Minisitiri Paula Ingabire yasabye Afurika y’Iburasirazuba gushyiraho ingamba zihariye mu ikoreshwa ry’ubwenge buhangano (AI)
Minisitiri w’Ikoranabuhanga na Inovasiyo, Paula Ingabire, yasabye ibihugu bigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba gushyiraho ingamba zihariye, zifatika kandi zihuriweho mu ikoreshwa ry’ubwenge buhangano (Artificial Intelligence – AI), kugira ngo iri koranabuhanga rigezweho ribyazwe umusaruro mu iterambere ry’akarere no mu mibereho myiza y’abaturage.
Yabitangaje kuri uyu wa Mbere i Kigali, mu nama ya kane yo ku rwego rw’akarere ku bijyanye na Siyansi, Ikoranabuhanga n’Udushya (Science, Technology and Innovation – STI), yateguwe n’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC). Iyi nama yibanze cyane ku buryo ibihugu by’akarere byakongera imbaraga mu himakazwa no gukoresha ikoranabuhanga rya AI mu nzego zitandukanye zirimo ubuzima, ubuhinzi, uburezi, imiyoborere n’ubucuruzi.
AI nk’umusemburo w’iterambere ry’akarere
Mu ijambo rye, Minisitiri Ingabire yashimangiye ko ubwenge buhangano ari kimwe mu bintu by’ingenzi bigiye guhindura isi mu buryo bukomeye mu myaka iri imbere, asaba ibihugu byo muri Afurika y’Iburasirazuba kutazisanga inyuma mu rugendo rw’ikoreshwa ry’iri koranabuhanga.
Yagize ati: “AI si ikoranabuhanga ryo kurebera kure gusa; ni igikoresho dukeneye gukoresha uyu munsi mu gukemura ibibazo byugarije abaturage bacu. Tugomba gushyiraho politiki, amategeko n’ingamba zihamye zituma AI ikoreshwa mu buryo buboneye, bufite umutekano kandi butanga inyungu ku baturage.”
Yongeyeho ko gushyira hamwe nk’akarere bizafasha ibihugu guhuza imbaraga mu bushakashatsi, mu kongera ubumenyi bw’abaturage no mu kubaka ibikorwaremezo by’ikoranabuhanga bikenewe.
Inama ya 4 ya EAC ku Siyansi n’Ikoranabuhanga
Iyi nama yabereye i Kigali yahuje abayobozi bakuru mu nzego za Leta, abashakashatsi, abikorera, impuguke mu ikoranabuhanga ndetse n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga. Intego yayo yari ukuganira ku cyerekezo cy’akarere mu bijyanye no guteza imbere siyansi, ikoranabuhanga n’udushya, by’umwihariko hibandwa ku ikoreshwa rya AI.
Mu biganiro byatanzwe, hagarutswe ku:
- Kubaka politiki ihuriweho ku ikoreshwa rya AI.
- Kurinda amakuru y’abaturage no kubungabunga umutekano w’ikoranabuhanga.
- Guteza imbere ubumenyi n’ubushobozi bw’abaturage mu bijyanye na AI.
- Gushyigikira ba rwiyemezamirimo b’abakiri bato bakoresha AI mu mishinga yabo.
Abitabiriye inama bagaragaje ko Afurika y’Iburasirazuba ifite amahirwe menshi mu ikoreshwa rya AI, cyane ko umubare w’urubyiruko uri hejuru kandi hari n’ubushake bwo kwakira udushya.
Impamvu Afurika y’Iburasirazuba ikwiye kwihutira AI
Minisitiri Ingabire yagaragaje ko ibihugu by’akarere bigomba kwihutira gushyira imbaraga muri AI kubera impamvu nyinshi zirimo:
1. Kuzamura ubukungu bushingiye ku bumenyi
AI ishobora gufasha mu kongera umusaruro mu nzego zitandukanye zirimo ubuhinzi, inganda n’ubucuruzi. Urugero, ikoreshwa rya AI mu buhinzi rishobora gufasha abahinzi kumenya igihe cyiza cyo gutera, gukumira indwara z’ibihingwa no kongera umusaruro.
2. Kunoza serivisi z’ubuzima
Mu rwego rw’ubuzima, AI ishobora gufasha mu gusuzuma indwara hakoreshejwe amakuru yegeranijwe, gutahura indwara hakiri kare no gufasha abaganga gufata ibyemezo byihuse kandi byizewe.
3. Guteza imbere uburezi
Mu burezi, AI ishobora gufasha mu gutanga amasomo ajyanye n’ubushobozi bw’umunyeshuri ku giti cye, bityo hakabaho uburezi bwihariye (personalized learning).
4. Imiyoborere myiza
AI ishobora gufasha mu gukusanya no gusesengura amakuru yifashishwa mu igenamigambi, bigatuma ibyemezo bifatwa bishingiye ku bimenyetso bifatika (data-driven decision making).
Gushyiraho ingamba zihariye
Minisitiri Ingabire yasabye ko ibihugu bya EAC byashyiraho:
- Politiki zihariye zigenga ikoreshwa rya AI.
- Amategeko arengera amakuru y’abaturage.
- Ibigo by’ubushakashatsi byibanda kuri AI.
- Amahugurwa ku rubyiruko n’abakozi ba Leta.
Yashimangiye ko ingamba zigomba kuba zihuriweho ku rwego rw’akarere, kugira ngo hatabaho icyuho mu mategeko cyangwa imikorere byatuma hari ibihugu bisigara inyuma.
U Rwanda nk’icyitegererezo
Mu myaka ishize, u Rwanda rwashyize imbaraga mu guteza imbere ikoranabuhanga, rushyiraho politiki n’ingamba bigamije kuba igihugu gishingiye ku bumenyi. Minisitiri Ingabire yagaragaje ko u Rwanda rwiteguye gusangiza ibindi bihugu by’akarere ubunararibonye mu kubaka urwego rw’ikoranabuhanga.
Mu Rwanda, hari:
- Gahunda zo guteza imbere udushya.
- Ibigo byigisha amasomo ajyanye n’ikoranabuhanga.
- Imishinga ya Leta ikoresha AI mu nzego zitandukanye.
Ibi byose bigaragaza ko hari ubushake bwa politiki n’imbaraga zishyirwa mu guteza imbere iri koranabuhanga.
Imbogamizi zigihari
Nubwo AI ifite amahirwe menshi, hari imbogamizi zikigaragara zirimo:
- Kubura ubumenyi buhagije mu baturage.
- Ibikorwaremezo by’ikoranabuhanga bitaragera hose.
- Ibibazo by’umutekano w’amakuru.
- Ibiciro byo hejuru by’ikoranabuhanga.
Minisitiri Ingabire yasabye ko ibi bibazo byakemurwa binyuze mu bufatanye bw’ibihugu, ubufasha bw’abafatanyabikorwa mpuzamahanga no gushora imari mu bushakashatsi.
Icyerekezo cy’ahazaza
Inama yasize hafashwe umwanzuro wo gukomeza ubufatanye mu bijyanye na siyansi, ikoranabuhanga n’udushya, no gushyiraho itsinda rizakurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemezo byafashwe.
Minisitiri Paula Ingabire yasoje asaba ibihugu bya EAC gukoresha AI nk’igisubizo cy’ibibazo by’akarere, aho kuyibona nk’ikoranabuhanga rihambaye rikwiye kurebwa gusa n’ibihugu bikize.
Yagize ati: “Nidushyira hamwe, tugashyiraho ingamba zihamye kandi zishingiye ku nyungu rusange, AI izaba umusemburo w’iterambere rirambye muri Afurika y’Iburasirazuba.”
Umwanzuro
Gusaba gushyiraho ingamba zihariye mu ikoreshwa ry’ubwenge buhangano ni intambwe ikomeye mu rugendo rw’akarere rwo kwinjira mu bukungu bushingiye ku bumenyi n’ikoranabuhanga. Iyi nama yabereye i Kigali igaragaza ko Afurika y’Iburasirazuba ifite ubushake bwo kugendana n’isi mu bijyanye na AI.
Niba ibihugu bya Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba bizashyira mu bikorwa ibyemezo byafashwe, bishobora gutuma aka karere kaba igicumbi cy’udushya n’ikoranabuhanga ku mugabane wa Afurika, bikazamura imibereho myiza y’abaturage no guteza imbere ubukungu bwabyo mu buryo burambye.