MINAB MU MARIRA: Abanyeshuri n’Abakozi 160 Bashyinguwe Nyuma y’Ibitero bya USA na Israel byibasiye Ishuri ry’Abakobwa
Umujyi wa Minab uri mu gahinda kadasanzwe nyuma y’umuhango wo gushyingura abanyeshuri n’abakozi bagera kuri 160 baguye mu bitero byagabwe ku wa Gatandatu, bivugwa ko byakozwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’igihugu cya Israel. Ibi bitero byibasiye ahantu hatandukanye, ariko icyabaye inkuru y’amarira menshi ni igitero cyaguye ku ishuri ry’abakobwa riherereye muri uyu mujyi wo mu majyepfo ya Iran.
Ni inkuru ikomeye yakanguye amarangamutima y’abaturage ba Iran n’isi muri rusange, cyane ko abenshi mu bahasize ubuzima ari abana bari mu masomo ndetse n’abakozi bari mu kazi kabo ka buri munsi.
Uko Igitero Cyagenze
Amakuru aturuka mu nzego z’ubuyobozi bwa Iran avuga ko ibitero byagabwe mu masaha ya mu gitondo, ubwo abanyeshuri bari batangiye amasomo. Mu kanya gato, urusaku rw’ibisasu rwumvikanye mu kirere, inyubako zimwe z’ishuri zirasenyuka, umwotsi mwinshi wuzura mu kirere, abana n’abarimu biruka bashaka aho bahungira.
Abatangabuhamya bavuga ko byari ibintu biteye ubwoba:
“Twabonaga abana basohoka biruka barira, bamwe bakomeretse, abandi barimo gushakisha bagenzi babo,” umwe mu baturage batuye hafi y’aho byabereye yabivuze atarashira ubwoba.
Nyuma y’amasaha make, inzego z’ubutabazi zatangiye gukura imibiri mu matongo y’inyubako. Umubare w’abapfuye wakomeje kwiyongera uko amasaha yagendaga ashira, kugeza ugeze ku bantu 160, barimo abanyeshuri benshi n’abarimu ndetse n’abandi bakozi b’ishuri.
Umuhango wo Gusezera: Minab Yuzuye Amarira

Ku munsi wo gushyingura, ibihumbi by’abaturage bateraniye hamwe mu mihanda ya Minab. Ababyeyi bari bafite amafoto y’abana babo ku gituza, bamwe bafashe udutambaro tw’umukara nk’ikimenyetso cy’icyunamo.
Imibiri y’abahitanywe n’ibi bitero yatwikirijwe ibendera rya Iran, maze ishyingurwa mu cyubahiro gikomeye. Abayobozi batandukanye mu nzego za leta, abayobozi b’amadini n’imiryango y’abaturage bitabiriye uwo muhango.
Imihanda yari yuzuye amagambo agaragaza uburakari n’agahinda. Bamwe mu baturage basabaga ubutabera mpuzamahanga, abandi basaba ko habaho iperereza ryigenga ku byabaye.
Iran Ishinja USA na Israel
Guverinoma ya Iran yahise isohora itangazo rikomeye ishinja byeruye Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’igihugu cya Israel kuba ari byo byihishe inyuma y’ibi bitero.
Abayobozi ba Iran bavuze ko ibi bitero byari bigamije kwibasira abayobozi bakuru b’igihugu, ariko bigahinduka ibyago bikomeye ku baturage basanzwe. Bavuze ko kwibasira ishuri ari icyaha gikomeye mu mategeko mpuzamahanga, cyane ko abana bari mu masomo badafite aho bahuriye n’ibikorwa bya gisirikare.
Ku rundi ruhande, USA na Israel ntibaremera ayo makuru uko yakabaye. Hari amagambo avuga ko hatangajwe ko hagikomeje gukusanywa amakuru ku byabaye, ndetse ko nta gihamya gihari cyerekana ko ishuri ryari intego nyamukuru.
Amategeko Mpuzamahanga Avuga Iki?
Mu mategeko mpuzamahanga agenga intambara, cyane cyane amasezerano ya Genève, birabujijwe kwibasira abasivili n’ibikorwa by’uburezi nk’amashuri.
Abasesenguzi mu by’amategeko mpuzamahanga bavuga ko nibigaragara ko ishuri ryibasiwe mu buryo butaziguye kandi nta bikorwa bya gisirikare byari bihari, bishobora gufatwa nk’icyaha cy’intambara.
Imiryango mpuzamahanga iharanira uburenganzira bwa muntu yasabye ko habaho iperereza ryigenga kandi riboneye, rikagaragaza ukuri ku byabaye, rikamenya ababigizemo uruhare.
Ingaruka ku Bana n’Imiryango
Urupfu rw’aba bana rwasize icyuho gikomeye mu miryango yabo. Ababyeyi bamwe bavuze ko abana babo bari bafite inzozi zo kuzaba abaganga, abarimu, abashakashatsi cyangwa abandi banyamwuga bazamura igihugu cyabo.
Kuri ubu, Minab yahindutse umujyi w’agahinda. Amashuri menshi yafunzwe by’agateganyo, abana basigaye bafite ihungabana rikomeye rikeneye ubufasha bw’abaganga b’indwara zo mu mutwe.
Abahanga mu by’imitekerereze bavuga ko abana babonye ayo mahano bashobora kugira ibibazo by’ihungabana (trauma) bishobora kumara imyaka myinshi, bityo hakaba hakenewe gahunda zihariye zo kubafasha gusubira mu buzima busanzwe.
Ese Ibi Bishobora Guhindura Politiki y’Akarere?
Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga bavuga ko ibi bitero bishobora kongera umwuka mubi hagati ya Iran, USA na Israel, bikongera ubushyamirane mu karere ka Middle East.
Hari impungenge ko ibi bishobora gukurura ibindi bitero byo kwihimura, bigatuma umutekano w’akarere urushaho kuzamo umwuka mubi.
Ibihugu bimwe byasabye impande zose kwifata no gushyira imbere ibiganiro aho gukomeza inzira y’intambara.
Ubutumwa bw’Amahoro n’Ubutabera
Mu muhango wo gushyingura, abayobozi batandukanye bagaragaje ko nubwo igihugu kiri mu gahinda, kigomba gukomeza gusaba ubutabera mu nzira zemewe n’amategeko mpuzamahanga.
Abaturage ba Minab basabye isi yose kutarebera gusa, ahubwo gufasha mu gushaka ukuri no kurengera ubuzima bw’abana mu bihe by’intambara.
Umwanzuro
Ibyabaye muri Minab ni inkuru y’agahinda gakomeye. Ni inkuru yerekana uburyo intambara ishobora kugira ingaruka ku baturage basanzwe, cyane cyane abana bari mu mashuri.
Mu gihe iperereza rigikomeje gusuzuma ukuri ku byabaye, umujyi wa Minab ukomeje kubaho mu cyunamo, wibuka abana n’abarimu bawusizemo icyuho kidasanzwe.
Iyi nkuru ni isomo rikomeye ku isi yose: ko mu bihe by’intambara, ubuzima bw’abasivili bugomba kurindwa kurusha ibindi byose. Amahoro, ibiganiro n’ubutabera nibyo byonyine bishobora gukumira ko andi marira nk’aya yongera gutemba.