Umuvugizi w’Ingabo z’u Rwanda, Ronald Rwivanga, yatanze ikiganiro cyimbitse ku nsanganyamatsiko igira iti “Amateka n’ibibazo by’umutekano mu Karere k’Ibiyaga Bigari”, aganiriza abayobozi 60 b’amahoteli n’abakora mu rwego rw’ubukerarugendo bari mu Ihuriro ry’Abayobora ba Mukerarugendo mu Rwanda.
Aya mahugurwa yabereye mu Karere ka Gasabo District kuri uyu wa Kabiri, ategurwa ku bufatanye n’Urugaga rw’Abikorera mu Bukerarugendo mu Rwanda, agamije kongerera abayitabiriye ubumenyi ku mateka y’u Rwanda, imiterere y’umutekano warwo, ndetse n’uko akarere k’Ibiyaga Bigari kihagaze muri iki gihe mu bijyanye n’ibibazo by’umutekano.
Ni igikorwa cyagaragaje ko umutekano atari inshingano z’inzego z’umutekano gusa, ahubwo ko ari n’inkingi y’iterambere ry’ubukerarugendo n’ubukungu muri rusange.
Impamvu yo guhugura abakora mu bukerarugendo ku mutekano
Mu ijambo rye, Brig Gen Rwivanga yasobanuye ko abakora mu bukerarugendo ari bamwe mu bafata iya mbere mu kwakira abanyamahanga basura u Rwanda. Bityo, kugira ngo babashe gutanga amakuru yuzuye kandi yizewe ku gihugu no ku karere, ari ngombwa ko basobanukirwa neza amateka yarwo n’uko umutekano warwo uhagaze.
Yagize ati: “Umukerarugendo iyo aje mu gihugu, aba ashaka kumenya amateka, umuco n’uko umutekano wifashe. Iyo abamwakiriye bafite amakuru ahagije kandi y’ukuri, bituma igihugu kigira isura nziza kandi ikizere kigakomera.”
Yashimangiye ko u Rwanda rwanyuze mu bihe bikomeye by’amateka, ariko ko rwabashije kongera kwiyubaka no gushyira imbere amahoro n’umutekano, ari na byo byatumye rubasha kuba icyerekezo cy’ubukerarugendo ku rwego mpuzamahanga.
Amateka y’akarere k’Ibiyaga Bigari
Mu kiganiro cye, Brig Gen Rwivanga yagarutse ku mateka y’akarere k’Ibiyaga Bigari, asobanura ko ari akarere kagizwe n’ibihugu bifite amateka ahuriye ku bibazo by’umutekano, impunzi, imitwe yitwaje intwaro n’amakimbirane ya politiki.
Yasobanuye ko ibibazo byinshi byagiye bigira ingaruka ku mutekano w’akarere bifitanye isano n’amateka maremare, harimo Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yahinduye isura y’umutekano w’u Rwanda ndetse n’akarere muri rusange.
Yagaragaje ko nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi, hari imitwe yitwaje intwaro yahungiye mu bihugu bituranye n’u Rwanda, bigira ingaruka ku mutekano w’akarere. Ibi byasabye ko u Rwanda rufata ingamba zikomeye zo kurinda ubusugire bwarwo no guharanira umutekano w’abaturage.
U Rwanda nk’icyitegererezo mu mutekano
Brig Gen Rwivanga yagaragaje ko nubwo akarere kakigaragaramo ibibazo by’umutekano mu bice bimwe, u Rwanda rwashoboye kubaka inzego zikomeye z’umutekano, zishingiye ku bufatanye n’abaturage.
Yavuze ko umutekano w’u Rwanda ushingiye ku nkingi eshatu: ubuyobozi bwiza, ubufatanye bw’inzego zitandukanye, n’uruhare rw’abaturage mu gutanga amakuru no kwicungira umutekano.
Ati: “Umutekano si uw’ingabo cyangwa Polisi gusa. Ni inshingano za buri muturage. Iyo abaturage bafite icyizere ku buyobozi kandi bagatanga amakuru ku gihe, umutekano urushaho gukomera.”
Yongeyeho ko u Rwanda rushyira imbaraga mu bufatanye mpuzamahanga, haba mu butumwa bwo kubungabunga amahoro ndetse no mu mikoranire n’ibindi bihugu mu kurwanya iterabwoba n’ibindi byaha byambukiranya imipaka.
Uruhare rw’ubukerarugendo mu kubaka amahoro
Abitabiriye aya mahugurwa bagaragaje ko gusobanukirwa amateka n’umutekano w’akarere bibafasha gutanga serivisi nziza ku bakerarugendo. Bavuze ko hari igihe ba mukerarugendo babaza ibibazo bijyanye n’umutekano w’akarere, bityo kumenya ibisubizo bifite ireme bikaba ingenzi.
Urugaga rw’Abikorera mu Bukerarugendo mu Rwanda rwatangaje ko aya mahugurwa ari imwe mu ngamba zigamije kongerera ubushobozi abanyamuryango barwo, kugira ngo barusheho kugira uruhare mu kubaka isura nziza y’u Rwanda.
U Rwanda rukomeje kwiyubaka nk’icyerekezo cy’ubukerarugendo bushingiye ku bidukikije, inama mpuzamahanga n’amahoro. Umutekano usesuye ni wo musingi w’iri terambere.
Gasabo: Aho amahugurwa yabereye
Amahugurwa yabereye mu Karere ka Gasabo, kamwe mu turere tugize Umujyi wa Kigali. Gasabo ni agace gafite ibikorwa byinshi by’ubukerarugendo, amahoteli n’ibigo byakira inama mpuzamahanga.
Guhitamo Gasabo nk’ahabereye aya mahugurwa byari bifite igisobanuro cyihariye, kuko ari hamwe mu hantu hakira umubare munini w’abanyamahanga basura u Rwanda.
Guhuza umutekano n’iterambere
Brig Gen Rwivanga yasoje ashimangira ko nta terambere rirambye ryagerwaho hatabayeho umutekano usesuye. Yabwiye abayobozi b’amahoteli ko bafite uruhare rukomeye mu kugaragaza isura y’igihugu, bityo bakwiye guhora bafite amakuru y’ukuri kandi yizewe.
Yasabye ko hakomeza ubufatanye hagati y’inzego z’umutekano n’abikorera, kugira ngo amakuru ajyanye n’umutekano atangwe ku gihe kandi mu mucyo.
Abitabiriye amahugurwa bashimiye Ingabo z’u Rwanda ku kuba zarafashe umwanya wo kubaganiriza no kubasobanurira amateka n’imiterere y’umutekano mu karere.
Umusozo
Ikiganiro cya Brig Gen Ronald Rwivanga ku mateka n’ibibazo by’umutekano mu Karere k’Ibiyaga Bigari cyabaye umwanya mwiza wo gusangira ubumenyi no gusobanukirwa neza ishusho y’umutekano w’u Rwanda n’akarere muri rusange.
Aya mahugurwa agaragaza ko umutekano ari inkingi y’iterambere ry’ubukerarugendo, kandi ko abakora muri uru rwego bagomba kuba abafatanyabikorwa b’ingenzi mu kuwubungabunga.
Mu gihe u Rwanda rukomeje kwakira ba mukerarugendo benshi baturutse hirya no hino ku isi, kumenya amateka yarwo n’uko umutekano warwo uhagaze ni ingenzi mu gukomeza kubaka icyizere no guhesha igihugu ishema ku ruhando mpuzamahanga.
Ubufatanye hagati y’Ingabo z’u Rwanda, inzego za Leta n’abikorera ni imwe mu nkingi zizakomeza gutuma igihugu kigira amahoro arambye n’iterambere rirambye.