Intambara iri hagati ya United States na Iran ikomeje gufata indi ntera, nyuma y’uko Minisitiri w’Ingabo wa Amerika Pete Hegseth atangaje ko umunsi wa none ushobora kuba umunsi ukaze kurusha iyindi mu bitero bya gisirikare Amerika igaba kuri Iran.
Mu kiganiro yagiranye n’itangazamakuru i Washington, Hegseth yavuze ko ingabo za Amerika zitegura kohereza indege nyinshi z’intambara, indege zirasa bombe ndetse n’ibindi bitero byinshi bikomeye ku birindiro bya Iran.
Yagize ati: “Uyu munsi uzaba ari wo munsi ukomeye kurusha indi yose mu bitero byacu muri Iran. Tuzakoresha indege nyinshi z’intambara, indege zirasa bombe nyinshi ndetse n’ibitero byinshi kurusha mbere.”
Aya magambo yatumye isi yose ikomeza gukurikiranira hafi uko ibintu byifashe mu Burasirazuba bwo Hagati, aho iyi ntambara ishobora kugira ingaruka zikomeye ku mutekano w’akarere ndetse n’ubukungu bw’isi.
Intambara yatangiye gute?
Intambara hagati ya United States na Iran yatangiye mu mpera za Gashyantare 2026, nyuma y’uko Amerika itangiye ibikorwa bya gisirikare byiswe Operation Epic Fury bigamije kwangiza ubushobozi bwa Iran mu bya gisirikare.
Amerika ivuga ko intego nyamukuru ari:
-
gusenya ibisasu bya missile bya Iran
-
gusenya uruganda rukora drone n’intwaro
-
gusenya ubushobozi bwa Iran bwo gukora intwaro za kirimbuzi
-
kugabanya imbaraga z’ingabo za Iran ku nyanja
Ku rundi ruhande, Iran ivuga ko Amerika ari yo yatangije igitero, kandi ko izakomeza kwirwanaho kugeza ku mpera.
Amerika imaze kurasa ibitero birenga 5000
Amakuru atangwa n’ingabo za Amerika avuga ko kuva intambara yatangira, ibitero bya gisirikare byibasiye intego zirenga 5000 muri Iran.
Muri ibyo bitero:
-
ubwato bwa Iran burenga 50 bwangiritse cyangwa burarohama
-
ibigo byinshi bya gisirikare byangijwe
-
ibirindiro bya missile byasenywe
Abayobozi b’ingabo za Amerika bavuga ko ibi bitero byatumye ubushobozi bwa Iran bwo kurasa missile bugabanuka cyane.
Bavuga ko mu masaha 24 ashize Iran yarashe missile nke cyane kurusha izindi nshuro zose kuva intambara yatangira.
Iran nayo iri kwihorera
Nubwo Amerika ivuga ko iri gutsinda iyi ntambara, Iran nayo ntiyicaye ubusa.
Ingabo za Iran zatangaje ko zarashe ibisasu byinshi ku birindiro bya Amerika ndetse n’ibihugu bifatanya na Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati.
Hari n’ibitero byibasiye ibihugu by’inshuti za Amerika birimo:
-
Israel
-
ibihugu byo mu Kigobe cya Persian Gulf
Ibi bitero byatumye ibintu bikomeza gufata indi ntera mu karere.
Ingaruka ku bukungu bw’isi
Intambara hagati ya United States na Iran iri kugira ingaruka ku bukungu bw’isi yose.
Imwe mu mpamvu zikomeye ni uko Iran ishobora gufunga inzira y’ubwikorezi bw’amavuta yitwa:
Strait of Hormuz
Iyi nyanja inyuramo igice kinini cy’amavuta ajya ku isoko mpuzamahanga.
Abasesenguzi bavuga ko gufungwa kwayo bishobora:
-
kuzamura cyane ibiciro bya lisansi
-
guhungabanya ubucuruzi bw’isi
-
guteza ikibazo gikomeye mu bukungu bw’ibihugu byinshi
Impungenge ku buzima bw’abasivili
Nubwo ingabo za Amerika zivuga ko zigamije gusa intego za gisirikare, hari impungenge ku buzima bw’abaturage.
Raporo zitandukanye zagaragaje ko hari aho ibitero byahitanye abaturage benshi, harimo n’abana.
Urugero ni igitero cyagabwe ku ishuri ry’abakobwa muri Iran cyahitanye abantu barenga 160, benshi muri bo bari abana.
Icyo kibazo cyateje impaka zikomeye ku rwego mpuzamahanga.
Perezida Trump avuga ko intambara ishobora kurangira vuba
Perezida wa Amerika Donald Trump yavuze ko nubwo ibitero bikomeje gukaza umurego, intambara ishobora kurangira vuba.
Yagize ati:
“Iyi ntambara ishobora kurangira vuba cyane kurusha uko abantu babyibwira.”
Ariko abandi bayobozi ba gisirikare bavuga ko ibintu bishobora gufata igihe, bitewe n’uko Iran ikomeje kurwanya ibitero.
Ibihugu byinshi byatangiye kugira impungenge
Ibihugu byinshi ku isi byatangiye gusaba ko haba ibiganiro by’amahoro hagati ya Amerika na Iran.
Bimwe mu bihugu byagaragaje impungenge ni:
-
China
-
Russia
-
France
-
Germany
Ibi bihugu byasabye impande zombi kwirinda gukomeza kongera imbaraga z’intambara, kuko bishobora guteza ikibazo gikomeye ku isi.
Ese iyi ntambara ishobora gukura?
Abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga bavuga ko iyi ntambara ishobora:
-
gukura ikaba intambara nini mu Burasirazuba bwo Hagati
-
gukurura ibindi bihugu by’inshuti z’impande zombi
-
guhungabanya cyane ubukungu bw’isi
Hari impungenge ko ishobora no kugira ingaruka ku bindi bihugu bikomeye ku isi.
Umwanzuro
Mu gihe Minisitiri w’Ingabo wa Amerika Pete Hegseth atangaje ko uyu munsi ushobora kuba ukomeye kurusha iyindi mu bitero byibasira Iran, amaso y’isi yose ari ku Burasirazuba bwo Hagati.
Intambara hagati ya United States na Iran ishobora gukomeza kugira ingaruka zikomeye ku mutekano w’isi, ubukungu mpuzamahanga ndetse n’ubuzima bw’abaturage benshi.
Abasesenguzi benshi bavuga ko igisubizo kirambye cy’iki kibazo ari ibiganiro by’amahoro, aho gukomeza kongera imbaraga z’intambara.