Kim Jong Un yongeye kurasa misile 10: Impamvu North Korea ikomeje guteza impagarara ku isi

Mu gihe umutekano mpuzamahanga ukomeje kuba ingingo ivugwa cyane ku isi, amakuru mashya yongeye gutuma ibihugu byinshi bihangayika. Umuyobozi wa Koreya ya Ruguru, Kim Jong Un, yongeye gutuma igihugu cye cyumvikana ku rwego mpuzamahanga nyuma yo kugerageza kurasa misile 10 za balisitike zerekeza mu Nyanja y’u Buyapani.

Iki gikorwa cyakozwe na North Korea cyabaye nyuma y’iminsi mike Pyongyang itanze umuburo ukomeye ku bijyanye n’imyitozo ya gisirikare ihuriweho na United States na South Korea. Uwo muburo wavugaga ko hashobora kubaho “ibyago bikomeye cyane” niba ibyo bihugu bikomeje iyo myitozo.

Ibi byatumye isi yose itangira kongera kwibaza ku mubano mubi uri hagati ya Koreya ya Ruguru n’ibindi bihugu bikomeye, ndetse n’ingaruka bishobora kugira ku mutekano w’akarere ka Aziya n’isi muri rusange.

Uko igikorwa cyo kurasa misile cyagenze

Amakuru aturuka mu nzego z’umutekano za South Korea agaragaza ko Koreya ya Ruguru yarashe misile zigera kuri 10 za balisitike mu cyerekezo cy’inyanja izwi nka Sea of Japan.

Izi misile zarashwe mu gihe gito zikurikirana, ibintu byatumye inzego z’umutekano z’ibihugu byinshi zishyira imbaraga mu gukurikirana uko byagenze.

Abasesenguzi mu bya gisirikare bavuga ko iki gikorwa cyari kigamije ibintu bibiri by’ingenzi:

• Kwerekana imbaraga za gisirikare za Koreya ya Ruguru

• Kohereza ubutumwa bukomeye ku bihugu biyinenga

Iyo Koreya ya Ruguru igerageje misile nk’izi, akenshi isi yose ihita ihangayika kubera ko zimwe muri zo zishobora kugera kure cyane.

Impamvu Koreya ya Ruguru yakoze iki gikorwa

Impamvu nyamukuru y’iki gikorwa ifitanye isano n’imyitozo ya gisirikare ihuriweho na Amerika na Koreya y’Epfo.

Iyo myitozo ikorwa buri gihe igamije:

• kongerera ubushobozi ingabo z’ibihugu byombi

• kwitegura guhangana n’ibishobora kubangamira umutekano w’akarere

• gukomeza ubufatanye bwa gisirikare hagati y’ibihugu byombi

Ariko ku ruhande rwa Koreya ya Ruguru, iyo myitozo bayifata nk’igikorwa cyo kuyitera ubwoba cyangwa kuyitegura igitero.

Ni yo mpamvu ubutegetsi bwa Pyongyang bukunda gusubiza bushyira imbaraga mu kugaragaza ubushobozi bwa gisirikare, cyane cyane mu bijyanye n’intwaro za misile.

Ubutumwa bwa Kim Jong Un ku isi

Umuyobozi wa Koreya ya Ruguru, Kim Jong Un, azwiho gukoresha kenshi igerageza rya misile nk’uburyo bwo kohereza ubutumwa ku isi.

Iyo igihugu cye kirasa misile:

• kiba cyerekana ko gifite ubushobozi bwa gisirikare

• kiba cyerekana ko kitazemera igitutu cy’amahanga

• kiba cyifuza ko amahanga agishyira mu biganiro

Abasesenguzi benshi bavuga ko Koreya ya Ruguru ishaka ko ibihugu bikomeye biyifata nk’igihugu gifite imbaraga za gisirikare.

Ibi by’umwihariko bifitanye isano n’umugambi w’icyo gihugu wo gukomeza guteza imbere intwaro za nikleyeri.

Uko ibindi bihugu byabyakiriye

Iki gikorwa cyo kurasa misile cyahise gikurikiranwa cyane n’ibihugu byinshi ku isi.

Amerika

United States yavuze ko ibi bikorwa bya Koreya ya Ruguru bishobora guteza umutekano muke mu karere.

Amerika yavuze ko izakomeza gukorana na Koreya y’Epfo mu gukomeza kurinda umutekano w’akarere.

Koreya y’Epfo

South Korea na yo yahise yongera ingamba z’umutekano nyuma yo kubona misile zirashwe mu nyanja iri hafi y’akarere kayo.

Abayobozi b’icyo gihugu bavuze ko bakomeje gukurikirana neza ibikorwa bya Koreya ya Ruguru.

U Buyapani

Japan ni kimwe mu bihugu byahise bigaragaza impungenge zikomeye.

Kubera ko misile zarashwe zerekeza mu nyanja iri hafi y’icyo gihugu, ubuyobozi bwacyo bwavuze ko iki gikorwa kidashobora kwihanganirwa.

Amateka y’umubano mubi hagati ya Koreya ya Ruguru n’Amerika

Umubano hagati ya Koreya ya Ruguru na Amerika umaze imyaka myinshi utifashe neza.

Ibi byatangiye cyane mu gihe cy’ikorwa rya nikleyeri ryatangijwe na Pyongyang.

Amerika n’ibihugu by’inshuti zayo byashyize ibihano bikomeye kuri Koreya ya Ruguru.

Ibi bihano bigamije:

• guhagarika iterambere ry’intwaro za nikleyeri

• kugabanya ubushobozi bwa gisirikare

• guhatira Koreya ya Ruguru kujya mu biganiro

Ariko ubutegetsi bwa Kim Jong Un bukomeje kugaragaza ko butazahagarika gahunda yabwo yo guteza imbere izo ntwaro.

Ingaruka ku mutekano w’akarere ka Aziya

Iyo Koreya ya Ruguru igerageje misile, ingaruka ntizigarukira ku gihugu kimwe gusa.

Bishobora kugira ingaruka ku mutekano w’akarere kose ka Aziya y’Uburasirazuba.

Ibihugu nka:

• Japan

• South Korea

• United States

bihora byiteguye guhangana n’ibishobora kubaho.

Ni yo mpamvu imyitozo ya gisirikare hagati y’ibi bihugu ikomeza gukorwa buri gihe.

Ese hari amahirwe y’uko ibintu byakemuka mu mahoro?

Abasesenguzi mu bya dipolomasi bavuga ko nubwo umubano ukomeje kuba mubi, amahirwe y’ibiganiro akiriho.

Mu myaka ishize habaye ibiganiro byahuje:

• Kim Jong Un

• Perezida wa Amerika w’icyo gihe Donald Trump

Ibyo biganiro byari bigamije kugabanya ubushyamirane hagati y’ibihugu byombi.

Nubwo bitageze ku masezerano akomeye, byagaragaje ko ibiganiro bishoboka.

Impamvu isi ikomeje gukurikira Koreya ya Ruguru

Koreya ya Ruguru ni kimwe mu bihugu bikurikiranwa cyane ku isi kubera impamvu nyinshi:

• ifite intwaro za nikleyeri

• ifite misile zishobora kugera kure

• ifite ubutegetsi bukomeye butajya bworoshya ku gitutu cy’amahanga

Ibi bituma buri gikorwa cyose ikoze gihita gikurikirwa cyane n’ibihugu byinshi.

Isomo ku bindi bihugu

Ibi bibazo by’umutekano mpuzamahanga bigaragaza akamaro ko gukomeza gushyira imbaraga mu dipolomasi n’ubufatanye hagati y’ibihugu.

Iyo ibihugu bitabashije kuganira no gukemura amakimbirane mu mahoro, bishobora guteza umutekano muke ku isi yose.

Ni yo mpamvu imiryango mpuzamahanga ikomeza gusaba ko ibihugu bikemura ibibazo binyuze mu biganiro aho gukoresha imbaraga za gisirikare.

Umwanzuro

Igikorwa cyo kurasa misile 10 na Koreya ya Ruguru cyongeye gutuma isi yose itangira kongera kwibaza ku mutekano w’akarere ka Aziya.

Nubwo Koreya ya Ruguru ivuga ko ari igikorwa cyo kwirwanaho, ibindi bihugu byo mu karere n’ibikomeye ku isi bibona ko bishobora guteza impagarara.

Umuyobozi wa Koreya ya Ruguru, Kim Jong Un, akomeje gukoresha igerageza rya misile nk’uburyo bwo kugaragaza imbaraga z’igihugu cye no kohereza ubutumwa ku isi.

Ariko ikibazo gikomeje kwibazwa ni iki: ese ibi bikorwa bizakomeza guteza impagarara, cyangwa amahanga azabasha kubona inzira y’amahoro binyuze mu biganiro?

Igihe ni cyo kizagaragaza niba umubano hagati ya Koreya ya Ruguru n’ibindi bihugu uzagenda ugera ku mahoro cyangwa niba amakimbirane azakomeza.