabo neza, birinda amakosa ashobora guterwa no kutamenya amategeko.
Icyo iri suzuma risobanura ku miyoborere myiza
Uruzinduko nk’uru rufite uruhare rukomeye mu kubaka imiyoborere myiza mu gihugu.
Iyo abanyeshuri b’inzego z’umutekano bagize amahirwe yo gusura inzego zifata ibyemezo nk’Inteko Ishinga Amategeko, bibafasha gusobanukirwa neza uburyo inzego zitandukanye zikorana.
Ibi bituma habaho imikoranire myiza hagati y’inzego zishinzwe gushyiraho amategeko n’izishinzwe kuyashyira mu bikorwa.
Mu Rwanda, iyi mikoranire ni imwe mu mpamvu zituma igihugu gikomeza kugira ituze n’umutekano uhamye.
Gusesengura akamaro k’iyi gahunda
Iyo turebye neza uru ruzinduko, bigaragara ko rufite ibisobanuro byinshi birenze gusura gusa.
1. Kwagura ubumenyi bw’abanyeshuri
Abanyeshuri bungutse ubumenyi ku bijyanye n’imikorere y’inzego z’igihugu, bikazabafasha mu kazi kabo ka buri munsi.
2. Guteza imbere umuco wo kubaza no gusobanukirwa
Umwanya bahawe wo kubaza ibibazo ubafasha kurushaho gusobanukirwa ibintu aho kubifata uko byumvikana gusa.
3. Gukomeza kubaka inzego zifite ubumenyi
Iyo abakozi b’inzego z’umutekano bahawe ubumenyi ku mategeko n’inzego z’igihugu, bituma bakora akazi kabo mu buryo bw’umwuga kandi bwubahiriza amategeko.
4. Gushimangira imikoranire y’inzego
Uru ruzinduko rugaragaza ko inzego z’igihugu zikorana mu buryo bwuzuzanya.
Uruhare rw’amasomo nk’aya mu kubaka igihugu
Mu Rwanda, amashuri y’inzego z’umutekano agenda ashyira imbaraga mu guha abanyeshuri ubumenyi butandukanye.
Ibi birimo:
-
amategeko
-
ubuyobozi
-
imiyoborere myiza
-
uburenganzira bwa muntu
Iyo abanyeshuri bigishijwe ibi byose, bituma baba abakozi b’umutekano bafite ubumenyi bwagutse, bashobora gufasha igihugu mu kubungabunga amahoro n’umutekano.
Umwanzuro
Uruzinduko rw’abanyeshuri barenga 400 b’Ishuri rya Polisi rya Gishari basuye Inteko Ishinga Amategeko ni igikorwa cy’ingenzi mu rwego rwo kubafasha gusobanukirwa imikorere y’inzego z’igihugu.
Mu gusobanurirwa imiterere n’imikorere by’Inteko, ndetse no kubona umwanya wo kubaza ibibazo, aba banyeshuri bungutse ubumenyi buzabafasha mu kazi kabo k’ejo hazaza.
Ibi bigaragaza uburyo u Rwanda rukomeje gushora imari mu burezi n’amahugurwa y’abakora mu nzego z’umutekano, hagamijwe kubaka igihugu gifite inzego zikora kinyamwuga, zubahiriza amategeko kandi zikorana mu guteza imbere imibereho myiza y’abaturage.
Mu gihe uru ruzinduko ruzakomeza kuba imwe mu nzira zifasha abanyeshuri gusobanukirwa neza inshingano zabo, biteganyijwe ko ruzagira uruhare rukomeye mu kubaka abapolisi bafite ubumenyi, ubunyamwuga n’ubwitange mu kurinda umutekano w’u Rwanda.
