Perezida Kagame yongeye kugaragaza imikoranire hagati ya Congo na Jean-Luc Habyarimana mu gushimangira ubufatanye na FDLR
Perezida w’u Rwanda, Paul Kagame, yongeye kuvuga ku kibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, agaragaza ko hari ibimenyetso byerekana ko hari imikoranire iri hagati ya Guverinoma y’iki gihugu n’abantu bamwe barimo Jean‑Luc Habyarimana, umuhungu wa Juvénal Habyarimana wahoze ari Perezida w’u Rwanda.
Ibi Perezida Kagame yabigarutseho mu gihe ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo gikomeje kugorana, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje kuba ikibazo gikomeye ku mutekano w’aka karere. Perezida Kagame yavuze ko imikoranire iri hagati ya bamwe mu bayobozi cyangwa abantu bafite amateka ajyanye n’iyi mitwe ishobora kuba igamije gushimangira ubufatanye n’umutwe wa FDLR.
Amateka ya FDLR n’icyo bivuze ku mutekano w’akarere
Umutwe wa FDLR (Forces Démocratiques de Libération du Rwanda) ni umutwe witwaje intwaro ugizwe ahanini n’abahoze mu ngabo za leta y’u Rwanda ya mbere ya 1994 ndetse n’abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Nyuma y’iyo Jenoside, benshi muri bo bahungiye mu Burasirazuba bwa Congo, aho bakomeje kwiyubaka mu buryo bwa gisirikare ndetse bagakomeza ibikorwa byo guhungabanya umutekano. Uyu mutwe umaze imyaka myinshi uvugwaho gukorana n’indi mitwe itandukanye ndetse rimwe na rimwe ukavugwaho gufashwa n’abantu cyangwa inzego zitandukanye muri Congo.
Guverinoma y’u Rwanda imaze igihe ivuga ko kuba FDLR ikiriho ari ikibazo gikomeye ku mutekano w’u Rwanda ndetse n’akarere muri rusange. Ni yo mpamvu u Rwanda rwagiye rusaba kenshi ko uyu mutwe urandurwa burundu cyangwa ugashyikirizwa ubutabera.
Ibyavuzwe kuri Jean-Luc Habyarimana
Mu magambo ye, Perezida Kagame yavuze ko hari abantu bakomeje kugira uruhare mu gushyigikira cyangwa gufasha ibikorwa bifitanye isano n’uyu mutwe wa FDLR. Muri abo yavuze harimo Jean-Luc Habyarimana, umuhungu wa Juvénal Habyarimana, wahoze ayobora u Rwanda kugeza mu 1994.
Amakuru agaragaza ko Jean-Luc Habyarimana ari umwe mu bantu bakomeje kuvugwaho kugirana imikoranire n’abantu cyangwa inzego zishobora kuba zifasha FDLR. Nubwo ibi byagiye bivugwa kenshi, ntibisanzwe byemezwa n’inzego zose, ariko u Rwanda rukomeje kugaragaza impungenge rufite kuri iyi mikoranire.
Perezida Kagame yavuze ko ibi ari ibintu bikwiye gufatwa nk’ikibazo gikomeye, cyane cyane iyo bigaragaye ko bifitanye isano n’abayobozi cyangwa inzego za leta mu bihugu bimwe na bimwe byo mu karere.
Umubano mubi hagati y’u Rwanda na Congo
Umubano hagati y’u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo umaze igihe utifashe neza, cyane cyane kubera ibibazo by’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo.
Congo yakunze gushinja u Rwanda gushyigikira umutwe wa M23, mu gihe u Rwanda rwo ruvuga ko ikibazo nyamukuru ari ukubaho kwa FDLR ikomeje gufashwa cyangwa kwihanganirwa n’inzego zimwe za Congo.
Perezida Kagame yavuze kenshi ko ikibazo cy’imitwe yitwaje intwaro mu Burasirazuba bwa Congo kidashobora gukemuka mu gihe hari imitwe nka FDLR igifite aho ikorera kandi igahabwa ubufasha.
Yagize ati mu bihe bitandukanye:
“Ntushobora kuvuga ko ushaka amahoro mu karere mu gihe wemera cyangwa ufasha umutwe w’abakoze Jenoside.”
Aya magambo agaragaza uko u Rwanda rubona ikibazo cya FDLR nk’icy’umutekano muke gikomeye cyane.
Impamvu u Rwanda rufata FDLR nk’iterabwoba rikomeye
FDLR si umutwe usanzwe gusa mu mitwe yitwaje intwaro yo muri Congo. U Rwanda ruwufata nk’umutwe ufite amateka akomeye ajyanye n’ibyaha bya Jenoside.
Abenshi mu bawugize ni abantu bagize uruhare mu bikorwa bya Jenoside cyangwa bafitanye isano n’abayikoze. Ibi bituma u Rwanda rufata uyu mutwe nk’iterabwoba rishobora kongera guhungabanya umutekano w’igihugu.
Ni yo mpamvu u Rwanda ruvuga ko gukomeza kwihanganira FDLR mu Burasirazuba bwa Congo ari ikibazo gikomeye ku mutekano w’akarere.
Icyo ibi bivuze ku mutekano w’Akarere k’Ibiyaga Bigari
Abasesenguzi bavuga ko imikoranire ishobora kuba iri hagati y’abantu bafite amateka ya politiki mu Rwanda n’inzego zimwe muri Congo ishobora kongera umwuka mubi mu karere.
Akarere k’Ibiyaga Bigari kamaze imyaka myinshi gahura n’ibibazo by’intambara n’imitwe yitwaje intwaro. Mu Burasirazuba bwa Congo honyine habarirwa imitwe irenga 100 itandukanye, buri umwe ufite inyungu n’imitwe iwushyigikiye.
Iyo hiyongeyeho ikibazo cya FDLR n’amateka yayo ajyanye na Jenoside, bituma ikibazo kiba gikomeye cyane kurushaho.
Icyifuzo cy’u Rwanda ku muryango mpuzamahanga
U Rwanda rumaze igihe rusaba ko amahanga afata ikibazo cya FDLR nk’ikibazo gikomeye cy’umutekano mpuzamahanga.
Abayobozi b’u Rwanda bavuga ko igihe cyose uyu mutwe uzaba ugifite aho ukorera mu Burasirazuba bwa Congo, bizakomeza guteza umutekano muke mu karere.
Perezida Kagame yavuze ko amahanga akwiye gufasha mu gushaka igisubizo kirambye, aho kwirengagiza ikibazo cyangwa kugifata nk’icyoroheje.
Ese igisubizo cy’iki kibazo ni iki?
Abasesenguzi batandukanye bavuga ko igisubizo kirambye cy’iki kibazo gisaba ibintu byinshi birimo:
-
Kurandura imitwe yitwaje intwaro yose ikorera mu Burasirazuba bwa Congo
-
Gushyiraho ubufatanye bw’ibihugu byo mu karere
-
Gushakira ubutabera abakekwaho ibyaha bya Jenoside
-
Guteza imbere imiyoborere n’umutekano muri Congo
Iyo ibyo byose bikozwe, bishobora gutuma ikibazo cy’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Congo kigabanyuka.
Umwanzuro
Ibyatangajwe na Perezida Paul Kagame byongeye gushyira mu ruhame impungenge u Rwanda rufite ku mikoranire ishobora kuba iri hagati ya bamwe mu bantu bafite amateka ya politiki n’inzego zimwe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Mu gihe ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa Congo kigikomeje kuba ingorabahizi, uruhare rw’imitwe nka FDLR ndetse n’abantu bashobora kuyifasha rukomeje gutera impungenge.
Abasesenguzi bavuga ko gukemura iki kibazo bisaba ubufatanye bukomeye hagati y’ibihugu byo mu karere ndetse n’umuryango mpuzamahanga, kugira ngo amahoro arambye aboneke mu karere k’Ibiyaga Bigari.
