Laurence Kanyuka Umuvugizi w’Ihuriro rirwanya ubutegetsi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, AFC/M23, amaze gutangaza ko Umujyi wa Goma wagabweho igitero cya dorone cyahitanye abantu 3 mu gitondo cyo kuri uyu wa Gatatu tariki 11 Werurwe 2026.
Mu rucyerera rwo kuri uyu wa Gatatu tariki ya 11 Werurwe, mu mujyi wa Goma mu Burasirazuba bwa Democratic Republic of the Congo habaye igitero gikomeye cyavuzwe ko cyakozwe hifashishijwe drone, kikaba cyahitanye abantu barimo n’umukozi w’ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku bana, UNICEF. Iki gitero cyabaye mu gitondo kare, gitera ubwoba n’impungenge ku mutekano w’abaturage basanzwe ndetse n’abakozi b’imiryango mpuzamahanga ikorera muri aka gace.
Amakuru atandukanye yatangajwe n’inzego z’umutekano ndetse n’abaturage bo muri Goma agaragaza ko icyo gitero cyaturutse ku ngabo za leta ya Congo, zizwi nka Forces Armées de la République Démocratique du Congo (FARDC). Icyo gitero cyakozwe hifashishijwe drone ya gisirikare, igatera igisasu mu gace kari gatuwe cyane n’abaturage ndetse gakoreramo n’imiryango mpuzamahanga.
Uko igitero cyabaye
Abaturage bo mu bice bitandukanye by’umujyi wa Goma bavuga ko bumvise urusaku rukomeye rw’iturika mu masaha ya mu rukerera, mbere gato y’uko izuba rirasa. Bamwe muri bo bavuze ko babonye indege nto ya drone izenguruka mu kirere mbere y’uko igisasu giturika.
Umwe mu baturage batuye hafi y’aho igisasu cyaguye yavuze ko icyo gitero cyateje akaduruvayo n’ubwoba bwinshi.
“Twumvise urusaku rukomeye cyane, amazu amwe aranyeganyega. Abantu batangiye gusohoka mu ngo biruka, bamwe barira, abandi baratakamba bashaka kumenya icyabaye,”
Aya magambo agaragaza uburyo abaturage bagize ubwoba bukomeye nyuma y’iki gitero cyabaye mu buryo butunguranye.
Amakuru y’ibanze agaragaza ko iki gitero cyahitanye abantu benshi, barimo umukozi wa UNICEF wari mu kazi ke ko gufasha abana n’imiryango ikennye mu gace kugarijwe n’intambara.
Umukozi wa UNICEF mu baguye muri iki gitero
Mu bapfuye harimo umukozi w’ishami rya United Nations Children’s Fund (UNICEF), wari usanzwe akora ibikorwa byo gufasha abana n’imiryango yibasiwe n’intambara mu Burasirazuba bwa Congo.
UNICEF ni umwe mu miryango mpuzamahanga ifasha cyane abana bari mu bihe bikomeye, cyane cyane mu bice byugarijwe n’intambara, inzara ndetse n’ibiza bitandukanye.
Urupfu rw’uyu mukozi rwateye agahinda gakomeye mu bakozi b’imiryango mpuzamahanga ikorera muri aka gace, aho bavuga ko ibikorwa byabo byari bigamije gufasha abaturage basanzwe.
Abakozi b’uyu muryango bavuga ko ari igihombo gikomeye kuba umuntu wari uri mu kazi ko gutabara no gufasha abana yaguye mu gitero cya gisirikare.
Impungenge ku mutekano w’abaturage
Iki gitero cyateje impungenge zikomeye ku mutekano w’abaturage batuye mu mujyi wa Goma, umujyi umaze igihe uhanganye n’ibibazo by’umutekano bitewe n’intambara n’imirwano ihoraho hagati y’ingabo za leta n’imitwe yitwaje intwaro.
Abasesenguzi mu by’umutekano bavuga ko ikoreshwa rya drone mu mirwano rishobora kongera ubukana bw’intambara, cyane cyane iyo rikoreshwa mu bice bituwe n’abaturage benshi.
Iyo ibisasu biturutse mu kirere biguye mu duce tw’abaturage, bishobora guteza ingaruka zikomeye zirimo impfu z’abasivili, kwangirika kw’amazu ndetse n’ibindi bikorwaremezo.
Imiterere y’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo
Akarere k’Uburasirazuba bwa Congo kamaze imyaka myinshi karugarijwe n’intambara n’imirwano ihoraho.
Imitwe itandukanye yitwaje intwaro ikorera muri aka gace, bigatuma umutekano w’abaturage uhora mu kaga.
Umujyi wa Goma, uri hafi y’umupaka wa Rwanda, ni umwe mu mijyi ikomeye muri aka karere, kandi ukunze kuba ihuriro ry’ibikorwa bya gisirikare ndetse n’imiryango mpuzamahanga ifasha abaturage.
Kubera umubare munini w’impunzi n’abaturage bakeneye ubufasha, imiryango mpuzamahanga nka UNICEF ikorera cyane muri uyu mujyi mu rwego rwo gufasha abana, abagore n’imiryango yibasiwe n’intambara.
Ingaruka ku miryango mpuzamahanga
Igitero cyahitanye umukozi wa UNICEF gishobora gutuma imiryango mpuzamahanga irushaho kugira impungenge ku mutekano w’abakozi bayo.
Mu bihe by’intambara, imiryango itanga ubufasha isabwa gukorera mu bice bitoroshye, aho akenshi usanga hari ibyago byinshi by’umutekano.
Abasesenguzi bavuga ko iyo abakozi b’imiryango mpuzamahanga baguye mu bitero bya gisirikare, bishobora gutuma ibikorwa byo gutabara bigabanuka cyangwa bikagenda buhoro.
Ibi bishobora kugira ingaruka ku baturage basanzwe bakeneye ubufasha bwihuse, cyane cyane abana n’abagore.
Amahame mpuzamahanga mu bihe by’intambara
Amategeko mpuzamahanga agenga intambara asaba impande zose zirwana kwirinda kwibasira abasivili ndetse n’abakozi b’imiryango itanga ubufasha.
Ibi byashyizweho kugira ngo abarimo abaganga, abakozi b’imiryango mpuzamahanga ndetse n’abandi batari mu mirwano babashe gukora akazi kabo batikanga ibitero.
Abasesenguzi bavuga ko gukomeza kubahiriza aya mahame ari ingenzi cyane mu kurinda ubuzima bw’abaturage ndetse no gutuma ibikorwa by’ubutabazi bikomeza kugera ku bakeneye ubufasha.
Icyizere cy’amahoro mu karere
Nubwo akarere k’Uburasirazuba bwa Congo kakomeje guhura n’ibibazo by’umutekano, hari imbaraga zitandukanye zashyizweho mu gushaka amahoro arambye.
Ibihugu byo mu karere ndetse n’imiryango mpuzamahanga bikomeje kugirana ibiganiro bigamije kugabanya umwuka mubi no gushaka ibisubizo by’amahoro.
Abaturage bo muri Goma bavuga ko icyifuzo cyabo gikomeye ari ukubona amahoro arambye, kugira ngo bashobore kubaho mu mutekano no kongera kubaka ubuzima bwabo.
Umusozo
Igitero cya drone cyabereye i Goma kikahitanya abantu barimo umukozi wa UNICEF cyongeye kugaragaza uko ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo gikomeje kuba gikomeye.
Mu gihe abaturage bakomeje guhura n’ingaruka z’intambara, imiryango mpuzamahanga n’ibihugu byo mu karere bikomeje gushaka ibisubizo by’amahoro byatuma aka gace kagira ituze rirambye.
Abasesenguzi bavuga ko kubungabunga ubuzima bw’abasivili ndetse n’abakozi b’imiryango itanga ubufasha bigomba gushyirwa imbere, kugira ngo ibikorwa byo gutabara bikomeze kugera ku bantu benshi bakeneye ubufasha muri aka karere.