Col. Willy Ngoma, uvugira umutwe wa M23 GUPFA NIBIHUHA MWIMWICA ATARAPFA

• Amakuru akomeje gucicikana ku mbuga nkoranyambaga no mu bitangazamakuru atangaza ko Col. Willy Ngoma, uvugira umutwe wa M23, yaba yarasiwe mu bice bya Rubaya. Aya makuru yatangajwe n’umunyamakuru Mecky Kayiranga wandikira Bwiza News, ikinyamakuru kimaze kumenyekana cyane mu gukurikirana ibijyanye n’intambara ihanganishije AFC/M23 n’ingabo za Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC). Icyakora, kugeza ubu nta rwego rwemeza cyangwa ngo ruhakane ku mugaragaro aya makuru.
  Rubaya ni kamwe mu duce duherereye mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, ahamaze iminsi habera imirwano ikaze. Ahandi havugwa imirwano ni Kalehe, Masisi na Ngungu—aho amakuru atandukanye agaragaza ko habayeho guhangana gukomeye hagati y’impande zombi, kandi ko hari uduce AFC/M23 yambuwe nyuma yo kumara igihe igenzura.
  Col. Willy Ngoma ni umwe mu bavugizi bakomeye ba M23, akunze kugaragara atanga itangazo ku mbuga nkoranyambaga no mu itangazamakuru, asobanura aho urugamba rugeze n’ibirego bashinja ubutegetsi bwa Kinshasa. Niba koko aya makuru yo kurasirwa kwe yaba ari impamo, byaba ari igihombo gikomeye ku ruhande rwa M23 mu bijyanye n’itumanaho n’imiyoborere y’amakuru.
  Imirwano ikaze mu Burasirazuba bwa Congo
  Mu byumweru bishize, imirwano hagati ya AFC/M23 na FARDC yarushijeho gufata indi ntera. Uduce twa Rubaya na Masisi twabaye intandaro y’imirwano ihoraho, aho buri ruhande rushaka kwigarurira ibice bifite agaciro mu bukungu no mu gisirikare.
  Rubaya by’umwihariko ni agace kavugwamo ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, cyane cyane coltan ikoreshwa mu nganda z’ikoranabuhanga ku isi. Kugenzura aka gace bisobanura kugira ijambo rikomeye ku bukungu bw’akarere no ku isoko mpuzamahanga ry’amabuye y’agaciro.
  Amakuru aturuka mu baturage bo muri ibyo bice avuga ko imirwano yasize abaturage benshi bahunze, bajya gushaka ubuhungiro mu duce dutekanye cyangwa hakurya y’umupaka. Abana, abagore n’abasaza ni bo bibasiwe cyane n’ingaruka z’iyi ntambara, harimo kubura ibiribwa, amazi meza n’ubuvuzi.
  Gen. Sultan Makenga mu ishusho y’urugamba
  Hari andi makuru avuga ko Umugaba Mukuru w’Igisirikare cya ARC/M23, Gen. Sultan Makenga, yaba yamaze kugera muri ibyo bice birimo imirwano. Sultan Makenga ni umwe mu bayobozi bakuru ba M23, akaba yarabaye ku isonga mu ntambara nyinshi zagiye zibera mu Burasirazuba bwa Congo mu myaka ishize.
  Kuba yaba ari hafi y’urugamba bishobora gusobanura ko M23 iri gushyira imbaraga nyinshi mu kurwana no kugarura uduce yambuwe. Ubusanzwe, iyo umuyobozi mukuru w’igisirikare agiye ku rugamba ubwe, biba bigaragaza ko ibintu bikomeye kandi ko hakenewe kongera imbaraga mu buyobozi no mu guhuza abasirikare.
  Icyerekezo cy’intambara
  Intambara ihanganishije AFC/M23 na FARDC si nshya. Ni igice cy’uruhererekane rw’imirwano imaze imyaka irenga icumi mu Burasirazuba bwa Congo, aho imitwe yitwaje intwaro itandukanye irwanira ubutegetsi, umutungo kamere n’inyungu za politiki.
  Mu minsi ishize, hari ibimenyetso by’uko FARDC yongereye imbaraga mu bice bya Masisi na Kalehe, bigatuma M23 iva mu duce tumwe na tumwe yari igenzura. Ibi byatumye hibazwa niba M23 iri kugenda icika intege cyangwa niba iri kwisuganya ngo igaruke ifite imbaraga.
  Abasesenguzi ba politiki bavuga ko intambara yo muri Kivu y’Amajyaruguru igira ibice byinshi: hari politiki y’imbere mu gihugu cya Congo, hari inyungu z’ibihugu by’ibituranyi, ndetse hari n’inyungu z’amabuye y’agaciro ku rwego mpuzamahanga. Ibi bituma ikibazo kidakemuka byoroshye.
  Impinduka ku ruhande rwa M23?
  Niba amakuru yo kurasirwa kwa Col. Willy Ngoma yaba ari ukuri, byaba ari igihombo gikomeye ku ruhande rwa M23 mu bijyanye n’itumanaho n’imiyoborere y’itangazamakuru. Ariko nanone, imitwe yitwaje intwaro akenshi igira uburyo bwo gusimbuza abayobozi vuba, bityo urugamba rugakomeza.
  Ikindi kibazo kiri kwibazwa ni ukumenya niba M23 izabasha kugarura uduce yambuwe cyangwa niba FARDC izakomeza kuyisunika inyuma. Imirwano i Rubaya, Kalehe na Masisi ishobora kuba ari yo izagena icyerekezo cy’iyi ntambara mu mezi ari imbere.
  Ingaruka ku baturage
  Nk’uko bisanzwe, abaturage ni bo babihomberamo kurusha abandi. Imirwano ituma bahunga, imitungo yabo igasenywa, ubuzima bukajyanwa mu kaga. Abana babura amashuri, abarwayi babura imiti, ubukungu bw’akarere bugahungabana.
  Imiryango mpuzamahanga isanzwe isaba impande zombi guhagarika imirwano no gusubira ku meza y’ibiganiro. Ariko kugeza ubu, nta kimenyetso gikomeye kigaragaza ko amahoro ari hafi kugaruka muri ibyo bice.
  M23 isigariye hehe? Ese intare yaba ipfuye?
  Mu gusoza, benshi bari kwibaza bati: M23 isigariye hehe? Ese koko yaba igeze aharindimuka ku buryo “intare” ipfuye? Mu mvugo zikoreshwa mu ntambara, intare isobanura umutwe ukomeye, ufite imbaraga n’icyizere.
  Nubwo hari amakuru y’uko M23 yambuwe uduce tumwe na tumwe, ntibisobanuye ko yahise iranduka burundu. Amateka y’iyi ntambara agaragaza ko uyu mutwe ushobora gusubira inyuma, ukisuganya, ukagaruka ufite imbaraga nshya. Kuba Gen. Sultan Makenga yaba ari hafi y’urugamba bishobora gusobanura ko hari umugambi wo kongera kwisuganya.
  Ariko nanone, niba koko igihombo mu bayobozi n’uduce kigaragara gikomeje kwiyongera, bishobora gushyira M23 mu bihe bikomeye. Icyizere cyayo, imbaraga zayo n’inkunga ishobora kuba ifite ni byo bizagena niba izakomeza guhagarara nk’“intare” cyangwa niba izagenda icika intege.
  Icy’ingenzi kurusha byose ni uko abaturage b’akarere aribo bakomeje kwishyura igiciro cy’iyi ntambara. Amahoro ni yo akenewe kurusha intsinzi y’uruhande urwo ari rwo rwose. Kuko n’iyo “intare” yapfa cyangwa igakomeza kubaho, amarira y’abaturage yo akomeza gutemba.