Intambara ikomeje guhuza Ukraine n’u Russia yongeye gufata indi ntera ikomeye nyuma y’uko Perezida wa Ukraine, Volodymyr Zelenskyy, atangaje ko ingabo z’igihugu cye zagabye igitero gikomeye ku ruganda rwo mu Burusiya rukora ibikoresho bya gisirikare. Nk’uko byatangajwe n’ubuyobozi bwa Kyiv, iki gitero cyahitanye abantu batandatu, mu gihe abandi barenga 40 bakomeretse.
Ni inkuru yahise ikwira isi, bitewe n’uko ibitero byibasira inganda za gisirikare imbere mu Burusiya bisigaye bifatwa nk’intambwe nshya mu buryo Ukraine iri gukoresha mu guhangana n’iki gihugu bamaze igihe bahanganye mu ntambara imaze imyaka irenga ibiri.
Icyo Zelenskyy yatangaje
Mu ijambo rye ryanyuze ku mbuga nkoranyambaga no kuri televiziyo y’igihugu, Perezida Zelenskyy yavuze ko igitero cyagabwe ku ruganda rukora ibikoresho byifashishwa mu ntambara, birimo ibisasu, ibifaru n’ibindi bikoresho biremereye.
Yagize ati: “Twibasiriye ahantu hafite uruhare rukomeye mu guha imbaraga ibikorwa bya gisirikare by’u Burusiya. Ibi ni bimwe mu bikorwa bigamije kugabanya ubushobozi bw’umwanzi no kurinda ubusugire bw’igihugu cyacu.”
Aya magambo ya Zelenskyy yasobanuye ko Ukraine idashaka gusa kwirwanaho ku butaka bwayo, ahubwo ishaka no kugabanya ubushobozi bw’ingabo z’u Burusiya zikomeje kuyibasira.
Uko igitero cyagenze
Nubwo ibisobanuro birambuye ku buryo igitero cyateguwe bitatangajwe ku mugaragaro, amakuru aturuka mu nzego z’umutekano za Ukraine avuga ko cyagabwe hakoreshejwe indege zitagira abapilote (drones) zifite ubushobozi bwo kugera kure.
Mu minsi ishize, Ukraine yagiye igaragaza ko ifite ubushobozi bwo kohereza drones mu bice bitandukanye by’u Burusiya, harimo no mu mijyi iri kure y’umupaka w’ibihugu byombi. Ibi byatumye benshi batangira kwibaza niba umutekano w’inganda za gisirikare z’u Burusiya ukomeje guhungabana.
Amakuru atangwa n’inzego z’ubutabazi zo mu Burusiya avuga ko abantu batandatu bapfuye aho igitero cyabereye, mu gihe abarenga 40 bajyanywe mu bitaro bafite ibikomere bitandukanye, bamwe bakaba barembye.
Igisubizo cy’u Burusiya
Ubuyobozi bw’u Burusiya bwamaganye iki gitero, buvuga ko ari “igikorwa cy’ubugizi bwa nabi” cyibasira ibikorwa by’ubukungu n’abasivili. Nubwo Ukraine ivuga ko yibasiye uruganda rwa gisirikare, Moscow yo yemeza ko igitero cyagize ingaruka ku baturage basanzwe.
Abasesenguzi mpuzamahanga bavuga ko aya magambo asanzwe agaragara mu bihe by’intambara, aho buri ruhande rushaka kwerekana ko ruri kwirwanaho no kugaragaza undi nk’umugizi wa nabi.
Mu butumwa bwatanzwe n’inzego za gisirikare z’u Burusiya, hatangajwe ko zizakomeza kurinda inganda n’ibikorwa remezo byazo, kandi ko zizihimura ku bitero nk’ibi.
Impinduka mu mikorere y’intambara
Iyi ntambara yatangiye mu buryo bwari busanzwe, aho ingabo z’u Burusiya zinjiye ku butaka bwa Ukraine. Ariko uko igihe cyagiye gishira, uburyo bwo kurwana bwarahindutse cyane.
Ukraine yatangiye gukoresha cyane drones, intwaro zigezweho n’amakuru y’ubutasi ahabwa n’ibihugu biyishyigikiye. Ibi byatumye ishobora kugaba ibitero ku bikorwa remezo bikomeye by’u Burusiya, birimo inganda zitunganya intwaro.
Abasesenguzi bavuga ko kwibasira uruganda rukora ibikoresho bya gisirikare bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bushobozi bw’u Burusiya bwo gukomeza intambara mu gihe kirekire.
Ingaruka ku baturage
Nubwo impande zombi zivuga ko zigerageza kwirinda kwibasira abasivili, ukuri ni uko intambara ihora igira ingaruka ku baturage basanzwe. Abakoraga muri uru ruganda n’imiryango yabo ni bamwe mu bahuye n’ingaruka z’iki gitero.
Mu Burusiya, abaturage bamwe batangiye kugaragaza impungenge ku mutekano wabo, cyane cyane abatuye hafi y’inganda za gisirikare n’ibindi bikorwa remezo bikomeye.
Ku rundi ruhande, muri Ukraine, abaturage bakomeje kubaho mu bwoba bw’ibisasu bya misile n’ibitero by’indege zitagira abapilote biva mu Burusiya.
Uko amahanga abibona
Ibihugu byo mu Burayi no muri Amerika byakomeje gushyigikira Ukraine mu buryo bwa dipolomasi no mu bya gisirikare. Nubwo hari impungenge ko ibitero nk’ibi bishobora gukaza umurego w’intambara, hari abavuga ko ari uburyo bwo kwirwanaho no kugabanya ubushobozi bw’umwanzi.
Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga bavuga ko iyi ntambara ishobora gukomeza igihe kirekire, cyane cyane niba impande zombi zikomeje kugaba ibitero ku bikorwa remezo by’ingenzi.
Ese bizahindura iki ku rugamba?
Kwibasira uruganda rukora ibikoresho bya gisirikare bishobora gutuma habaho igabanuka mu musaruro w’intwaro z’u Burusiya mu gihe runaka. Ariko kandi, u Burusiya bufite inganda nyinshi n’ubushobozi bwo kwimura ibikorwa byabwo ahandi.
Icyakora, mu rwego rw’imitekerereze n’imbaraga z’uruhande rwa Ukraine, iki gitero gishobora gufatwa nk’intsinzi yerekana ko ishobora kugera kure kandi igakora ibikorwa bifite ingaruka zikomeye.
Umwanzuro
Igitero cyagabwe n’ingabo za Ukraine ku ruganda rwa gisirikare rwo mu Burusiya cyongeye kugaragaza ko iyi ntambara iri gufata indi ntera. Nubwo cyahitanye abantu batandatu kigakomerekeramo abarenga 40, kirerekana impinduka mu mikorere y’impande zombi.
Perezida Volodymyr Zelenskyy yashimangiye ko ibikorwa nk’ibi bigamije kurinda ubusugire bwa Ukraine no kugabanya ubushobozi bw’u Burusiya bwo gukomeza intambara. Mu gihe amahanga akomeje gukurikiranira hafi iby’iyi ntambara, biracyagaragara ko amahoro ataragerwaho.
Abaturage ku mpande zombi bakomeje kwibasirwa n’ingaruka z’intambara, mu gihe abayobozi b’ibihugu byombi bakomeje gushimangira ko badashobora gusubira inyuma.
Ese iki gitero kizaba intambwe iganisha ku guhindura isura y’intambara? Cyangwa kizaba intandaro yo gukaza umurego w’ibitero hagati y’impande zombi? Ibi bizagaragazwa n’igihe, mu gihe intambara hagati ya Ukraine n’u Burusiya ikomeje guhindura amateka y’akarere n’isi muri rusange.