Icyemezo cya ADEPR ku Bapasiteri Bahamijwe Ibyaha bya Jenoside: Intambwe yo Kurinda Ubutungane bw’Itorero n’Igihugu
Mu mateka y’u Rwanda, Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yasize igikomere gikomeye mu mitima y’Abanyarwanda no mu nzego zitandukanye z’igihugu, harimo n’amadini. Uruhare rw’amadini mu gihe cya Jenoside rwaravuzwe cyane, aho bamwe mu bayoboke n’abayobozi bagaragayeho ibikorwa by’ubugome byaranzwe no guhemukira indangagaciro zabo.
Mu rwego rwo gukomeza kwiyubaka, kugarura icyizere, no guharanira ubutabera n’ubwiyunge, Itorero rya ADEPR (Association des Églises de Pentecôte au Rwanda) rikomeje gufata ibyemezo bikomeye. Umushumba Mukuru waryo, Pasiteri Ndayizeye Isaïe, yatangaje ko icyemezo cyo gukumira abapasiteri bahamijwe ibyaha bya Jenoside yakorewe Abatutsi, kigamije kubuza ko bazava muri gereza bagasubira mu nshingano zo kuyobora Itorero.
Iyi nkuru irasesengura byimbitse impamvu y’icyo cyemezo, ingaruka zacyo ku Itorero, ku bayoboke, no ku gihugu muri rusange.
Amateka ya Jenoside n’Uruhare rw’Amadini
Kugira ngo dusobanukirwe neza n’uburemere bw’iki cyemezo, ni ngombwa gusubira inyuma tukareba uruhare rw’amadini mu gihe cya Jenoside.
Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, bamwe mu bayobozi b’amadini bagize uruhare rutaziguye cyangwa rutaziguye mu bikorwa by’ubwicanyi. Hari aho insengero zahinduwe ibibanza byo kwicirwamo inzirakarengane, aho bamwe mu bayobozi b’amadini bashinjwaga gutanga amakuru cyangwa gufatanya n’abicanyi.
Ibi byatumye icyizere cyari gifitiwe amadini gihungabana, ndetse bigira ingaruka zikomeye ku isura y’Itorero mu Rwanda.
Nyuma ya Jenoside, igihugu cyatangiye urugendo rwo kwiyubaka, gushyira imbere ukuri, ubutabera n’ubwiyunge. Amadini na yo ntasigaye inyuma muri uru rugendo, aho yatangiye kwisuzuma no gufata ingamba zo gukosora amakosa yabayeho.
ADEPR mu Rugendo rwo Kwiyubaka
Itorero ADEPR ni rimwe mu matorero manini mu Rwanda, rifite abayoboke benshi kandi rifite uruhare rukomeye mu mibereho y’Abanyarwanda, haba mu buryo bw’umwuka, imibereho myiza n’iterambere rusange.
Nyuma ya Jenoside, ADEPR yagiye ifata ingamba zitandukanye zigamije:
Gusigasira amahame y’ukwemera
Kugarura icyizere cy’abayoboke
Gufasha mu rugendo rw’ubwiyunge n’ubutabera
Mu myaka yashize, iri torero ryagiye rinashyiraho uburyo bwo kugenzura imyitwarire y’abayobozi baryo, cyane cyane abapasiteri, kugira ngo hubahirizwe indangagaciro z’itorero n’igihugu.
Icyemezo ku Bapasiteri Bahamijwe Ibyaha bya Jenoside
Pasiteri Ndayizeye Isaïe yatangaje ko Itorero ADEPR ryafashe icyemezo gikomeye cyo kutazemerera abapasiteri bahamijwe ibyaha bya Jenoside kongera gusubira mu nshingano z’ubuyobozi bw’itorero, nubwo baba barangije ibihano byabo bakava muri gereza.
Impamvu z’iki cyemezo
1. Kurinda ubutungane bw’itorero
Itorero rifite inshingano zo kuba icyitegererezo mu muryango nyarwanda. Abapasiteri ni abantu bayobora abandi mu buryo bw’umwuka, bakabigisha indangagaciro z’urukundo, imbabazi, n’ubutabera.
Iyo umuntu wahamijwe ibyaha bikomeye nka Jenoside asubiye muri uwo mwanya, bishobora gutuma icyizere cy’abayoboke kigabanuka cyane.
2. Kubaha uburemere bw’ibyaha bya Jenoside
Jenoside ni icyaha gikomeye cyane, kidashobora gufatwa nk’ibindi byaha bisanzwe. Nubwo amategeko y’igihugu yemera ko uwarangije igihano asubira mu buzima busanzwe, hari imyanya imwe idashobora kongera guhabwa umuntu wakoze ibyaha nk’ibyo.
Ubuyobozi bw’itorero bubona ko kuyobora abantu mu by’umwuka bisaba ubunyangamugayo n’ubuziranenge buhanitse cyane.
3. Kurinda abacitse ku icumu n’imiryango yabo
Hari abayoboke benshi mu itorero baba baracitse ku icumu rya Jenoside. Kubona umuntu wabagizeho uruhare mu byaha asubiye kubayobora bishobora kongera kubabaza no kubatera ihungabana.
Icyemezo cya ADEPR kigamije no kubaha amarangamutima y’abo bantu no kubafasha gukomeza urugendo rwo gukira ibikomere.
4. Gushyigikira ubutabera n’ubwiyunge nyabwo
Ubwiyunge ntibusobanuye kwibagirwa cyangwa gusubiza umuntu mu mwanya uwo ari wo wose. Busobanuye kwemera ukuri, gusaba imbabazi, no kubaho mu mahoro ariko hubahirizwa n’ubutabera.
Itandukaniro hagati y’imbabazi n’inshingano
Hari abashobora kwibaza niba iki cyemezo kitanyuranye n’inyigisho z’ivanjiri zivuga imbabazi.
Imbabazi mu rwego rw’umwuka
Mu rwego rw’umwuka, umuntu wese ashobora gusaba imbabazi no kubabarirwa. Iyi ni imwe mu nkingi z’ingenzi z’ukwemera kwa gikirisitu.
Inshingano z’ubuyobozi
Ariko imbabazi ntizihita zisubiza umuntu mu mwanya w’ubuyobozi. Ubuyobozi busaba:
Icyizere cy’abayoboke
Imyitwarire itagira amakemwa
Uburambe n’ubushobozi bwo kuyobora abandi neza
Ni yo mpamvu ADEPR isobanura ko umuntu ashobora kubabarirwa, ariko ntasubire mu mwanya wo kuyobora Itorero.
Ingaruka z’iki cyemezo ku Itorero
1. Kongera icyizere cy’abayoboke
Abayoboke benshi bashobora kwakira neza iki cyemezo kuko kibaha icyizere ko itorero ribitayeho kandi riharanira ubunyangamugayo.
2. Gushyiraho umurongo uhamye
Iki cyemezo gishyiraho umurongo uhamye ku bandi bayobozi, ko imyitwarire mibi ifite ingaruka zikomeye, kandi hari ibyo umuntu atazongera guhabwa n’ubwo yaba yararangije igihano.
3. Kurinda isura y’itorero
Mu gihe amadini akomeje kugira uruhare mu mibereho y’igihugu, kurinda isura yayo ni ingenzi cyane.
Ingaruka ku Gihugu
Iki cyemezo si icy’itorero gusa, gifite n’ingaruka nziza ku gihugu muri rusange.
1. Gushyigikira politiki y’ubumwe n’ubwiyunge
U Rwanda rushyira imbere politiki y’ubumwe n’ubwiyunge, ariko hubahirizwa ukuri n’ubutabera. Icyemezo cya ADEPR gihuye n’iyi politiki.
2. Gutanga urugero ku zindi nzego
Izindi nzego, yaba iza Leta cyangwa iz’abikorera, zishobora kwigira kuri iki cyemezo mu gushyiraho amabwiriza ajyanye n’imyanya y’ubuyobozi.
Ibitekerezo Bitandukanye ku Cyemezo
Nubwo benshi bashyigikiye iki cyemezo, hari n’abagifiteho ibitekerezo bitandukanye.
Abashyigikiye icyemezo
Bavuga ko ari intambwe ikomeye mu kurinda indangagaciro z’itorero
Bemeza ko Jenoside ari icyaha kidasanzwe kidakwiye kwibagirana
Bashima ko itorero rishyira imbere inyungu rusange
Abagifiteho impungenge
Hari abavuga ko bishobora kugaragara nk’ivangura ku bantu barangije ibihano
Abandi bibaza niba imbabazi z’ivanjiri zubahirizwa uko bikwiye
Ariko ADEPR igaragaza ko iki cyemezo kidakuraho uburenganzira bw’abo bantu bwo kuba abayoboke, ahubwo kibabuza inshingano z’ubuyobozi gusa.
Uruhare rw’Abapasiteri mu Muryango Nyarwanda
Abapasiteri bafite uruhare runini mu muryango:
Bigisha indangagaciro
Bahumuriza ababaye
Bayobora mu buryo bw’umwuka
Ibi bituma umwanya wabo uba uw’icyizere gikomeye. Ni yo mpamvu ugomba guhabwa abantu bujuje ibisabwa byose, haba mu myitwarire no mu mateka yabo.
Isomo ku Rubyiruko n’Abayobozi b’Ejo Hazaza
Iki cyemezo kirimo isomo rikomeye ku rubyiruko:
Imyitwarire y’uyu munsi igira ingaruka ku hazaza
Ubuyobozi busaba ubunyangamugayo
Hari amakosa ashobora kugufungira amarembo y’ahazaza
Umwanzuro
Icyemezo cyafashwe n’Itorero ADEPR cyo kutemerera abapasiteri bahamijwe ibyaha bya Jenoside kongera kuyobora itorero ni icyemezo gikomeye, ariko gifite ishingiro rikomeye mu rwego rw’ubutabera, indangagaciro z’itorero, n’inyungu z’igihugu.
Nubwo imbabazi ari ingenzi mu kwemera, ubuyobozi busaba urwego rwo hejuru rw’ubunyangamugayo. Ibi byerekana ko imbabazi n’inshingano ari ibintu bibiri bitandukanye, kandi bigomba gutandukanywa neza.
Iki cyemezo kiratanga ubutumwa bukomeye ku Rwanda no ku isi yose: ko kwiyubaka nyabyo gushingira ku kuri, ubutabera, no kubaha abahohotewe.
Mu gihe igihugu gikomeje urugendo rwo kubaka ejo hazaza heza, ibyemezo nk’ibi bigira uruhare runini mu gushimangira ubumwe, ukwizerana, n’iterambere rirambye.
