Ibiro by’Umukuru w’Igihugu cya Tanzania byatangaje inkuru yashimishije benshi hirya no hino muri Afurika, aho Perezida w’icyo gihugu, Samia Suluhu Hassan, yafashe icyemezo cyo kurera umwana w’umukobwa wari watawe n’ababyeyi be.
Ibi byatangajwe binyuze mu itangazo ryashyizwe ku rubuga rwa X (rwahoze ari Twitter) rw’Ibiro by’Umukuru w’Igihugu, rugaragaza ko uyu mwana yabonetse nyuma yo gutorwa n’Umuyobozi w’Akarere Perezida Suluhu akomokamo witwa Naitapwaki Tukai.
Iki cyemezo cyafashwe na Perezida Samia cyashimishije abantu benshi, cyane cyane abakurikirana ibikorwa by’ubuyobozi n’ubugiraneza muri Afurika, kuko cyagaragaje umutima w’impuhwe no kwita ku bana batagira ababitaho.
Uko uwo mwana yabonetse
Nk’uko byatangajwe n’Ibiro by’Umukuru w’Igihugu, uyu mwana w’umukobwa yabonetse mu buryo butunguranye nyuma yo gutabwa n’ababyeyi be mu gace kamwe ko mu karere Perezida Samia akomokamo.
Amakuru agaragaza ko uyu mwana yatowe n’Umuyobozi w’Akarere witwa Naitapwaki Tukai, wari uri mu bikorwa bisanzwe by’akazi ke mu baturage.
Nyuma yo kubona ko uwo mwana ari wenyine kandi nta muntu umwitaho uhari, yahise afata icyemezo cyo kumujyana ku nzego zibishinzwe kugira ngo arindwe kandi yitabweho byihuse.
Ubuyobozi bw’akarere bwahise butangira gushakisha amakuru ku babyeyi b’uwo mwana, ariko kugeza icyo gihe nta muntu wari waragaragaye uvuga ko ari uwe cyangwa ufite amakuru yizewe ku muryango w’uwo mwana.
Ibi byatumye ikibazo cy’uwo mwana gifatwa nk’icyihutirwa, kuko yari akeneye uburere, ubuvuzi ndetse n’urukundo rw’umuryango.
Perezida Samia afata icyemezo cyo kumurera
Nyuma yo kumenya amakuru ajyanye n’uyu mwana, Perezida wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, yafashe icyemezo cyo kumurera no kumwitaho nk’umwana we.
Itangazo ryashyizwe ku mbuga nkoranyambaga z’Ibiro by’Umukuru w’Igihugu ryagaragaje ko iki cyemezo cyafashwe nyuma yo gusuzuma neza uko uwo mwana abayeho n’uko nta muryango wagaragaye ushobora kumwitaho.
Abasesenguzi batandukanye bavuga ko iki cyemezo kigaragaza umutima w’ubuyobozi bwita ku baturage, cyane cyane abana bari mu bibazo bikomeye by’ubuzima.
Si ubwa mbere Perezida Samia agaragaje ibikorwa byo gufasha abaturage mu buryo bwihariye, kuko mu bihe bitandukanye yagiye agaragaza gahunda zigamije guteza imbere imibereho myiza y’abaturage ba Tanzania.
Abaturage babyakiriye bate?
Nyuma y’itangazo ryatangajwe n’Ibiro by’Umukuru w’Igihugu, abantu benshi batangiye kugaragaza ibyishimo ku mbuga nkoranyambaga.
Abatari bake bagaragaje ko iki gikorwa ari ikimenyetso cy’urukundo n’impuhwe Perezida Samia afite ku bana n’abaturage muri rusange.
Bamwe mu bakoresha imbuga nkoranyambaga bagize bati:
“Iki ni igikorwa cyiza cyane. Umuyobozi w’igihugu gufata umwana watawe akamurera ni urugero rwiza ku bayobozi no ku baturage.”
Abandi na bo bagaragaje ko iki cyemezo gishobora gutuma n’abandi bantu bafite ubushobozi batekereza gufasha abana batagira ababitaho.
Hari n’abagaragaje ko iki gikorwa gishobora gutanga icyizere ku bana benshi baba mu buzima bugoye, cyane cyane abatawe n’ababyeyi cyangwa ababuze imiryango yabo.
Impamvu ikibazo cy’abana batawe gikomeje kugaragara
Mu bihugu byinshi bya Afurika harimo n’u Rwanda na Tanzania, hari ibibazo by’abana bamwe na bamwe batawa n’ababyeyi babo kubera impamvu zitandukanye.
Zimwe muri izo mpamvu zirimo:
-
Ubukene bukabije mu miryango
-
Ibibazo by’imibanire hagati y’ababyeyi
-
Gutwita kw’abangavu
-
Kutagira amakuru ahagije ku kurera abana
-
Ibibazo by’imitekerereze cyangwa uburwayi
Ibi bituma hari abana benshi basigara mu buzima bugoye, bagasaba ko leta, imiryango itegamiye kuri leta ndetse n’abantu ku giti cyabo bagira uruhare mu kubafasha.
Icyo amategeko avuga ku kurera umwana watawe
Mu mategeko menshi yo muri Afurika, harimo n’aya Tanzania, umwana watawe n’ababyeyi ashobora kurerwa n’umuryango cyangwa umuntu ufite ubushobozi bwo kumwitaho.
Ibi bikorwa hakurikijwe amategeko n’inzego zibishinzwe kugira ngo harebwe neza ko uwo mwana azakura mu buzima bwiza.
Iyo umwana adafite umuryango ushobora kumwitaho, inzego za leta cyangwa imiryango ifasha abana zishobora gushaka umuryango umwakira cyangwa umuntu wamurera.
Mu gihe Perezida Samia yafashe icyemezo cyo kumurera, bivugwa ko inzego zibishinzwe zizakomeza gukurikirana ko uwo mwana arerwa mu buryo bwubahiriza amategeko n’uburenganzira bw’abana.
Ubutumwa bukubiye muri iki gikorwa
Iki gikorwa cya Perezida Samia kirimo ubutumwa bukomeye ku bayobozi n’abaturage muri rusange.
Icya mbere ni uko ubuyobozi bushobora kugira uruhare rutaziguye mu gufasha abantu bari mu bibazo, cyane cyane abana.
Icya kabiri ni uko buri muntu ashobora kugira uruhare mu gufasha abandi, nubwo yaba atari umuyobozi w’igihugu.
Icya gatatu ni uko abana bose bafite uburenganzira bwo gukura mu muryango ubakunda kandi ubita ku mibereho yabo.
Ingaruka nziza iki gikorwa gishobora kugira
Abasesenguzi bavuga ko icyemezo cya Perezida Samia gishobora kugira ingaruka nziza mu buryo butandukanye.
Muri zo harimo:
-
Gutera abantu benshi imbaraga zo gufasha abana batagira ababitaho
-
Gutuma ikibazo cy’abana batawe n’ababyeyi kivugwa cyane bityo kigashakirwa ibisubizo
-
Gutanga urugero rwiza ku bayobozi bo mu bindi bihugu
Hari n’abavuga ko iki gikorwa gishobora gutuma imiryango myinshi itekereza kwakira abana b’abimukira cyangwa abatagira ababyeyi.
Perezida Samia ni muntu ki?
Samia Suluhu Hassan ni Perezida wa Tanzania kuva mu mwaka wa 2021, nyuma y’urupfu rwa Perezida John Magufuli.
Yabaye umugore wa mbere uyoboye Tanzania ndetse akaba n’umwe mu bagore bake bayoboye ibihugu muri Afurika.
Muri manda ye, yibanze ku guteza imbere ubukungu, uburezi, ubuzima ndetse no guteza imbere imibanire myiza hagati ya Tanzania n’ibindi bihugu.
Azwi kandi ku bikorwa byinshi bigamije guteza imbere imibereho y’abaturage, harimo gahunda zifasha abagore n’urubyiruko.
Umwana wahawe amahirwe mashya
Ku mwana wafashwe na Perezida Samia, iki cyemezo gishobora guhindura ubuzima bwe burundu.
Uretse kubona aho aba, azanabona amahirwe yo kwiga, kwitabwaho mu buzima ndetse no gukura mu muryango uzamwitaho.
Abasesenguzi bavuga ko buri mwana ubonye umuryango umwitaho aba abonye amahirwe yo kubaka ejo hazaza he neza.
Ibi ni byo bituma ibihugu byinshi bishishikariza abantu kwakira cyangwa kurera abana batagira ababyeyi.
Umusozo
Inkuru y’icyemezo cya Perezida wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, cyo kurera umwana w’umukobwa watawe n’ababyeyi be yakiriye neza n’abantu benshi.
Ni igikorwa cyerekanye ko ubuyobozi bushobora kugira uruhare rukomeye mu gufasha abantu bari mu bibazo, cyane cyane abana.
Iki gikorwa cyagaragaje kandi ko urukundo n’impuhwe ari bimwe mu by’ingenzi mu kubaka sosiyete nziza.
Abaturage benshi bizeye ko iki gikorwa kizatera abandi imbaraga zo gufasha abana batagira ababitaho, bityo buri mwana akagira amahirwe yo gukura mu buzima bwiza no kugera ku nzozi ze.