Imirwano ikomeje kuvugwa mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yongeye gufata indi ntera, aho ihuriro rya AFC/M23 rivugwaho kongera kwisubiza ibice bitandukanye byo muri Teritwari ya Masisi. Amakuru dukesha ikinyamakuru Umuseke aravuga ko izi nyeshyamba zongeye kwigarurira uduce twa Luke, Kasenyi na Katobotobo, nyuma y’imirwano ikomeye zahanganyemo n’ingabo za Leta ya Congo n’abo bafatanyije.
Ibi bibaye mu gihe ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi bukomeje gushyira imbaraga mu gushaka kwisubiza santere ya Rubaya, ahantu hafatwa nk’ingenzi kubera ibirombe by’amabuye y’agaciro bihabarizwa, birimo coltan na cassiterite bifite isoko rikomeye ku rwego mpuzamahanga.
Uko Imirwano Yatangiye
Amakuru aturuka mu baturage bo muri Masisi avuga ko imirwano yatangiye mu masaha ya mu gitondo kare, aho amasasu aremereye n’intwaro ziremereye byumvikanaga mu misozi ikikije Luke na Kasenyi. Abaturage bavuga ko bumvise ibisasu byinshi by’imbunda nini n’amasasu y’imbunda nto, ibintu byateje impagarara n’ubwoba bwinshi.
Ihuriro rya AFC/M23 bivugwa ko ryahanganye n’ingabo za FARDC (Forces Armées de la République Démocratique du Congo), zifatanyije n’imitwe irimo FDLR, ingabo z’u Burundi, abacanshuro baturutse mu bihugu bitandukanye ndetse n’ihuriro ryitwaje intwaro rizwi nka Wazalendo.
Nubwo igisirikare cya Congo kitarashyira ahagaragara itangazo rirambuye kuri iyi mirwano, amakuru aturuka ku mpande zitandukanye aravuga ko habayeho igihombo ku mpande zombi, haba mu basirikare no mu bikoresho bya gisirikare.
Rubaya n’Akamaro Kayo
Santere ya Rubaya iri muri Teritwari ya Masisi ni kamwe mu duce tw’ingenzi cyane mu bijyanye n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu Burasirazuba bwa Congo. Ibirombe bihabarizwa bifite agaciro kanini ku isoko mpuzamahanga, cyane cyane mu bijyanye n’ikoranabuhanga rikoresha coltan mu gukora telefone, mudasobwa n’ibindi bikoresho by’ikoranabuhanga.
Kwisubiza Rubaya byaha imbaraga AFC/M23 haba mu rwego rw’igisirikare no mu rwego rw’ubukungu, kuko kugenzura ibirombe bishobora gutanga inyungu zifasha mu mikorere ya buri munsi y’umutwe.
Ni muri urwo rwego impande zombi zisa n’izishyize imbaraga nyinshi muri aka gace, bigatuma imirwano ihinduka ndende kandi ikomeye.
Amakuru ku Rupfu rw’Umujenerali
Hari amakuru ataremezwa ku mugaragaro avuga ko umwe mu bajenerali ba FARDC yaba yaguye muri iyi mirwano. Gusa kugeza ubu, ubuyobozi bw’ingabo za Congo ntiburashyira ahagaragara itangazo ryemeza cyangwa rihakana ayo makuru.
Iyo habaye igihombo cy’umuyobozi wo ku rwego rwo hejuru, bishobora kugira ingaruka zikomeye ku myitwarire y’ingabo no ku mikorere yazo mu rugamba. Ariko nanone, amakuru nk’aya akenshi asohoka mu gihe cy’intambara ashobora kuba ataragenzuwe neza.
Imirwano Ikomeje i Kazinga
Kuva mu rukerera rwo kuri uyu wa Kane tariki 26 Gashyantare 2026, imirwano ikomeye iravugwa mu gace ka Kazinga. Amakuru aturuka mu baturage bahatuye avuga ko M23 iri kugerageza kongera kwisubiza ako gace nyuma y’uko kari kari mu maboko ya FARDC n’abo bafatanyije.
Abaturage benshi bakomeje guhunga, bamwe berekeza mu bice bifatwa nk’aho hatekanye kurushaho, abandi berekeza mu nkambi z’impunzi. Imibereho irushaho kugorana, aho habura ibiribwa, amazi meza n’imiti.
Imiryango mpuzamahanga itabara imbabare ikomeje gutangaza impungenge z’uko iyi mirwano ishobora guteza ikibazo gikomeye cy’ubutabazi, cyane cyane ku bana n’abagore.
Ingaruka ku Baturage
Nk’uko bisanzwe bigenda mu ntambara, abaturage nibo bahura n’ingaruka zikomeye kurusha abandi. Amashuri menshi yafunzwe, amavuriro amwe n’amwe arimo gukora nabi kubera kubura imiti n’abakozi bahunze, ndetse ibikorwa by’ubucuruzi byarahagaze mu bice byinshi bya Masisi.
Abaturage bavuga ko babayeho mu bwoba budashira, aho badashobora kumenya igihe imirwano ishobora kongera kubura cyangwa aho amasasu ashobora kugwa. Hari abavuga ko bamaze iminsi baryama mu bihuru cyangwa mu nzu zitari izabo, mu rwego rwo kwirinda amasasu.
Politiki n’Umutekano mu Karere
Iyi mirwano ibaye mu gihe umutekano mu Burasirazuba bwa Congo ukomeje kuba ikibazo gikomeye kimaze imyaka myinshi. Guverinoma ya Congo ikomeje gushinja ibihugu bimwe byo mu karere gushyigikira M23, mu gihe na M23 yo ivuga ko irwanira uburenganzira bw’abaturage bavuga Ikinyarwanda batuye muri ako gace.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko ikibazo cya Masisi na Rubaya kirenze imirwano y’amasasu gusa, ahubwo gifitanye isano n’ubukungu bw’amabuye y’agaciro, politiki y’imbere mu gihugu ndetse n’umubano w’ibihugu byo mu karere.
Ese Ejo Hazaza Hameze Hate?
Nubwo M23 bivugwa ko yongeye kwisubiza ibice hafi ya Rubaya, biragoye kumenya uko ibintu bizagenda mu minsi iri imbere. Impande zombi zisa n’izishaka kugaragaza imbaraga, kandi nta kimenyetso gifatika kiragaragaza ko ibiganiro bya politiki byatanga umusaruro vuba.
Abaturage bakomeje gusaba amahoro arambye, mu gihe imiryango mpuzamahanga isaba impande zose guhagarika imirwano no gushyira imbere ibiganiro.
Ku bijyanye n’amakuru akomeje gukwirakwizwa ku mbuga nkoranyambaga, arimo n’arebana n’ivugwa ry’urupfu rwa Willy Ngoma, umuvugizi wa M23, uyu mutwe ukomeje kuvuga ko ayo makuru ari ibihuha kandi ko akomeje gukora akazi ke nk’ibisanzwe. Iperereza ku makuru yose ajyanye n’iyi mirwano n’ivugwa ry’urupfu rwe riracyakomeje, kandi kugeza ubu nta cyemezo cya nyuma kiratangazwa ku mugaragaro.
IZINDI NKURU WASOMA
