Polisi y’u Rwanda yakiriye Abapolisi bavuye mu butumwa bw’amahoro muri Santarafurika
Polisi y’u Rwanda yakiriye abapolisi bagize itsinda RWAFPU3-3 bari bamaze igihe kirenga umwaka mu butumwa bw’Umuryango w’Abibumbye bwo kubungabunga amahoro muri Santarafurika (MINUSCA). Aba bapolisi bagarutse mu Rwanda nyuma yo gusoza inshingano zabo zo gufasha kugarura amahoro, umutekano n’ituze mu gihugu cya Santarafurika cyari kimaze igihe gihanganye n’ibibazo by’umutekano muke.
Iki gikorwa cyo kwakira aba bapolisi cyabaye mu buryo bw’icyubahiro, kigaragaza agaciro u Rwanda ruha uruhare rw’abapolisi barwo mu bikorwa byo kubungabunga amahoro ku rwego mpuzamahanga. Ni igikorwa kandi cyashimangiye ko u Rwanda rukomeje kwesa imihigo mu gutanga umusanzu mu kugarura amahoro hirya no hino ku Isi binyuze mu butumwa bw’Umuryango w’Abibumbye.
Itsinda RWAFPU3-3 ryari riyobowe na Senior Superintendent of Police (SSP) Thomas Kayonga. Mu gihe bari mu butumwa bwabo, bakoraga imirimo itandukanye irimo gucunga umutekano w’abaturage, kurinda ibikorwa remezo by’ingenzi, gutanga umutekano mu bikorwa by’ubutabazi ndetse no gufasha mu kurwanya ibikorwa by’ubugizi bwa nabi byashoboraga guhungabanya amahoro muri icyo gihugu.
Mu gihe iri tsinda ryarangizaga inshingano zaryo, ryasimbuwe n’irindi tsinda riyobowe na Chief Superintendent of Police (CSP) Emmanuel Hitayezu. Iri tsinda rishya ryagiye gukomeza izo nshingano zo kubungabunga amahoro muri Santarafurika, rikurikije umurongo u Rwanda rwihaye wo gukomeza gutanga umusanzu mu bikorwa byo kubungabunga amahoro ku rwego mpuzamahanga.
Mu muhango wo kwakira aba bapolisi bagarutse mu gihugu, bari bahagarariwe n’umuyobozi mukuru muri Polisi y’u Rwanda, Commissioner of Police (CP) Yahya Kamunuga, wabakiriye mu izina ry’ubuyobozi bwa Polisi y’u Rwanda. Yabashimiye ku kazi k’indashyikirwa bakoze mu gihe bari mu butumwa, agaragaza ko imyitwarire myiza bagaragaje ari ikimenyetso cy’ubunyamwuga n’indangagaciro Polisi y’u Rwanda igenderaho.
Mu ijambo rye, CP Kamunuga yashimangiye ko abapolisi bagiye mu butumwa baba bafite inshingano zo guhagararira igihugu cyabo mu buryo bwiza, bityo bikaba bishimishije kubona bagaruka bararangije inshingano zabo neza kandi baritwaye neza mu kazi kabo ka buri munsi.
Yagize ati: “Mwagiye mu kazi natwe dusigara tugakora nk’uko bisanzwe. Nimuze rero twongere dufatanye dukomeza kurangwa n’ikinyabupfura no gukorera hamwe nk’uko byabaranze muri mu butumwa, bikomereze na hano turinda umutekano w’abaturarwanda n’ibyabo.”
Aya magambo agaragaza ko n’ubwo aba bapolisi bari bamaze igihe bakorera mu mahanga, bagifite uruhare rukomeye mu gukomeza kubaka no kubungabunga umutekano w’igihugu imbere mu Rwanda.
Ubutumwa bw’amahoro bwa MINUSCA buri muri bumwe mu butumwa bw’ingenzi Umuryango w’Abibumbye washyizeho hagamijwe gufasha Santarafurika kugarura ituze n’umutekano nyuma y’igihe kinini cy’imvururu za politiki n’intambara z’imbere mu gihugu. Abapolisi n’abasirikare baturutse mu bihugu bitandukanye ku Isi bagira uruhare muri ubu butumwa, bagakora ibishoboka byose ngo abaturage babashe kubaho mu mahoro no mu mutekano.
U Rwanda ni kimwe mu bihugu bifite uruhare runini muri ubu butumwa, haba mu gutanga abasirikare ndetse n’abapolisi. Kuva u Rwanda rwatangira kohereza ingabo n’abapolisi mu butumwa bw’amahoro bw’Umuryango w’Abibumbye, rwagiye rugira uruhare rukomeye mu gufasha ibihugu byinshi byahuye n’ibibazo by’umutekano muke.
Aba bapolisi bagize itsinda RWAFPU3-3 bari bafite inshingano zo gucunga umutekano mu duce dutandukanye twa Santarafurika, aho bakoraga amarondo, bakarinda abaturage ndetse bakanitabira ibikorwa byo gufasha abaturage mu bihe by’ibibazo by’umutekano. Bafashaga kandi mu gutanga ubufasha mu gihe cy’ibiza cyangwa mu gihe abaturage bakeneye ubufasha bwihuse.
Mu gihe bari mu butumwa, aba bapolisi bagiye bagaragaza imyitwarire myiza ishimwa n’abaturage ndetse n’abayobozi b’Umuryango w’Abibumbye. Ibi byatumye izina ry’u Rwanda rikomeza kumenyekana neza mu ruhando mpuzamahanga nk’igihugu gifite abapolisi n’ingabo bakora akazi kabo kinyamwuga kandi bubahiriza indangagaciro z’umutekano n’ubumuntu.
Usibye inshingano zo kubungabunga umutekano, aba bapolisi banagize uruhare mu bikorwa by’imibereho myiza y’abaturage aho bagiye bafasha mu bikorwa byo kubaka umubano mwiza hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano. Ibi bikorwa byatumye abaturage bagira icyizere mu bapolisi ndetse bikanafasha mu gukomeza kubaka amahoro arambye muri icyo gihugu.
Abapolisi bagarutse mu Rwanda bavuga ko ubutumwa bwabo bwari bukomeye ariko bufite agaciro gakomeye kuko bwabafashije kunguka ubumenyi n’ubunararibonye mu kazi kabo ka buri munsi. Bavuze ko gukorana n’abandi bapolisi n’ingabo baturutse mu bihugu bitandukanye byabafashije kumenya uburyo butandukanye bwo gukemura ibibazo by’umutekano.
Bagaragaje kandi ko bishimiye kugaruka mu gihugu cyabo nyuma yo gusoza neza inshingano zabo, bakaba biteguye gukomeza gukorera igihugu cyabo mu bundi buryo butandukanye bwo kurinda umutekano w’abanyarwanda n’ibyabo.
Ku rundi ruhande, itsinda rishya riyobowe na CSP Emmanuel Hitayezu ryagiye gusimbura iri tsinda ryarangije ubutumwa, rikaba ritegerejweho gukomeza uwo murage mwiza wo gukora akazi kinyamwuga no guhagararira u Rwanda neza mu butumwa bw’amahoro bwa MINUSCA.
Ubuyobozi bwa Polisi y’u Rwanda bwagaragaje ko buzakomeza gushyigikira abapolisi bagira uruhare mu butumwa bw’amahoro ku rwego mpuzamahanga, kuko bifasha igihugu mu kubaka izina ryiza no guteza imbere ubunararibonye bw’abapolisi.
Iki gikorwa cyo kwakira aba bapolisi cyabaye n’umwanya wo kubashimira ku bwitange n’umurava bagaragaje mu gihe cyose bari bamaze mu butumwa. Ni umwanya kandi wo kubashishikariza gukomeza kurangwa n’indangagaciro za Polisi y’u Rwanda zirimo ubunyamwuga, ubunyangamugayo, gukorera hamwe no guharanira umutekano w’abaturage.
Mu gusoza, ubuyobozi bwa Polisi y’u Rwanda bwagaragaje ko ibikorwa nk’ibi byerekana ko u Rwanda rukomeje kuba umwe mu bafatanyabikorwa bakomeye mu bikorwa byo kubungabunga amahoro ku rwego mpuzamahanga. Ibi kandi bishimangira ubushake bw’igihugu bwo gukomeza gutanga umusanzu mu guharanira isi itekanye kandi irangwa n’amahoro arambye.
Kwakira itsinda RWAFPU3-3 ryavuye mu butumwa bw’amahoro muri Santarafurika ni ikimenyetso cy’uko abapolisi b’u Rwanda bakomeje kugaragaza ubunyamwuga n’ubwitange mu kazi kabo, haba mu Rwanda ndetse no ku rwego mpuzamahanga. Ni intambwe ikomeza kwerekana ko u Rwanda rufite ubushobozi bwo gutanga umusanzu ukomeye mu kugarura amahoro n’umutekano aho bikenewe hose ku Isi.